شبهه

نخست بايد به هدف امام از اين كارزار پي برد سپس به چرايي مجازات نكردن مخالفين توسط امام پرداخت.
على (ع) با اصحاب جمل و صفين براى آن كه اسلام بياورند، نجنگيد؛ بلكه علت پيكار او با آنان اين بود كه عليه او طغيان كرده بودند و براى همين به اصحابش فرمود: شما شروع به جنگ نكنيد تا آنان نبرد را با شما آغاز كنند. (1)
از اين جا معلوم مى شود كه امام در صدد دفاع از كيان اسلام و مسلمين بوده و اين حق خليفه مسلمانان است كه در برابر خروج كنندگان ايستادگى و دفاع نمايد. حتى حضرت على به اصحاب جمل سه روز مهلت داد تا از شورش عليه حكومت اسلامى دست بردارند. امام با عايشه، طلحه و زبير سر جنگ نداشت كه با آنان بجنگد.
بيهقى در اين باره گويد: «على با اهل جمل نجنگيد تا آن كه سه روز آنان را به اطاعت و حق فراخواند. در اين سه روز سپاه آن حضرت مجروحين فراوانى داد، ولى به دستور امام از جنگ پرهيز مى كردند. بعد از جنگ نيز به دستور امام كارى به مجروحان و فراريان نداشتند. بنا بر اين امام فقط در مقام دفاع بوده است و بس».
در گزارش ديگرى بيهقى مى نويسد: « در جنگ جمل، على ميان مردم ندا كرد: هيچ كس را با تير نزنيد و با نيزه زخمى نكنيد و با شمشير مضروب نسازيد و شروع كننده جنگ نباشيد و با آنان با لطيف ترين نحوه ممكن سخن بگوييد». (2)
امام على اصلا راضى نبود كه در برابر همسر پيامبر قرار بگيرد. شاهد اين مدعا اين است كه بعد از پايان جنگ عايشه را با عزت و احترام و كليه اسباب و لوازم مورد نياز ، راهى مدينه كرد.
نتيجه آن كه: امام پس از فرونشاندن آتش فتنه ديگر به مصلحت نمي ديد مخالفان را مجازات كند. زيرا مخالفان داراي موقعيت هاي والايي بودند و آناني که در معركه جنگ كشته شده بودند كه به مجازات رسيده بودند؛ اما پس از فرو نشاندن آتش جنگ و فتنه اگر امام اقدام به مجازات رهبران جمل مانند: عايشه مي پرداخت، خود اين مجازات مي توانست به فتنه اي ديگر منجر شود. از اين رو امام در اين راستا اقدامي نكردند.
نكته اي كه قابل توجه است آن كه: عائشه بعد از فتنه جمل به سختی پشیمان شد و می گفت که: « ان یوم الجمل معترض فی حلقی... ؛ (3) یعنی: آه جنگ جمل مانند استخوانی در گلویم مانده است. ای کاش قبل از آن روز مرده بودم یا در شمار فراموش شدگان قرار داشتم!» .
و جای دیگر گفته بود: به خدای سوگند دوست داشتم که درختی بودم، به خدای سوگند دوست داشتم که پاره سنگی بودم و دوست داشتم که خداوند مرا اصلاً خلق نکرده بود!! درگاه مرگ با تحسر و تأسف چنین گفت: من پس از رسول خدا حوادثی به وجود آورده ام اینک که از جهان رفتم مرا با سایر زنان پیامبر دفن کنید (نه پیش پیامبر). ذهبی از دانشمندان بزرگ اهل سنت می نویسد: مقصود عائشه همان جنگ جمل و نقش او در آن است . (4)نمونه این رفتار در سیره پیامبر نیز هست مانند اینکه با ابوسفیان که بانی قتل بسیاری از مسلمانان بودپس از مکه رفتاری ملاطفت آمیز داشت و حتی خانه او را مأمن قرار داد.
پي نوشت ها :
1.قاضی نور الله شوشتری، احقاق الحق،دارالكتاب الاسلامى، بيروت. ج 8، ص 554 ـ 550،
2. بيهقى،السنن الكبرى،نشر دارالفكر، بيروت، ج 8، ص 181 ـ 180،
3. ابن طيفور،بلاغات النساء، کلام عائشة، ناشر: مكتبة بصيرتي . قم المقدسةص 9.
4.نقش عائشه در تاریخ اسلام ، علامه عسکری، ترجمه محمد على جاودان ناشر : مرکز فرهنگی انتشارات منیر، ج 3، ص 210 تا 211 .