با سلام آیا معاد جسمانی به معنی انتقال همین جسم دنیوی به قیامت است؟
اگر اینگونه باشد آیا این جسم ظرفیت عذاب های اخروی را دارد؟
با سلام و تشکر به خاطر ارتباط تان با اين مرکز
از گذشته تا حال اين پرسش همواره در بين علما مطرح بوده که واقعا در قیامت و معاد کدام بخش از انسان حاضر می شود ؟ آیا معاد انسان معاد جسمانی است یا روحانی یا جسمانی و روحانی ؟
هر چند در بین اندیشمندان اسلامی در پاسخ به این سوال اختلافاتی وجود دارد اما در جمع بندی و در ترجيح نظر فلاسفه و متكلمان متاخر می توان گفت که معاد انسان در قیامت هم جسمانی است و هم روحانی، اما تصور اینکه بدن انسان در قیامت باید دقیقا از اجزای بدن دنیایی موجود ساخته شود، پندار باطلی است.
هیچ مانعی ندارد که بدن آخرتی ما از اجزای دیگری ساخته شود، زیرا ادراک کننده لذت و درد، نفس و روح انسان است . بدن تنها ابزاری برای ادراک نفس می باشد. بنابراین فرقی نمیکند که بدن شخص، بدن دنیایی او باشد یا بدن مشابهی دیگر.
شاهد قضیه این است که در دنیا هر هفت یا نه سال یک بار اکثر سلول های بدن عوض میشوند؛ اگر لازم باشد همین بدن با اجزای موجودش در قیامت با انسان باشند، سوال می شود کدامین بدن؟ با آن که یک نفر ممکن است در طول عمر خود، دهها بدن عوض کرده باشد. آیاتی نیز که بر زنده شدن مردگان و ساخته شدن مجدد بدن سخن گفته اند، تصریح نکردهاند که حتما بدن از همین اجزا ساخته خواهد شد. بلکه همگی براین دلالت دارند که مانند همین را خداوند می تواند بار دیگر بسازد. مانند آیه :
«أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّ اللَّهَ الَّذي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ قادِرٌ عَلى أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُم؛(1) آيا نمىدانند خدايى كه آسمانها و زمين را آفريده، قادر است مثل آنان را بيافريند (و به زندگى جديد بازشان گرداند)؟ ».
حقیقت انسان به روح اوست . لازم نیست دقیقاً بدنش از اجزای موجود در دنیا ساخته شود؛ در نتیجه خداوند می تواند مثل دنیا، بدنی برای او بسازد. از سوی دیگر بدن قیامتی انسان، متناسب با ملکات روحی، اخلاقی و کیفیات رفتاری انسان درست میشود. برخی به صورت حیوانات محشور میشوند . تنها مومنان صورت انسانی دارند که بدن آنان نورانی و بسیار زیباتر از جسم دنیایی است.
از بین رفتن بدن های دنیایی یا تبدیل شدن بدن اموات گذشته به گیاه یا بدن حیوان و در نتیجه تبدیل شدن همه آن یا بخشی از آن به بدن انسان های نسل های دیگر ، تفاوتی در نتیجه به وجود نخواهد آورد . در هر حال از آن جا که روح همه انسان ها در برزخ زنده است ، در روز قیامت یا در بدن های دنیایی آن ها محشور می شود و یا در بدنی مشابه آن و متناسب با وضعیت قیامت که خداوند برای آن روح ایجاد می نماید .(2)
در هر صورت بدن برزخي و قيامتي انسان حقيقتي است تقريبا مشابه بدن دنيايي اما منطبق بر ويژگي هاي همان عوالم و در نتيجه تاثير پذير از عذاب هاي اخروي ، البته به تصريح قرآن در اين عذاب ها هر از گاهي صدمات جدي بر اين بدن وارد مي ايد اما دوباره و با اعجاز الهي اين بدن ترميم مي شود تا طعم عذابي جديد را بچشد : « كسانى كه به آيات ما كافر شدند، بزودى آنها را در آتشى وارد مىكنيم كه هر گاه پوستهاى تنشان (در آن) بريان گردد (و بسوزد)، پوستهاى ديگرى به جاى آن قرار مىدهيم، تا كيفر (الهى) را بچشند. خداوند، توانا و حكيم است (و روى حساب، كيفر مىدهد» (3)
در این باره نكات و نظرات ديگري نیز وجود دارد كه برای آگاهی بیش تر می توانید به کتاب های معادشناسی ( مثل معاد شناسی علامه محمد حسین طهرانی - کتاب الالهیات آیت الله سبحانی ، بخش معاد شناسی و. . . . ) مراجعه نمایید.
پی نوشت ها:
1. اسراء (17) آيه 99
2. ملاصدرا ، شواهدالربوبيه ، مشهد چهارم ، ص 349-350 ، نشر بوستان كتاب ، قم 1382 ش.
3.نساء (4) آيه 56
