با سلام
اینجانب از والدین خود خواسته ام که برایم همسری انتخاب کنند و شرایط ازدواج مرا مهیا نمایند ولی آنان در این امر علاوه بر اینکه کوتاهی کردند بلکه مرا نیز از این امر بازداشتند و پول خود را صرف خرج و مخارج منزلشان کردند.
الان بنده اصلا و به هیچ عنوان از آنان راضی نیستم و از آنان نمیگذرم و اگر بنده در این مدت به گناه دچار شوم مقصر چه کسی است و گناهش به گردن کیست؟
خواهش میکنم حق و حقوق بنده را بگویید.
با تشکر
پرسشگر گرامی با سلام سپاس از ارتباط تان با این مرکز
در دین اسلام حق و حقوق امری طرفینی است، یعنی همان طور که والدین نسبت به فرزندان دارای حقوقی هستند، فرزندان نیز حقوقی بر گردن پدر و مادر دارند،
حقوقی که فرزندان دارند و وظایفی که پدر و مادر در برابر آنان به عهده دارند، اگر بیش تر از حقوق والدین بر فرزندان نباشد، قطعاً کم تر از آن نیست، زیرا فرزندان از زمانی که به سن تکلیف یا تمییز و تشخیص میرسند، باید از والدین اطاعت کنند و به آنان احترام بگذارند. کاری نکنند که رنجیده خاطر گردند، در حالی که والدین از زمان انعقاد نطفة فرزندان و بلکه پیشتر از آن، موظف به رعایت یک سری آداب هستند تا فرزندانشان از جهت آفرینش جسم، روح، فکر و سایر استعدادهای طبیعی و خدادای ساختار سالم، عالی و نیکویی داشته باشند.
از این رو، همان طوری که بدرفتاری، بداخلاقی و بیاحترامی به والدین، فرجام خطرناک و خوار کنندهای دارد و عاق والدین را به دنبال خواهد داشت، ظلم و بدرفتاری با فرزندان و عدم انجام وظایفی که در برابر فرزندان مقرر شده، مسئولیت سنگین و مؤاخذه شدید الهی را به دنبال دارد و آنان را مورد عاق فرزندان قرار خواهد داد. یکی از حقوقی که فرزندان به گردن پدر دارد فراهم ساختن زمینه ازدواج آنان است . قرآن کریم میفرماید: «وَ أَنکِحُواْ الاْ َیَـَامَیَ مِنکُمْ وَ الصَّـَـالِحِینَ مِنْ عِبَادِکُمْ وَ إِمَآئکُمْ إِن یَکُونُواْ فُقَرَآءَ یُغْنِهِمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ وَ اللَّهُ وَ َسِعٌ عَلِیمٌ ; (1) مردان و زنان بی همسر خود را همسر دهید، همچنین غلامان و کنیزان صالح و درستکارتان را; اگر فقیر و تنگدست باشند، خداوند از فضل خود آنان را بی نیاز میسازد; خداوند گشایش دهنده و آگاه است.»
بدون شک یکی از کسانی که در مرحله اول مورد خطاب این آیه شریفه میباشند پدر و مادرند، که باید مقدمات ازدواج را برای فرزندان شان فراهم سازند. بنابراین آنان نه تنها نباید مانعی برای این امر ایجاد کنند، بلکه باید برای تحقق این امر تلاش کنند.
در جای دیگر نیز میفرماید: «ای کسانی که ایمان آوردهاید! خود و خانواده خویش را از آتشی که هیزم آن انسانها و سنگها است نگه دارید» (2) یکی از راههای حفظ فرزندان از آتش جهنم، آن است که وقتی به سنّ ازدواج رسیدند، والدین برای آنان همسر مناسبی انتخاب نمایند و مقدّمات ازدواجشان را فراهم کنند، تا فرزندان به فساد کشیده نشوند، و از آتش جهنم محفوظ بمانند.
پیامبر بزرگوار اسلام ضمن شمردن برخی از حقوق فرزندان بر والدین، مسأله ازدواج را نیز جزو این حقوق شمرده میفرماید: «از حقوقی که فرزند بر پدر و مادر دارد سه چیز است: 1. نام نیکی برای او انتخاب کند. 2. خواندن و نوشتن به او یاد دهد. 3. چون به سن بلوغ برسد همسری برایش انتخاب کند». (3)
والدین که سرد و گرم زندگی را چشیدهاند و در امر ازدواج و پیچ و خم مسایل آن تجربههای بسیاری کسب کردهاند، موظفند که هر گونه سهل انگاری و سادهنگری به امور مربوط به ازدواج را کنار بگذارند، و از بهانه های واهی پرهیز کنند و با دقتی شایسته معیارهای اصیل اسلامی را در نظر بگیرند و همسر مناسبی برای فرزندان خود انتخاب کنند.
