پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
فلسفه و حکمت بیش تر احکام و مقرارت اسلام براى ما مشخص نیست . تنها از باب تعبّد آن ها را پذیرفته ایم , و چون خداوند متعال و نبى گرامى اسلام (ص) و ائمه اطهار(ع) فرموده اند ، یقین داریم تمام دستورهای آن ها مبتنى بر مصالح و مفاسد واقعی است ؛ از این رو با جان و دل از آن هااطاعت مى کنیم، اگر چه علت گفتارشان را ندانیم . ما از دستور دکتر که مى گوید: فلان دارو را بخور, فلان آمپول را تزریق کن و از خوردن فلان غذا خوددارى کن و..., پیروی می کنیم، با این که نمى دانیم خاصیت فلان دارو و آمپول چیست .
بلند و آهسته خواندن يا جهر و اخفات در نماز نیز تعبدى است . ما فلسفه آن را به طور کامل نمى دانیم . البته وقتى به روایات مراجعه مى کنیم، به اشاراتى از ائمه معصومین (ع) و پیامبر اکرم (ص) برخورد مى کنیم , اما نمى توان آن را علت حقیقى و فلسفه واقعى جهر و اخفات دانست . به این معنا که تمام فلسفه و حکمت در آن خلاصه شود و چیز دیگری نباشد.
محمّد بن حمزة نقل كرده كه محضر امام صادق عليه السّلام عرض نمودم: براى چه در نماز فجر و مغرب و عشا قرائت بلند خوانده مىشود و ساير نمازها مثل ظهر و عصر ايّام را بلند نمىخوانند؟ براى چه تسبيح در دو ركعت آخر افضل و برتر از قرائت مىباشد؟
حضرت فرمودند: به خاطر آن كه وقتى نبى اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلم را به آسمان بردند، اوّلين نمازى كه حق تعالى بر آن سرور واجب نمود، نماز ظهر روز جمعه بود .پس از آن فرشتگان پشت سر حضرتش به نماز ايستادند، خدا به نبى گراميش امر فرمود كه قرائت نماز را بلند بخواند تا بر فرشتگان فضل و برتريش نسبت به آن ها معلوم و آشكار گردد . پس از نماز ظهر، نماز عصر را بر پيامبر فرض و واجب گردانيد.هنگام خواندن آن احدى از فرشتگان را خداوند
به پيامبرش نيفزود و به او امر نمود كه قرائت را مخفى و آهسته بخواند ، زيرا پشت سر آن جناب كسى نبود . پس از آن نماز مغرب را بر او واجب كرد . سپس فرشتگان را به آن حضرت افزود . پس امر كرد كه قرائت اين نماز را نيز بلند بخواند . همچنين در نماز عشا. وقتى نزديك طلوع فجر رسيد ، نماز صبح را خدا بر حضرتش واجب نمود . امر كرد كه آن را نيز بلند بخواند تا فضل او بر ديگران معلوم گردد ، همان طورى كه بر فرشتگان معلوم گرديد. به همين خاطر نماز صبح را بايد بلند خواند.(1)
بلند خواندن حمد و سوره در نمازهاى مغرب و عشا و صبح بر اساس اين قبيل روایات است که فقهاى عظام به آن ها استدلال کرده و مشهور علما بر این عقیده اند. اما در خصوص نماز زنان در جای که نامحرم نیست مخیر بین جهر و آهسته خواندن نماز است . ولی اگر نامحرم باشد واجب است آهسه بخواند تا نامحرم صدای او را نشنود.(2)
پی نوشت ها :
1. شيخ صدوق، علل الشرائع ، انتشارات داورى، چاپ اول ، ج 2 ،ص 322-323.
2. امام خمینی توضیح المسایل ،ص196 ، مسله 994 ،نشر مکتب امیر المومنین، قم،1375 ش.
