با عرض سلام و خسته نباشيدمي خواهم بدانم امام زمان در عصر غيبتشان در كجا حضور دارند اگر در اين دنيا هستند ايا زندگي عادي دارند و در ميان مردم هستند ايا داراي همسر و فرزند مي باشند
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
غایب بودن امام هرگز به این معنا نیست که وجود حضرت به یک روح نامرئى یا امواج ناپیدا و رؤیایى تبدیل شده است بلکه زندگى طبیعى دارد.
حضرت در میان مردم و در دل جامعهها رفت و آمد دارد . در نقاط مختلف زندگى مىکند. فرق بسیار است بین «نامرئى» و «ناشناس». (1)
امام صادق (ع) مىفرمود: مردم امام خود را گم مىکنند. او در موسم حج حاضر مىشود و مردم را مىبیند، ولى آنان او را نمىبینند. (2)
پیامبر اسلام در پاسخ این پرسش که آیا شیعه در زمان غیبت، از وجود قائم بهره مىبرد؟ فرمود: بلى، سوگند به پروردگارى که مرا به پیامبرى بر انگیخت، در دوران غیبتش از او نفع مىبرند .از نور ولایتش بهره مىگیرند، همان گونه که از خورشید هنگام قرار گرفتن در پشت ابرها استفاده مىکنند. (3)
ذکر چند نکته :
اوّل: چون امام زمان(عج) از دیدهها پنهان است و در پشت پرده غیبت قرار دارد، نمىتوان از راه حس و مشاهده و به صورت عادى به پاسخ سؤال نایل شد؛ نیز چون سؤال از مباحث عقلى و انتزاعى نیست، از راه برهان عقلى نیز نمىتوان پاسخ را دریافت نمود. تنها راه پاسخ گویى، روایات پیشوایان معصوم(ع) است که چون آنان از علم برترى بهرهمند مى باشند، مى توانند از آینده خبر دهند که از آن جمله حوادث و مسائل مربوط به مهدى منتظر(ع) است.
دوم: حال که پاسخ را مى بایست از اخبار پیشوایان معصوم جستجو نمود، به سراغ روایات مى رویم. در روایات صحیح و معتبر، پاسخ روشنى وجود ندارد؛ بلکه در برخى روایات با اشاره در این زمینه سخن به میان آمده است، از جمله:
1- مفضل بن عمر گوید: از امام باقر(ع) شنیدم که در مورد امام مهدى فرمود: »صاحب الزمان را دو غیبت است. یکى از آن دو به اندازهاى طولانى شود که برخى گویند: حضرت از دنیا رفته و برخى گویند کشته شده است اما کسى جز آنانى که امور حضرت را پىگیرى مى کنند، از مکان و فرزندان وى آگاه نیستند«.(4)
2- امام صادق(ع): »گویا مى بینم حضرت مهدى(عج) با اهل و عیالش در مسجد سهله است«.(5)
3- از امام هشتم(ع) در دعایى نقل شده است: اللّهم اعطه فى نفسه و أهله و ولده و ذریته و جمیع رعیته ما تقرّ به عینه و تسرّ به نفسه؛(6) خدایا، مایه چشم روشنى و خوشحالى امام زمان را در او و خانواده و فرزندان و ذریه و تمام پیروانش فراهم فرما!.
4- نیز از آن حضرت در مورد امام زمان این دعا نقل شده است: اللهم صل على ولاة عهده و الائمة من ولده؛(7) خدایا، بر والیان و فرزندان وى که امامند، درود فرست!.
ظاهر این این روایات دلالت بر زن و فرزند داشتن است.
این روایات به فرض پذیرش و درستى سند و صحت انتساب آن به امام معصوم، از نظر دلالت به روشنى گویا نیست که امام مهدی در دوره غیبت همسر و فرزند دارد.
در برخى احادیث مشکل سندى و در برخى دیگر مشکل دلالت وجود دارد.
افزون بر این روایاتى وجود دارد که با صراحت وجود فرزند را براى حضرت نفى مى کند.(8)
سوم: با توجه به روایات مذکور مى گوییم:
در مورد زن و فرزند امام مهدى سه احتمال وجود دارد:
1- حضرت ازدواج نکرده است.
لازمه این احتمال آن است که امام یکى از سنتهاى مهم اسلامى را ترک کرده باشد، که با شأن امام سازگار نیست. امّا از سوى دیگر چون غیبت از اهمیت بیش ترى برخوردار است؛ به ناچار امام از سنت چشم پوشى مى کند، که اشکالى ندارد. براى حفظ مصلحت بالاتر، از مصلحت پایینتر چشم پوشى مى گردد.
2- حضرت ازدواج نموده امّا فرزندى ندارد. نداشتن فرزند به سبب غیبت است. با پذیرش این فرض،
آیا همسرش هم از عمر طولانى بهرهمند است یا این که مدّتى با حضرت زندگى کرده و بعد از دنیا رفته است؟ در این صورت حضرت به سنت ازدواج عمل کرده و بعد بدون زن و فرزند زندگیش را ادامه مى دهد.
3- حضرت زن و فرزند دارد. با پذیرش این فرض، این سؤالات مطرح است: آیا آنان نیز عمرى طولانى دارند؟ فرزندان حضرت نیز فرزندانى دارند؟ اگر دارند، این همه اولاد، در پى اصل خویش مى افتند و همین کنجکاوى، مسئله را به جایى مى رساند که با فلسفه غیبت منافات دارد.
با توجه به مطالب مذکور، نمىتوان یکى از این سه احتمال را قاطعانه پذیرفت . این به مقتضاى خرد ورزى است که در جایى که دلیل کافى براى اثبات یا انکار چیزى وجود ندارد، از ابراز حکم قطعى خوددارى گردد.
بنابراین از راه هایى که پیش روى ما است، نمىتوان وجود زن و فرزندى را براى حضرت مهدى ثابت نمود. نیز به دیگر پرسش هایى که در مورد زن و فرزند حضرت مهدى هست، نمىتوان پاسخ قطعى داد.(9)
پى نوشت ها:
1. کتاب الغیبة ،محمد بن ابراهیم نعمانى، ص164، نشر صدوق، بی تا.
2. اصول کافی، محمد بن یعقوب کلینی، ج 1، ص338،
3. بحار الانوار، ج52، ص93.
4. الشيخ الطوسي،الغيبة،تحقيق:الشيخ عباد الله الطهراني ، الشيخ علي أحمد ناصح،چاپ اول، شعبان 1411،مؤسسة المعارف الإسلامية - قم المقدسة،ص 162.
5. علامة المجلسي ، بحار الأنوار، 1403 - 1983 م ، بيروت، دار إحياء التراث العربي ، ج 52، ص 317.
6. السيد ابن طاووس،جمال الأسبوع،تحقيق جواد قيومي الجزهاي الإصفهاني،چاپ اول، 1371 ش ، مؤسسة الآفاق، ص 310.
7. همان، ص 510.
8. مسعودى، اثبات الوصیه،دارالضواء، بيروت. ص 221،
9. براى اطلاع بیش تر رجوع شود به چشم به راه مهدى، جمعى از نویسندگان.
