2 سوال پیرامون مرجعیت

پرسش: 2 سوال پیرامون مرجعیت
شرح : با سلام 1-اگر زمانی به دلایلی (برای مثال عدم اطمینان فساد و تحجر سیستم و نظام تربیت عالمان دینی در زمان مورد نظر) با دلایل منطقی و عقلی بتوان فقهای معمول زمانه را فاقد صلاحیت پیروی وتقلید در مسائل شرعی(یا لااقل در بعضی زمینه های فقهی) دانست در چنین شرایطی مسلمین چگونه باید عمل کنند ؟
پاسخ:
پرسشگر گرامی با سلام و تشکر از ارتباط با این مرکز.
پرسشگر گرامی، در صورتی که کسی تمامی مراجع تقلید را فاقد صلاحیت مرجعت بداند با توجه به اینکه موضوع تقلید منتفی می شود و با توجه به اینکه وجود تکالیف و دستوراتی از جانب خداوند مسلم است بر او واجب که در مسائل دینی یا احتیاط کند و یا اینکه خودش به اجتهاد برسد.(1)
احتیاط یعنی اینکه به گونه ای عمل کند که یقین داشته باشد به وظیفه ای شرعی خود عمل کرده است مثلا اگر نمی داند که در عصر غیبت امام زمان نماز ظهر واجب است و یا نماز جمعه هر دو را بخواند و در جایی که نمی داند نمازش را باید شکسته بخواند یا کامل باید هم شکسته بخواند و هم کامل زیرا تنها در این صورت است که یقین پیدا می کند که به وظیفه شرعی خود عمل کرده است.
و اجتهاد یعنی اینکه انسان تلاش کند با یاد گرفتن علوم مختلفی( مانند ادبیات عرب و مباحث مربوط به قرآن و احادیث و آشنایی با سلسله راویان حدیث و همچنین آشنایی با کتاب های فقهی گذشتگان و تاریخ صدر اسلام و زمان ائمه و...) احکام را از احادیث و قرآن به دست آورد و تا زمانی که مشغول به این کار است در مورد عمل کردن به مسائل شرعی باید احتیاط کند.
البته لازم به ذکر است که این سوال در زمان ما فقط یک فرض است والا کسی که با علوم مربوط به اجتهاد و همچنین با زندگی مراجع آشنایی داشته باشد این گونه شبهه ای برای او به وجود نمی آید.
پی نوشت:
1. امام خمینی، توضیح المسائل ، م1 .

پرسش: در صورتی که در زمانی به جای این که هر یک از مراجع به طور کل در تمامی زمینه هاحکم صادر کنند هر کدام از علما و مجتهدین فقط در شاخه خاصی حکم صادر کنند و فتوا دهند(تصور کنید به دلیل آشنایی با مسائل جدید و گستردگی آن و لزوم آشنایی با علوم جدید در موارد مرتبط با احکام و... این امر لازم باشد) در نتیجه هر مقلدی در هر زمینه ای مرجع تقلید جدا گانه ای داشته باشد آیا این گونه مرجعیت و تقلید از نظر اسلامی صحیح است ؟ با تشکر
پاسخ:
با سلام وتشکر از ارتباط با این مرکز
پرسشگر گرامی ، در صورتی که انسان تشخیص بدهد که یک مرجع در یک باب از مسائل شرعی اعلم است و مرجع دیگر در باب دیگری اعلم است باید برخی از مسائل را از مرجع اول و برخی از مسائل را از مرجع دوم تقلید کند و به این مسئله تبعیض در تقلید می گویند.
مثلا اگر مجتهدی در باب عبادات اعلم از دیگران بود و مرجعی در باب معاملات اعلم بود مقلد باید در عبادات از مرجع اول و در معاملات از مرجع دوم تقلید کند.(1)
پی نوشت ها :
1.آیت الله خامنه ای، اجوبه استفتائات ، س 18.