بنا بر این در دین اسلام همان گونه که برای فرزندان در مقابل پدر و مادر وظایفی تعیین شده، برای والدین در مقابل فرزندان نیز وظایفی تعیین شده است. هر کس که از آن وظایف تخطی کند، دچار معصیت شده است. اگر جبران نکند ،قطعا مواخذه می شود.
دو تذکر :
1- ما از سخن پدر و مادر و دلایل آنها اطلاعی نداریم، شاید اگر پای سخن آنان بنشینیم حرف های قانع کننده و عقل پسندی داشته باشند. بنا بر این آنچه که در این خصوص گفته شده کلیّت مسئله و حقوقی بود که در اسلام مطرح شده است.
2- عدم انجام وظایف توسط پدر و مادر هرگز نمی تواند دلیل یا بهانه ای شود برای این که فرزند به وظایف خویش در برابر پدر و مادرش کوتاهی کند. و یا استجیر بالله نسبت به آنان بی احترامی، و بد رفتاری کند . از روایات معصومان علیهم السلام استفاده میشود که والدین، چه مؤمن باشند و چه کافر و چه نیکوکار و چه معصیت کار باید مورد احترام قرار گیرند و استثنا بردار نیست. امام رضا (ع) میفرماید:
«نیکی به والدین واجب است، گرچه مشرک باشند، ولی در معصیت خدا نباید آنان را اطاعت کرد». (4)
قطع ارتباط یا برخورد خشم آلود با ارحام و خویشان به خصوص پدر و مادر کم ترین اثرش در دنیا این است که باعث فقر شدید و گرفتار شدن به اذیت اشرار، کوتاه شدن عمر و بروز مرگ ناگهانی و نابهنگام می شود. در آخرت چنان از رحمت الهی دور می گردد که بوی بهشت (که از مسافت هزار سال راه به مشام می رسد) به مشام چند گروه از جمله عاق والدین یا کسی که با ارحام قطع رابطه کند، نخواهد رسید. (5)
اهمیت احترام به پدر و مادر و نیکى کردن به آن ها در سطحى است که قرآن کریم در 9 مورد از آن سخن آورده است. در سه جا، احسان به پدر و مادر را در کنار توحید و یکتاپرستى ذکر مى کند: «و اعبدو الله ولا تشرکوا به شیئا و بالوالدین احسانا؛ (6) خدا را بپرستید، و هیچ چیز را همتاى او قرار ندهید و به پدر و مادر نیکى کنید».
و در سه جاى دیگر، احسان به پدر و مادر را به عنوان وصیت الهى مطرح مى کند و می فرماید: «و وصینا الانسان بوالدیه حسنا؛ (7) به انسان توصیه کردیم که به پدر و مادرش نیکى کند».
همچنین در سه مورد تکریم و نیکى به پدر و مادر را از زبان پیامبران الهى (ع) نقل مى کند: «ربنا اغفرلى ولوالدى و للمؤمنین یوم یقوم الحساب؛ (8) پروردگارا ! من و پدر و مادرم و همه مؤمنان را در آن روزى که حساب برپا مى شود بیامرز».
البته تحمل بدرفتاری والدین، نیاز به صبر و بردباری دارد، به خصوص برای جوان که زودرنج و حساس است. اما اگر انسان رضایت خدا را در نظر داشته باشد و انگیزه الهی را در کار خود قرار دهد، سعادت و خوشبختی دنیا و آخرت، طول عمر با عزت و سر بلندی و وسعت رزق را همراه با الطاف الهی برای خود فراهم و تضمین نموده است.
پی نوشت ها :
1. نور (24) آیه 32.
2. تحریم (66) آیه 6.
3. وسائل الشیعه، الحر العاملی، ج 21، ص 134، مؤسسة آل البیت.
4. عیون اخبار الرضا ( ع)، شیخ صدوق، انتشارات جهان، 1378 ه ق، ج 2، ص 124.
5. ثقه الاسلام كليني، الكافي، الناشر: دار الكتب الاسلاميه،طهران، سنه النشر/1365 ه.ش، ج2، ص 350 .
6. نساء (4) آیه 36 و بقره (2 ) آیه 83 و انعام (6)آیه 151 .
7. عنکبوت (29) آیه 8 و لقمان (31) آیه 14 و احقاف (46) آیه 15.
8. ابراهیم (14) آیه 41و مریم (19) آیه 32و نوح (71)آیه 28.
