قرآن شناسی

پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
آیا ایجاد تغییر در ترتیب نزول قرآن به دستور خود پیامبر (ص) انجام گرفته یا اجتهاد و رای اصحاب در بوجود آوردن ترتیب کنونی دخالت داشته نظریه های مختلفی وجود دارد که به دو نظریه مهم اشاره می کنیم که بر اساس نظریه دوم به سئوال شما پاسخ داده می شود؛ زیرا بر اساس فرض اول قائلند که قرآن به ترتیب نزول مرتب شده است :
1- گروهی همان طور که ترتیب آیات در سوره ها را توقیفی می دانند ، ترتیب فعلی سوره های قرآن را هم توقیفی می دانند و می گویند: حضرت جبرئیل قرآن را مطابق ترتیبی که در لوح محفوظ داشت، بر پیامبر (ص) تلاوت می فرمود . تلاوت در سال آخر عمر رسول خدا (ص) دو بار تکرار شد . به دستور پیامبر کاتبان وحی آیات و سوره ها را به همان ترتیب تنظیم کردند.
آنان بر این باورند که کاتبان وحی به خود اجازه نمی دادند بدون سئوال از پیامبر (ص) آیه یا سوره ای را در جایی قرار دهند . تنظیمات مطابق دستور پیامبر (ص) انجام می شد. قرآن در زمان رسول (ص) خدا به همین گونه ترتیب داده شد، ولی بین دو جلد واقع نشد ( چون نزول تا آخر عمر پیامبر ادامه داشت).
2- گروه دومی ترتیب فعلی را محصول اجتهاد صحابه و بر اساس شرایطی که به صلاح اسلام و تایید امام علی (ع) بوده می دانند :
در اين ميان اولين كسي كه قرآن را بر اساس ترتيب نزول جمع آوري كرد و تفسير و شان نزول آيات هم در كنار آيات نوشت، اميرالمومنين علي (ع) بود كه بعدها اين مصحف مورد بي مهري خلفا قرار گرفت .
با توجه به تعدد مصحف ها و ارتباط کم جمع آوری کنندگان با یکدیگر و نفوذ لهجه های مختلف در قرائت باعث اختلاف در مصحف ها و قرائت ها شد . به تبع آن بین مردم اختلاف ایجاد شد . این امر سبب شد تا دست به یکسان سازی مصحف های قرآن زده شد. برای این که یک قرائت در جامعه اسلامی وجود داشته باشد . اجماع شیعه هم بر این است که قرآن کامل و جامع همین قرآن موجود است که در اثر یکسان سازی صورت گرفت. ( 1)
امام علي (ع) مي فرمايد:
سوگند به خدا كه عثمان درباره مصاحف(قرآن) هيچ عملي را انجام نداد مگر آن كه با مشورت ما بوده است.(2)
پی نوشت:
1. حجتی سید محمد باقر،تاریخ قرآن کریم ، دفتر نشر فرهنگ اسلامی تهران، نوبت11سال 1377، ص 85-92 ؛ محمد هادی معرفت علوم قرآنی، چاپ یاران قم ، نوبت 6، بهار 1384ش، ص120.
2. محمد هادی معرفت علوم قرآنی، چاپ یاران قم ،نوبت 6، بهار 1384ش، ص 125 .