مختار

پرسشگر گرامی با سلام سپاس از ارتباط تان با این مرکزمختار ،از زمره معصمومان نبوده ،كسي او را از اشتباه و خطا تبرئه نمي كند. اين گونه قيام هاي از طرف انسان هاي غير معصوم مصون از اشتباه نيست. نقد عملكرد او در برابر چنين دست آوردي ، كه قاتلان و مجرمان واقعه عاشورا را به درك رسانده و موجب خوشنودي دل داغديدگان و بازماندگان اهل بيت امام حسين گردده، كار دشوار و به دور از انصاف است .
به دو مورد از رفتارهاي او كه اشتباه بودن آن ها( در صورت صحت دادهاي تاريخي)آشكار است، اشاره مي نماييم:
الف : در باره تسليم کردن امام حسن به معاويه هنگامي حضرت ميهمان عموي مختار بوده، برخي گفته اند:
چنين پيشنهاد مي دهد كه او را به معاويه تحويل دهيم ،گر چه برخي گفته اند مختار به اين وسيله مى‏خواست عمويش را امتحان كند .اگر عمويش تصميم مى‏گرفت كه امام حسن(ع) را به معاويه تحويل دهد، اولين كسى‏كه با او برخورد مى‏كرد ،مختار بود.(1) اما به فرض آن كه اين پيشنهاد از مختار باشد،و چنين قصدي نداشته ،قطعا يك اشتباه و لغزش بزرگ در برهه‏اى از عمر اوست،
گر چه اين هم سبب نمى‏شودكه او را به كلى ضد اهل بيت‏بدانيم . اگر چنان پيشنهادى از او باشد، مرتكب خطا شده، اما در عملكرد بعدى كه توبه عملى اوست ،اشتباهش را جبران نموده .
ب : مختار مى‏كوشيد در برابر مجرمان واقعه عاشورا حتى الامكان مقابله به مثل كند. همان گونه كه جنايت كنندگان رفتار نموده بودند ،به سزاى اعمال شان برساند. آن ها را كه اسب بر بدن حسين(ع) تاخته بودند،او هم اسب بر بدن شان تاخت، قطعه، قطعه كرد و آن گاه آن ها را سوزاند.
اما شبهه‏اى كه در اين جا طرح مى‏شود ،اين است كه: مختار قاتلان امام حسين(ع)را«مثله‏» مى‏كرد، اعضاي شان را مى‏بريد . اين كار حتى در جنگ با كفار ممنوع‏ است. پيامبر اكرم (ص) فرمود: «اياكم و المثله و لو بالكلب العقور؛(2) از مثله‏كردن حتى سگ هار بپرهيزيد.» نيز از سفارش هاى پيوسته پيامبر(ص) به‏ رزمندگان قبل از آغاز جنگ اين بود كه «لاتمثلوا» (3)دشمن را مثله نكنيد. چه بسا بتوان ‏اين كار را از اشتباهات مختار حساب كرد.
امروز وقتى داستان كشتار مختار را مى‏خوانيم، اگر سرى به كتاب‏هاى حقوقى زده باشيم، ممكن است چنان انتقامى را تا حدى خشن بدانيم و بگوييم ‏چرا چنان كردند؟ يكى را چون گوسفند سر بريدند. يكى را شكم پاره كردند. ديگرى‏را كه تيرى به فرزندى از فرزندان حسين افكنده و آن جوان دست را سپر ساخته و تير دست و پيشانى او را شكافته بود ، همان گونه كيفر دادند. ديگرى را در ديگ روغن‏جوشان افكندند. دست و پاى آن يكى را به زمين دوختند . اسبان را از روى اوگذراندند و...
نسبت به داده هاي تاريخي بايد توجه به ظرف زمان و مكان، آداب و رسوم جنگ در آن زمان داشت .به قضاوت در باره داده ها نشست ،نه آن كه با توجه به معيارهاي جنگ كنوني به قضاوت در باره جنگ هاي صدر اسلام نشست.
پي نوشت ها :
1.طبقات، محمد بن سعد كاتب واقدى (م 230)، ترجمه محمود مهدوى دامغانى، تهران، انتشارات فرهنگ و انديشه، 1374ش.ج‏5،ص 21.
2. نهج البلاغة،سيد رضى‏ نامه ها، نامه 147،ناشر: هجرت‏، قم‏، 1414 ق‏،نوبت چاپ: اول‏ ،ص 422.
3. سنن النبى با ترجمه، ج‏1، ص 85 علامه طباطبائى،مترجم: محمد هادى فقهى‏،ناشر: كتابفروشى اسلاميه‏،
تهران‏، 1378 ش‏،نوبت چاپ: هفتم‏.