ترك گناه

پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباط تان با این مرکز
نامۀ شما به "مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی" ارسال شده؛ اما ما در حد توان پاسخی تقدیم می کنیم.
اولاً خوب بود گناه خود را برای ما می نوشتید تا راهکار مقابله با آن را برایتان می گفتیم. گرچه همۀ گناهان ناگفتنی هستند و انسان نباید گناهان خود را به دیگران بگوید تا اشاعۀ فحشا نشود، اما چون ما قصد راهنمایی و رفع مشکل را داریم، خوب است در نامۀ بعدی برایمان بیان نمایید. احتمال می دهیم نامه های قبلی شما هم چون کلی گویی بوده، پاسخی دریافت نکرده اید.
از اين كه خداوند عنايات خاص خود را شامل حالتان نموده و اهل قرآن و نماز شب و... هستيد، خوشحاليم و به شما تبريك مي گوييم.
همۀ ما می دانیم شیطان قسم یاد کرده که انسان ها را گمراه کند و دست از سر هیچ کس برندارد: «قالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعينَ (1)؛ شیطان گفت: به عزّتت سوگند، همه آنان را گمراه خواهم كرد».
اما از آن جایی که «ان الله بالناس لرؤف رحیم ؛ (2) همانا خداوند نسبت به مردم دلسوز و مهربان است»، باب استغفار و توبه و بازگشت را به روی بندگانش باز گذاشته و توبه آنان را می پذیرد و گناهان آنان را می بخشد.
توبه که به معنای پشیمانی واقعی از معصیت است، نه تنها موجب بخشش گناه شده و صفحه قلب را از آلودگی، پاک می کند و تیرگی را مبدّل به روشنایی می­سازد، بلکه خداوند توبه کننده را دوست و محبوب خود انتخاب می کند؛ (3) به شرط آن که توبه حقیقی باشد؛ یعنی انسان از عمق دل توبه کرده باشد و تصمیم جدی بر ترک گناه برای همیشه داشته باشد.
در روایت است که مردی نزد رسول خدا آمد و گفت ای پیامبر خدا مرتکب گناه شده ام. پیامبر فرمود: هرگاه گناه کردی، از پروردگارت طلب آمرزش کن.
مرد گفت: طلب آمرزش می کنم؛ اما دوباره مرتکب گناه می شوم.
پیامبر فرمود: دوباره گناه کردی، دوباره از پروردگارت طلب آمرزش کن.
مرد گفت: طلب آمرزش می کنم؛ ولی باز هم گناه می کنم.
پیامبر فرمود: چون گناه کردی، باز هم از پروردگارت طلب آمرزش کن.
مرد بار چهارم همان جمله را گفت.
پیامبر فرمود: چون گناه کردی، باز هم از پروردگارت طلب آمرزش کن. چندان که شیطان مأیوس و بازنده شود. (4)
براي توبه، نيازي به سوزاندن دست و اين گونه اعمال نيست؛ چه بسا اگر ضربه به بدن باشد، حرام و گناه باشد.
اما در مورد افكار منفي:
آنچه می تواند ذهن تان را پاک نماید، در مرحله نخست کنترل افکار است. کنترل افکار (خواطر) راه های متعددی دارد؛ ولی نباید پنداشت که با اولین گام همه چیز درست می‏شود؛ بلکه کسی که می‏خواهد زمام افکار خویش را به کف گیرد، باید با تمام توان به خودسازی بپردازد . با جدیت این راه را دنبال نموده تا به تدریج به سوی هدف نزدیک گردد. پرنده لجام گسیخته خیال چون چکاوکی است که هر دم بر سرشاخساری نشسته و زود به شاخه دیگر پرواز می‏کند. از این رو، افکار انسان قرار و آرامی ندارد. آن گاه اگر آدمی با دقت درکنترل آن بکوشد، یعنی، همواره از آن مراقبت نموده و هر گاه به این سوی و آن سوی گریخت، بلافاصله آن را به امور شریف متوجه گرداند، کم‏کم رام و مطیع می‏گردد.
کنترل ذهن و خطورات گناه‏آلود، یکی از مراتب مشکل خودسازی است. اما ذهن واردات خویش را از چشم و گوش می‏گیرد. بنابراین، صادرات و واردات، باید کنترل شود.
برای این منظور می توانید:
1. چیزهایی جایگزین و بدیل برای آن ها در ذهن بسازید تا این که وقتی بخواهند وارد ذهن شوند، ذهن را منصرف به بدیل نمایید. یا این که افکار منفی را به چیزهای زشت و تهوع آور گره بزنید تا حالت انزجار از آن ها برای تان پیش آید.
2. با پر کردن وقت خود، فکرتان را از آزاد ماندن و فکر منفی کنترل نمایید. امير مؤمنان - عليه السلام - مى‏فرمايند:
"النَّفْسُ انْ لَمْ تَشْغَلْهُ شَغَلَكَ...؛ اگر تو نفس را به كارى مشغول نكنى، او تو را به خودش مشغول مى‏كند".
هميشه بايد يك كارى داشته باشد كه ذهن را متمركز كند و وادار به آن كار نمايد؛ وگرنه اگر شما به او كار نداشته باشيد، او شما را به آنچه كه دلش مى‏خواهد، وادار مى‏كند و آن وقت است كه دريچه خيال به روى انسان باز مى‏شود؛ در رختخواب فكر مى‏كند، در بازار فكر مى‏كند، همين ‏طور خيال، خيال و خيال. همين خيالات است كه انسان را به هزاران نوع گناه مى‏كشاند. اما برعكس، وقتى كه انسان يك كار و يك شغل دارد، آن كار و شغل، او را به سوى خود مى‏كشد و جذب مى‏كند و به او مجال براى فكر و خيال باطل نمى‏دهد. (5)
3. کنترل اعضا وجوارح و پاک نگهداشتن آن از گناه نیز باعث کنترل فکر است. اگر می‏بینید گفته‏اند چشم را از نامحرم و گوش را از شنیدن مطالب نامناسب حفظ کنیم، برای این است که بعداً ذهن از این مناظر عکس‏برداری کرده و با آن مأنوس می‏شود. اگر ظرف ذهن را از مطالب سازنده، عبرت‏انگیز و صحنه‏هایی که آیات و نشانه‏هایی در رابطه با مبدأ و معاد دارد، انباشته کنیم، دیگر ذهن پریشان و مشغول نمی‏شود.
4. تلاوت قرآن و تدبر در آیات و نیز اندیشه در روایات و احادیث معتبر در این زمینه راهگشا است.
کنترل، نیاز به زمان دارد و به تدریج حاصل می شود . اگر گاهی در ابتدا بر شما فشار وارد می کند، سعی کنید با فاصله انداختن زمان ورود برای همیشه آن ها را پاک سازید. در هر حال، لازم است کنترل آن ها را در اختیار خود بگیرید.
موفق باشید.

پی نوشت ها:
1.ص (38)، آيه 82.
2. بقره (2)، آیه 143.
3. بقره (2)، آیه 222.
4. محمدی ری شهری، نهج الذکر، انتشارات دارالحدیث، ج 4، ص 29، قم.
5.شهيد مطهرى، مجموعه ‏آثار، ج ‏22، ص 789، صدرا، قم، مکرر.