آیا این سخن که پیامبر فرموده اند: من پدر همه مردم و امت هستم، نشانهی غرور پیامبر نبوده است؟
پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با این مرکز
غرور نتیجه توهم و خود بینی است و خودبینی آن است که فرد متوهم خود را مالک ببیند در حالی که فرد خودش و هر چه دارد، ملک خدا است و خدا اموال و دارایی های دیگرش را به او تملیک کرده است و کسی مثل رسول خدا که خود و آنچه دارد را ملک خدا می داند، مغرور نمی باشد و نمی گردد . قارون نمونه غرور است که خود را مالک دیده و مال و مکنت را نتیجه علم و تدبیر و توانمندی خود دانسته و به تفاخر و تفرعن رو می آورد:
«إِنَّ قارُونَ كانَ مِنْ قَوْمِ مُوسى فَبَغى عَلَيْهِمْ وَ آتَيْناهُ مِنَ الْكُنُوزِ ما إِنَّ مَفاتِحَهُ لَتَنُوأُ بِالْعُصْبَةِ أُولِي الْقُوَّةِ إِذْ قالَ لَهُ قَوْمُهُ لا تَفْرَحْ إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْفَرِحينَ وَ ابْتَغِ فيما آتاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ وَ لا تَنْسَ نَصيبَكَ مِنَ الدُّنْيا وَ أَحْسِنْ كَما أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ وَ لا تَبْغِ الْفَسادَ فِي الْأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُفْسِدينَ قالَ إِنَّما أُوتيتُهُ عَلى عِلْمٍ عِنْدي أَ وَ لَمْ يَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَهْلَكَ مِنْ قَبْلِهِ مِنَ الْقُرُونِ مَنْ هُوَ أَشَدُّ مِنْهُ قُوَّةً وَ أَكْثَرُ جَمْعاً وَ لا يُسْئَلُ عَنْ ذُنُوبِهِمُ الْمُجْرِمُونَ فَخَرَجَ عَلى قَوْمِهِ في زينَتِهِ ... (1) قارون از قوم موسى بود، اما بر آنان ستم كرد ما آن قدر از گنجها به او داده بوديم كه حمل كليدهاى آن براى يك گروه زورمند مشكل بود! (به خاطر آوريد) هنگامى را كه قومش به او گفتند: «اين همه شادى مغرورانه مكن، كه خداوند شادىكنندگان مغرور را دوست نمىدارد! و در آنچه خدا به تو داده، سراى آخرت را بطلب و بهرهات را از دنيا فراموش مكن و همانگونه كه خدا به تو نيكى كرده نيكى كن و هرگز در زمين در جستجوى فساد مباش، كه خدا مفسدان را دوست ندارد!(قارون) گفت: «اين ثروت را بوسيله دانشى كه نزد من است به دست آوردهام!» آيا او نمىدانست كه خداوند اقوامى را پيش از او هلاك كرد كه نيرومندتر و ثروتمندتر از او بودند؟! (و هنگامى كه عذاب الهى فرا رسد،) مجرمان از گناهانشان سؤال نمىشوند. (روزى قارون) با تمام زينت خود در برابر قومش ظاهر شد ...».
اما پیامبر اهل تفاخر و خود بینی و توهم و غرور نیست و دارایی های او از فضایل و مکارم که واقعی است نه توهمی ، در عین حال همه را از خدا دانسته و از فخر فروشی ابراز انزجار می کند: «أنَا سَيِّدُ وُلْدِ آدَمَ وَ لَا فَخْرَ ؛ (2) من آقای فرزندان آدم هستم ولی فخر نمی فروشم!».
پیامبر با این جمله اعلام می کند که من اگر این جمله را می گویم ، از آن رو است که باید خود را معرفی کنم و در صدد فخر فروشی نیستم.
اما در مورد جمله: "انا و علی ابوا هذه الامه" نیز پیامبر موظف به معرفی خود و امام علی است که خدا به آنان نقش پدری داده و این وظیفه ای است بر دوش آن دو بزرگوار. در روایات این پدری توضیح داده شده و تبیین گشته است.
بنا بر روایتی امام علی می فرماید:
«سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص يَقُولُ أَنَا وَ عَلِيٌّ أَبَوَا هَذِهِ الْأُمَّةِ وَ لَحَقُّنَا عَلَيْهِمْ أَعْظَمُ مِنْ حَقِّ أَبَوَيْ وِلَادَتِهِمْ فَإِنَّهَا نُنْقِذُهُمْ إِنْ أَطَاعُونَا مِنَ النَّارِ إِلَى دَارِ الْقَرَارِ وَ نَلْحَقُهُمْ مِنَ الْعُبُودِيَّةِ بِخِيَارِ الْأَحْرَارِ ؛ (3) شنیدم از رسول خدا که می فرمود: من و علی پدران این امت هستیم و حق ما بر آنان از حق پدرانشان که آنان را به دنیا آورده اند، بیشتر است زیرا ما آنان را در صورت اطاعت ، از آتش جهنم نجات داده و به قرارگاه ابدی (بهشت جاوید) می بریم و به واسطه عبودیت خدا ، به برگزیدگان آزاده ملحق می سازیم».
در بیان دیگری می فرماید:
«أنا و علي أبوا هذه الأمة فمن عصى أباه فحشر مع ولد نوح حيث قال له أبوه يا بُنَيَّ ارْكَبْ مَعَنا وَ لا تَكُنْ مَعَ الْكافِرِينَ قالَ سَآوِي إِلى جَبَل؛ (4) من و علی پدران این امتیم و هرکس ما را نافرمانی کند به مانند پسر نوح خواهد بود که در جواب امر پدر که فرمود: با ما بر کشتی سوار شو و با کافران مباش؛ گفت: من به کوه پناه می برم. (و غرق شد و جهنمی گشت)».
و وجه و علت دیگر این نام گذاری آن است که این دو بزرگوار نسبت به مسلمانان بیش از پدر نسبت به اولاد شفقت و مهربانی دارند. (5)
پی نوشت ها:
1. قصص (28) آیه 76-79.
2. شیخ حر عاملی، وسائلالشيعة، پنجم، بیروت ف دار احیاء التراث ، 1104 ق، ج 25، ص 23.
َ3. علامه مجلسی، بحارالأنوار، بحار الانوار، هشتم، بیروت، الوفا ، 1403 ق ، ج 23 ، ص 259 .
4. فضل بن شاذان، مئةمنقبة، قم، مدرسه امام مهدی، 1407 ق، ص 46 .
5. شیخ صدوق، عللالشرائع ،نجف، مکتبه الحیدریه، 1385 ق، ج 1، ص 127.
َ
