در روايات آمده كه حضرت آدم در روي زمين كشاورزي مي كرده و تاريخ شناسان بيان ميكنند كه انسان ها ساليان درازي در غارها زندگي ميكردندو بعد از ساليان دراز كشاورزي را كشف كردند و حضرت آدم اولين انساني بوده كه آفريده شده حال براي اين تعارض بين دو مطلب چه پاسخي داريد؟

پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
سئوال شما دقیقا روشن نیست، به نظر می رسد مقصود این باشد که قبل از آدم انسان های بوده اند، و حال این که برخی احتمال داده اند که آدم اولین انسان می باشد و بین این دو احتمال تنافی است .
بین این دو مطلب تعارض و تنافی نیست، زیرا این تنافی و تعارض - در صورت بود - انسان های قبل از آدم وجود نداشته باشند ، و حال این که برخی احتمال داده اند که قبل از حضرت آدم (ع) انسان های دیگری بوده اند ، بنا بر این آدم اولین انسان روى زمین نبوده، مطالعات علمى امروز نیز نشان می دهد که نوع انسان احتمالا از چندین سال قبل در کره زمین زندگى می کرده، در حالى که از تاریخ پیدایش آدم تاکنون زمان زیادى نمی گذرد، بنا بر این باید قبول کنیم که قبل از آدم انسان‏هاى دیگرى در زمین می زیسته‏اند. (1)
طرفداران این احتمال به برخی از مستندات علمی ، روایات وآیات استناد کرده اند. از جمله این روایات:
امام صادق( ع) فرمود :
شايد شما گمان كنيد كه خداى عز و جل غير از شما هيچ بشر ديگرى نيافريده، نه، چنين نيست، بلكه هزار هزار آدم آفريده كه شما از نسل آخرين آدم از آن آدم‏ها هستيد.
امام صادق ( ع) فرمود:
خداى عز و جل دوازده هزار عالم آفريده كه هر يك از آن عوالم از هفت آسمان و هفت زمين بزرگ تر است و هيچ يك از اهالى يك عالم به ذهنش نمى‏رسد كه خداى تعالى غير عالم او عالمى ديگر نيز آفريده باشد و در همان كتاب از امام باقر (ع) روايت كرده كه فرمود: خداى عز و جل در همين زمين از روزى كه آن را آفريده، هفت عالم خلق كرده (و سپس بر چيده) و هيچ يك از آن عوالم از نسل آدم ابو البشر نبودند و خداى تعالى همه آن ها را از پوسته روى زمين آفريد و نسلى را بعد از نسل ديگر ايجاد كرد و براى هر يك عالمى بعد از عالم ديگر پديد آورد تا در آخر آدم ابو البشر را بيافريد و ذريه‏اش را از او منشعب ساخت . (2)
افزون بر این روایاتی که به ان ها ا شاره کرده ايد باید از نظری سندی مورد بررسی قرار گیرد تا روشن شود که آیا اعتبار دارند یا خیر .
پی نوشت ها :
1. ناصر مكارم شيرازى، تفسير نمونه ،تهران، دار الكتب الإسلامية ، 1374 ش، ج3، ص247، احمد رهبري، انسان پيش از تاريخ، ص 13.
2. محمد حسین طبا طبای ، تفسير الميزان‏، ترجمه محمد باقر موسوى همدانى، قم‏، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسين حوزه علميه قم،‏ 1374 ش، ج4، ص 232 .