salam wa rahmat ullah.khoshhalam az aen ki tawanistam ba shoma dar tamas shawam.man yaki az alaqa mandani khasi aghai qaraati astam .dua mikonam khodawand wejod moqadas aeshan ra hifz nomayad dar zemn soalo dashtam da mored tarbiyat kardan farzand.man yak pisar bache 3 sal wa nim daram ki khaili bahosh ast ama natwanistam an chinan ki bayad tarbiyat shawad tarbiyat konam chon khaili zdi wa bi hawsila shoida.ama waqty kamilan tanha ast khaili pisar khob ast aslan mara azeyat namikonad.wali zamni ki dokhtar amosho mibina ba ao dargir misha wa aslan harf mara namishnawad.man khaili rang mibaram wa ha waqty bikham chizi bigam yani aen kar ra nakon dar aen waqt madarbozorgash ao ra nazd khod migirad wa nazash midahad yani ba harf modaret tawajo nako.namidanam chi konam? lutfan komakam konid
پرسشگر گرامی، با سلام و تشکر از ارتباط تان با این مرکز
مادر گرامی! فرزندان، گل های باغ بهشت اند. از این که نسبت به امر تربیت فرزندتان توجه ویژه دارید، خرسندیم. امید واریم خداوند شما را در تربیت فرزندی صالح کمک نماید. برای روشن شدن پاسخ و دریافت راهکارها مطالب زیر را با دقت بخوانید:
1. بازیگوشی و تحرک زیاد کودکان، تا حدودی طبیعی و مقتضای سن آنان است. این امر همچنین نشان دهنده هوش و استعداد فراوان و بیانگر سلامت جسم و روان آنان است.
توصیه می کنیم در مقابل بازیگوشی هایی که خطرساز نیست و ضرر جدی به شما نمی زند، حساسیت چندانی نشان ندهید. به جز کارهایی که ضرر قابل توجّه و خطر دارد، کودکان را در بقیه کارها آزاد بگذارید. در وجود کودک نیروهای نهفته و انباشته ای وجود دارد که باید رها شود. اگر رها نشود، در آینده مشکل ساز خواهد شد. تحرک و بازیگوشی کودکان، سبب شادابی آنان میشود. چون در کودکی بچّگی کرده اند، در بزرگی بچّگی، خامی و ناپختگی نخواهند کرد.
اگر کودکی دارای چنین روحیه ای نباشد و بازیگوشی نکند، نه تنها بچه نرمال و سالمی نیست، بلکه به مراقبت بیش تری نیاز دارد؛ زیرا خطر عقب ماندگی ذهنی، ناراحتی عضلانی و جسمی یا افسردگی، خجول و کم رو بودن، آنان را تهدید می کند. قطعا تحمل این گونه ناراحتی ها برای پدر و مادر، به مراتب سخت تر از ناراحتی بازیگوشی های زیاد فرزندان است.
رسول خدا - صلی الله علیه و آله - فرمودند:
«عرامة الصّبی فی صِغَرِه زیادةٌ فی عقلِه فی کِبَره»؛ (1) «بازیگوشی زیاد کودک در دوران کودکی، سبب افزایش عقل او در بزرگی خواهد شد». و نیز فرمود:
«یُستحبُّ عَرامَةُ الغُلامِ فی صِغَرهِ لِیَکونَ حلیماً فی کِبَرِه»؛ (2) «بازیگوشی کودک در دوران کودکی، نیکو است؛ چرا که سبب بردباری او در بزرگی خواهد شد».
2. در مورد دعوای او با همسالان خود، می توانید از راهکارهای زیر استفاده کنید:
- از بین بردن زمینه ها:
کودکان را با فعالیت های خاصی چون کاردستی و نقاشی و بازی های فکری و ... سرگرم کنید تا زمینه های درگیری و کتک کاری از بین برود.
- آموزش سازگاری:
نقش همسالان او را بازی کنید و در قالب بازی، برخورد درست و بدون خشونت را به او بیاموزید. استفاده از داستان نیز می تواند در این آموزش مؤثر باشد.
- توجه بیش تر در حالت عادی:
احتمال این که دعوا و کتک کاری های او برای جلب توجه باشد، وجود دارد. بنابراین، زمان عادی غیر این رفتار توجه بیش تری به او داشته باشید تا نیازش برآورده شود.
- استفاده از شیوه حواس پرت کردن:
کودک شما در سنی است که هنوز می توان حواسش را پرت کرد. بنابراین، با نظارت بر بازی کودکان، در صورت مشاهده عصبانیت او و شروع دوباره دعوا و درگیری، حواس او را با خوراکی و ... پرت کنید.
- استفاده از روش های بازدارنده:
در صورت آغاز درگیری، ابتدا او را حدود 10تا 15 دقیقه آن دو را از هم جدا کنید. سپس به فرزند خود امکان انتخاب بدهید که بیا با آرامش و بدون دعوا بازی کند و یا از ادامه بازی محروم خواهد شد. مطمئن باشید با توجه به علاقه کودکان به بازی با همسالان، او راه دوم را بر خواهد گزید.
