مفهوم دو حديث

در روایات از رسول خدا وارد شده که امتش بعد از او فرقه فرقه می شوند و در بعضی روایات "هفتاد و دو" (1) و در بعض دیگر "هفتاد و سه"(2) و در بعض دیگر "هفتاد و چندی" (3) آمده است.
البته ظاهرا و به نظر بیشتر عالمان این اعداد از باب تصریح به زیادی فرقه هایی است که حاصل می شود و خود عدد موضوعیت ندارد و اگر هم عدد موضوعیت داشته باشد، ایشان فرموده تا ظهور حضرت حجت ، این تعداد مذهب و فرقه پیدا می شود. ما نمی دانیم تا الان چند فرقه پیدا شده کمتر از این عدد یا بیشتر از این بوده است یا نه و تفاوتی هم ندارد. چه فرقه های پیدا شده تا به حال بیش از این عدد باشد و چه کمتر، مهم نیست. مهم این است که فقط یک فرقه بر حق محض است و آن فرقه ای است که صد در صد تابع خدا و پیامبر بوده و بعد از پیامبر تابع محض اهل بیت او مانده و با مراجعه به افراد بی صلاحیت و با اتکا به تفسیر به رأی در دین کم و زیاد نکرده باشند. بقیه کم و بیش از راه حق منحرف گشته اند و به میزان انحراف از سعادت دور گشته اند.
مذاهب و فرقه هایی که بعد از پیامبر ایجاد شدند، فراوان بودند که بعضی از آن زمان تا به حال هستند و بعضی مدت کوتاهی بوده اند و فرقه های انحرافی دیگری هم ممکن است در آینده به وجود بیاید و برای شناسایی سطحی و عمیق با مذاهبی که تا کنون پیدا شده اند ، باید به کتاب های ملل و نحل مثل "ملل و محل " از عبد الکریم شهرستانی، "فرق الشیعه" از نوبختی ، "کلیات فی الملل و النحل" از شیخ جعفر سبحانی و يا اين كه كتاب تاريخ فرق اسلامي تاليف حسين صابري ... مراجعه کنید.
البته اين را هم بايد مدّ نظر داشت كه برخي فرقه ها كه به عنوان فرقه مطرح شده اند يك جنبش و جريان بوده و به اشتباه و يا اغراض ديگر به عنوان فرقه مطرح شده است مثلا اهل سنت براي اين كه بگويند فرقه گرايي در ميان شيعه كمتراز ما نيست آمده اند فرقه هايي را به تشيع نسبت داده اند در حالي كه يا وجود خارجي ندارند و يا اين كه فرقه نبوده است. بلكه يك جنبش و يا جريان فكري به فرماندهي شخصي بوده است ( مانند فرقه مختاريه و...)
بنابر اين سخن پیامبر ناظر به تفرقه ای است که بعد از ایشان در امت پیدا می شود و ما این تفرقه را دیده ایم و ادامه آن را شاهدیم که هر روز فرقه ای جدید با باورها و رفتار جدیدی ظهور می کند با توجه به اختلاف کم و زیاد این فرقه ها با هم ، شمارش تعداد آنها ممکن نیست. زیرا ملاک معینی برای یک یا چند فرقه شمردن وجود ندارد. بعضی فرقه ها هستند که دورنمای یکسانی دارند و اختلاف آنها با هم جزیی است و بعضی اختلاف اصولی دارند، بعضی اختلافشان در یک اصل است و بعضی در چندین اصل اختلاف دارند و به همین جهت شمارش آنها ممکن نیست و بستگی به ریز بینی یا کلی بینی دارد که تعداد زیاد یا کم می شود. بعضی از علمای ملل و نحل نیز فرقه سازی کرده اند یعنی همین که در یم برهه کوتاه یک یا چند فرد پیدا شده و سخنی گفته و ادعایی کرده اند، آنها را یک فرقه شمرده اند. از این رو تعدادی که آنها بر شمرده اند نیز چمدان قابل اعتما میست.
البته اين را هم بايد مدّ نظر داشت كه برخي فرقه ها كه به عنوان فرقه مطرح شده اند يك جنبش و جريان بوده و به اشتباه و يا اغراض ديگر به عنوان فرقه مطرح شده است مثلا اهل سنت براي اين كه بگويند فرقه گرايي در ميان شيعه كمتراز ما نيست آمده اند فرقه هايي را به تشيع نسبت داده اند در حالي كه يا وجود خارجي ندارند و يا اين كه فرقه نبوده است بلكه يك جنبش و يا جريان فكري به فرماندهي شخصي بوده است ( مانند فرقه مختاريه و...)
اما در باره "دوازده اما ضلالت سخنی نشنیده ایم. امامان ضلالت شنیده ایم اما "دوازده امام ضلالت" نشنیده ایم. اگر در این مورد حدیثی یا سخن معتبری دیده اید، برای اطلاع ما هم ارسال کنید تا توضیح لازم داده شود.
دوازده اما هدایت یا دوازده امام عدل (4) داریم که همان امامان اهل بیت علیهم السلام هستند.
پی نوشت ها:
1. شیخ صدوق، خصال، قم، انتشارات اسلامی، 1362، ص 584 - 585.
2. خزاز قمی، كفاية الأثر ، قم، بیدار، 1401 ق، ص 155.
3. محدث نوری، مستدرك الوسائل، اول، بیروت، مؤسسه آل البیت ، 1408 ق، ج 17 - ص 257.
4.کلینی ، کافی، پنجم، تهران، اسلامیه، 1363 ش، ج 1 ، ص 530 و 532.