با سلام لطفا بفرمایید که شهربانو همسر امام حسین (ع) کی از دنیا رفته وقبر وی در کجا واقع شده است و ایا امام سجاد از ایشان متولد شده یا خیربا تشکر
با سلام و تشکر به خاطر ارتباط تان با این مرکز
با رجوع به منابع مختلف شیعه و سنى درمىیابیم (1)که از میان امامان شیعى بیش ترین اختلاف درباره نام مادر امام سجاد(ع) وجود دارد(2) تا جایىکه برخى از محققان با استفاده از منابع مختلف چهارده نام(3)و برخى دیگر تا شانزده(4) نام براى مادر حضرت ذکر کردهاند(5). مجموع این نامها چنین است:1. شهربانو، 2. شهربانویه، 3. شاه زنان، 4. جهان شاه، 5. شه زنان، 6. شهرناز، 7. جهان بانویه، 8. خوله، 9. برّه، 10. سلافه، 11. غزاله، 12. سلامه، 13. حرار، 14. مریم، 15. فاطمه، 16. شهربان.
با آن که در منابع تاریخى اهل سنّت روى نامهایى چون سلافه، سلامه، غزاله بیش تر تأکید شده(6)اما در منابع شیعى و به خصوص منابع روایى آنان، نام شهربانو بیش تر مشهور شده است. (6)
بنا به نوشته برخى از محققان(7): اولین بار این نام در کتاب «بصائر الدرجات» محمد بن حسن بن فروخ صفار قمى (م290ه. ق) دیده شده است. (8) بعدها محمد بن یعقوب کلینى، محدّث معروف شیعى (م 329 ه. ق) روایت همین کتاب را در کتاب کافى آورد. (9). بقیه منابع یا از این دو منبع بهره گرفته و یا آن که روایاتى ضعیف و بدون سند معتبر را در نوشتههاى خود آوردهاند. (10)
در این روایت آمده است:
چون دختر یزدگرد را نزد عمر آوردند، دوشیزگان مدینه براى تماشاى او می آمدند. بعد از گفتگویی که بین دختر یزدگرد و عمر پیش آمد، امام علی(ع) به عمر فرمود: به او اختیار ده که خودش مردى از مسلمانان را انتخاب کند و در سهم غنیمتش حساب کن. عمر به او اختیار داد. دختر آمد و دست خود را روى سر حسین(ع) گذاشت. على(ع) به او فرمود: نام تو چیست؟ گفت: جهان شاه. حضرت فرمود: بلکه شهربانویه باشد. سپس به حسین فرمود: اى اباعبدالله! از این دختر بهترین شخص روى زمین براى تو متولد مىشود. على بن حسین(ع) از او متولد گشت. حضرت را ابن الخیرتین (پسر دو برگزیده) مىگفتند؛ زیرا برگزیده خدا از عرب «هاشم» بود و از عجم «فارسى». (11)
این روایت از جهت سند و متن محل بحث واقع شده است. از جهت سند در آن افرادى مانند ابراهیم بن اسحاق احمر(12) و عمرو بن شمر وجود دارند که به غلوّ متهم شده اند. علمای شیعه آن دو را مورد تأیید قرار ندادهاند. (13) از جهت متن نیز اشکالاتی دارد، از جمله: اسارت دخترى از یزدگرد در زمان عمر و به ازدواج امام حسین درآمدن محل تردید است. در هیچ یک از منابع معتبر شیعى به جز این روایت، لقبى با عنوان «ابن الخیرتین» براى امام سجاد نقل نشده است.
بنابراین دراصل وجود چنین همسری برای امام حسین (ع) تردید جدی وجود دارد . واگر ان حضرت چنین همسری داشته ، در کربلا نبوده ، وشاید اصلا در ان زمان از دنیا رفته باشد .
برای آگاهی بیش تر به کتاب زندگانی علی بن الحسین (ع) از دکتر جعفر شهیدی مراجعه کنید
پی نوشت ها:
1. ملاآقا دربندى، اکسیر العبادات فى اسرار الشهادات، ج 3، ص 110. بي تا بي جا
2. سید جعفر شهیدی، زندگانی علی بن الحسین(ع)، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی،1374 ش، چاپ ششم.، ص11.
3. همان ص 10 و 11.
4. مقاله «حول السیدة شهربانو» نوشته شیخ محمد هادى یوسفى، مندرج در مجله رسالة الحسین(ع)، سال اوّل، شماره دوّم، ربیعالاول 1412.
5. علامة المجلسي ، بحار الأنوار، بيروت - لبنان،، ناشر : دار إحياء التراث العربي سال چاپ : 1403 - 1983 م ر، ج 46، ص 8-13.
6. افتخارزاده، شعوبیه ناسیونالیسم ایران، ص305 که از منابعى چون انساب الاشراف بلاذرى، طبقات ابنسعد، المعارف ابنقتیبه دینورى و الکامل مبرّد اسامى فوق را نقل مىکند.
7. زندگانى على بن الحسین(ع)، ص 12.
8. بحارالانوار، ج 46، ص 9، ح 20.
9. اصول کافى، ترجمه حاج سید جواد مصطفوى،ج 2، ص 369.
10. براى آگاهى از سیر تاریخى شهربانو در منابع ر. ک: شعوبیه ناسیونالیسم ایرانى، ص 289-337.
11. با استفاده از ترجمه حاج سید جواد مصطفوى (اصول کافى، ج 2، ص 369).
12. آیت الله خویى، معجم رجال الحدیث، ج 1، ص 202 و ج 13، ص 106.
13. همان.
