شب اول قبر

پرسش: شب اول قبر
شرح : سلام برای کاهش عذاب شب اول قبر گفته شده است که برای مرده صدفه بدهید واین بهتر از نمازست . حال می خواهم بدانم اگر کسی را نشناسیم که به او صدقه بدهیم یا بر فقیر بودن آن اطمینان نداشته باشیم چه کنیم؟ آیا در صندوق های صدقات نیز میتوانیم برای مرده پول بیاندازیم؟یا اگر خانواده ای را بشناسیم که در ظاهر فقیرند. ولی مطمئن نباشیم که فقیرند پولی بدهیم صدقه درست است و به روح مرده می رسد ؟
پاسخ:
با سلام و تشکر از اعتماد شما نسبت به مرکز
صدقه دادن بسیار خوب است و انسان به هر طریق ممکن که می تواند، اگر به افراد مستحق صدقه بد هد، بی اثر نیست. پیامبر(ص)فرمود:صدقه آفات دنیا و فشار قبر و عذاب روز قیامت را دفع می کند. (1)
این که صدقه در این باب از نماز بهتر باشد ،در جایی یافت نشد. برای رفع عذاب از میت در همه حال ، چه شب اول قبر و چه در ایام بعد از آن گام اول در اين مسير پرداخت دين ها و بدهي هاي احتمالي ميت است ،چه حق الناس باشد و چه حق الله ؛ اگر اين فرد به فرد يا افرادي بدهي مالي داشته، اولين كار بازماندگان بايد پرداخت آن يا جلب رضايت طلبكار باشد ، همچنين اگر حقي غير مالي از مردم بر عهده وي بوده ،مثلا به كسي ظلمي كرده يا دل كسي را شكسته و يا در انجام وظيفه اش كوتاهي هايي داشته ،بايد جلب رضايت شود . در صورت عدم آگاهي بسيار خوب است كه اموالي به عنوان رد مظالم به حاكم شرع داده شود .
در گام بعدي لازم است ديون شرعي احتمالي كه بر عهده وي بوده ادا شود . اگر بدهي در خمس يا زكات يا كفاره روزه بر عهده اوست، پرداخت شود . همچنين نماز و روزهاي قضايش به جا آورده شود. در صورت عدم اطمينان هم خوب است كه نايبي براي انجام مقداري معين نماز و روزه گرفته شود .
در كنار همه اين موارد و در گام هاي بعدي همه صدقات و كارهاي خير كه به نيت خالص و براي رضاي خداوند و بدون ريا و ناخالصي و البته از مال حلال انجام بپذيرد ،براي ميت بسيار مفيد خواهد بود و عذاب احتمالي را از وي برطرف كرده يا كاهش خواهد داد .
رسول خدا (ص) فرمود: «حضرت عیسی (ع) از کنار قبری عبور کرد، دید که صاحب قبر را عذاب می کنند، سپس در سال آینده از کنار همان قبر عبور نمود، دید که خبری از عذاب نیست، گفت: بار پروردگارا! سال قبل که از این جا عبور کردم، دیدم صاحب قبر معذّب است . در این سال دیدم عذاب از او برداشته شده، خدا خطاب به عیسی فرمود: ای روح الله! از این مرد فرزندی به مقام بلوغ رسیده، فرزند صالح و نیکو کرداری است. راهی را برای مردم استوار و هموار نمود و یتیمی را مسکن و مأوی داد، پس من به برکت عمل فرزندش از گناه او درگذشتم».(2)
از این روایت معلوم می شود که کوچک ترین کار خیر بازماندگان برای اموات مفید و ثمر بخش است. به همین جهت در آموزه های دینی تأکید شده که برای اموات کارهای خیر انجام شود و به نیّت آنان صدقه، اطعام و كارهاي خيري نظير ختم قرآن صورت گیرد. صدقه باید به فقیر و نیازمند داد شود. اگر از ظاهر حال او اطمینان حاصل شود ،کافی است . از موارد مورد اطمینان صندوق های صدقات است. در هر حال کار خیر به نیت خالص بی نتیجه نخواهد بود.

پی نوشت ها :
1. محمد باقر مجلسی، بحار، دار الاحیا التراث العربی، بیروت، 1403ق ، ج89 ،ص336.
2. محمد حسینی طهرانی، معاد شناسی، نشر حکمت، تهران 1403ق.، ج3، ص 225.

پرسش: سوال دیگر اینکه آیا اشکالی ندارد که وقتی میت را دفن کردیم شب اول را تا صبح در کنار قبرش بنشینیم و برایش قرآن و دعا بخوانیم ؟این کاربدتر باعث عذاب روح مرده نمی شود؟
پاسخ:

رفتن به قبرستان در شب مکروه است، ولی اشکال شرعی ندارد.
خواندن قران در شب اول قبر برای مرده، نه تنها اشکالی ندارد، بلکه باعث آرامش روحی میت می شود و بسیار برای او مفید است.
بهتر است در خانه یا جایی دیگر برای میت تا صبح قران بخوانند، ولی اگر در قبرستان این کار را کردند، حرام نیست.
موفق باشید.