مطالعه کتاب نسیم مهر (ج 1، 2 و 3) تألیف جناب آقای حسین دهنوی را توصیه می کنیم.
خواهر گرامی!
در مواردی حساسیت بیش از اندازه والدین، باعث افزایش رفتارهای نابهنجار بچه ها می شود؛ زیرا آنان به دلایلی می خواهند توجه دیگران را به خود جلب کنند. احساس نیاز کودکان به جلب توجه دیگران، آنان را به بیش فعالی و بازیگوشی وا می دارد. گاهی ممکن است عملکرد نادرست والدین و اطرافیان، سبب حرکات نابهنجار کودکان شود.
کم محبتی یا بی توجهی والدین به حرف ها و کارهای کودکان، تشویق کردن و توجه نمودن به بچه های بزرگ تر یا کوچک تر از آنان در حضورشان، کوچک کردن، توهین و تحقیر نمودن شخصیت آنان با زبان، اشاره یا عمل، تنبیه کردن، مذمت و بدگویی کردن از آن ها، به ویژه در نزد دیگران، از مهم ترین عملکردهای نادرست والدین است که که بچه ها و نوجوانان - حتی جوانان - را ممکن است از مسیر اعتدال خارج کند.
در پایان، توصیه می کنیم به جای این که از حرکات زیاد فرزند خود نگران باشید، به ارزیابی فرزند خود بپردازید و ببینید عامل اصلی تحرک زیاد و یا به تعبیر شما «علت شیطنت » بچه ها چیست؟ آن گاه هماهنگ با علت یا علت ها، بسترهای لازم را برای رفتارهای اصلاح گرانه و ارتقا دهنده جهت شکوفایی غنچه زندگی تان و استعدادهای خدادادی او را فراهم سازید.
برای این منظور، می توانید با توضیحات دقیق تر، از نظرات کارشناسان ما بهره مند شوید.
در بخشی از نامه خود نوشته اید: هر وقت می خواهم به فرزندم برای کاری که انجام داده تذکر دهم، مادربزرگش او را در آغوش می گیرد و نوازش می کند. معنای این کار مادربزرگش این است که به حرف مادرت توجه نکن.
به این نکته توجه داشته باشید که پدربزرگ ها و یا مادربزرگ ها قصد بدی ندارند. آن ها با نگاه به کارها و تحرکات نوه هایشان از بازیگوشی های آن ها لذّت می برند و خوشحال می شوند. از این رو، به دنبال بهانه ای برای نوازش و محبت نسبت به آن ها هستند. در زمانی که شما از کارهای فرزندتان ناراحت می شوید و قصد تذکر دادن به آن ها دارید، بهترین بهانه برای ابراز این علاقه است؛ به بیان دیگر، آغوش آنان به مانند پناهگاهی برای فرزند شما است. احتمالا خود شما هم با نوه هایتان چنین برخوردی خواهید کرد.
بنابراین، در آغوش گرفتن فرزند شما و نوازش او به معنای عدم توجه به شما و یا گوش نکردن فرزند به سخنان والدین نیست؛ بلکه ناشی از محبت او به شما و فرزندتان است. پس نگران نباشید و تذکر به فرزندتان را به زمانی دیگر موکول نمایید و از هرگونه بدگویی و شکایت کردن از فرزندتان در نزد دیگران، به ویژه پدربزرگ و مادربزرگش خودداری کنید؛ زیرا این عمل نه تنها او را آرام نمی کند، بلکه سبب لجبازی و تکرار اعمال ناپسندش می شود.
مادر گرامی! در این گونه مواقع می توانید در فرصتی مناسب و در نبود فرزندتان با نرمی و مهربانی به پدربزرگ و مادربزرگش، احساس خود را منتقل کنید و به ایشان بگویید محبت و توجه بیش از حد به فرزندتان، در امر تربیت او اخلال وارد خواهد کرد. برای پذیرش آن ها از روایت یا سخن عالمان دینی و کارشناسان استفاده کنید.
همچنین جهت آگاهی بیش تر، کتاب های زیر را مطالعه کنید:
- اسلام و تربیت کودکان، تألیف دکتر احمد بهشتی، ناشر مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی.
- مهارت های سازگاری با کودکان ناسازگار، تألیف مایکل بلوم کویست، ترجمه جواد علاقبند راد، انتشارات سنا.
- رفتارهای بهنجار و ناهنجار کودکان و نوجوانان و راه های پیشگیری و درمان، تألیف دکتر شکوه نوابی نژاد، انتشارات انجمن اولیا و مربیان.
پی نوشت ها:
1. علامه مجلسی، بحار الانوار، ج 14، ص 379، مؤسسه الوفاء، بیروت، 1404 ه ق.
2. محمد بن الحسن الحرّ العاملی، وسائل الشیعه، ج 15، ص 198، مؤسسه آل البیت، قم، 1409 ه ق.
