با عرض سلام و خسته نباشید:
من مقداری پول به مبلغ 2-3 ملیون را به شخصی داده ام. آن شخص با آن پول کار میکند و مقدار معینی سود را هر ماه به حساب من واریز می کند میخواستم بدانم آیا این پول ربا محسوب میشود؟ و اگر پاسخ مثبت است چه کنم که ربا محسوب نشود و تکلیف سودهایی که قبلا گرفته ام چه میشود؟
با تشکر
پرسشگر گرامي با سلام سپاس از ارتباط تان با اين مرکز
پرسشگر گرامی، در صورتی که انسان پولی را به شخصی قرض بدهد و بخواهد سود پولش را بگیرد، این کار ربا و حرام است. اما اگر پول را قرض ندهد،بلکه با طرف مقابل یک قرار داد شرعی مانند: مضاربه ، مشارکت، جعاله، فروش اقساطی و ... منعقد کند و به مفاد آن عمل کند ،گرفتن سود اشکال ندارد.
يكى از معاملاتى كه شارع مقدس آن را امضا و قبول كرده و کار شما شبیه آن می باشد، مضاربه است.
مضاربه آن است كه فرد يا افرادى سرمايه گذارى كنند . فرد يا افراد ديگرى با آن سرمايه كار كنند و درآمد آن را مطابق قرار دادى ميان خود تقسيم كنند و هر كدام سهمى از آن را ببرند.
شرايط مضاربه :
1. طرفين قرار داد بايد بالغ و عاقل و مختار باشند. معامله با اجبار شخص مجبور كننده اى انجام نگرفته باشد.
2. صاحب پول بايد محجور نباشد. اموال او از طرف دولت اسلامى به دليل مفلس بودن توقيف نشده باشد.
3 .عامل يعنى كسى كه پول را براى تجارت مى گيرد, بايد قادر بر تجارت باشد.
4. سرمايه اوليه بايد پول به صورت طلا و نقره و يا اسكناس باشد.
5 .مبلغ سرمايه بايد در قرار داد معين و مشخص باشد.
6 .مضاربه چون عقد و قرارداد طرفين است , ايجاب و قبول لازم دارد. ايجاب و قبول آن لفظ مخصوصى ندارد.صاحب پول با هر لفظى كه مى خواهد، به عامل مى گويد: اين مبلغ پول معين را در اختيار تو گذاردم , با آن تجارت كن و سود حاصل به نسبت نصف يا نسبت ديگر بين ما باشد . عامل نيز مى گويد: قبول كردم .
7 . سرمایه باید در کار تجارت و خرید و فروش به کار گرفته شود. بنابراین نمی توان سرمایه مضاربه را در امور دیگر مانند کارهای تولیدی و توزیعی و خدماتی و ... به کار برد. مگر اینکه قرار داد دیگری غیر از مضاربه باشد.
8. سود تعیین شده باید به صورت در صدی و از سود تجارت مشخص شود ،مثلا بگویند پنجاه در صد از سود.
طرفین می توانند بر مبلغ خاصی توافق کنند. به صورت علی الحساب آن مبلغ پرداخت شود. در انتهای مضاربه در کم و یا زیاد سود پرداختی مصالحه کنند.(1)
بنابراین اگر کار شما مطابق با این شرایط باشد ،گرفتن سود اشکال ندارد. اگر این گونه نباشد ،گرفتن سود ربا و حرام می باشد. سودهیای که تا به حال گرفته شده است،باید پس بدهید. برای اینکه از این به بعد گرفتن سود حلال شود، باید قرارداد مضاربه و یا قراردادهای دیگر را انجام بدهید.
لطفا هر گاه سوال شرعی می پرسید ، نام مرجع تقلید خود را ذکر کنید تا بر اساس نظر مرجع شما پاسخ بدهیم .
پی نوشت :
1. آیت الله خامنه ای، اجوبه استفتائات، احکام مضاربه، ص 260.
