لسان

پاسخ:
#### پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با این مرکز
محدودهٔ جغرافیایی را که گویش وران زبان عربی در آن اکثریت دارند، جهان عرب می‌نامند که شامل بیش از ۲۰ کشور می‌شود. این محدوده، از خاورمیانه آغاز شده و تا آفریقای شمال غربی ادامه می‌یابد.
اگرچه امروزه در تمام کشورهای عربی لهجه استاندارد جهت تدریس در مدارس و تألیف کتاب‌ها و جراید به کار برده می‌شود، اما هر منطقه از دنیای عرب، گویش محلی خاص خود را دارد که گاه تفاوت‌های بین آن ها به حدی است که عرب‌ها مجبور به تکلم به عربی کتابی با هم می‌شوند. دلیل وجود تعدد گویش‌ها و لهجه ها در زبان عربی را تأثیر زبان‌های پیشین موجود در آن مناطق، قبل از تسلط زبان عربی بر آن منطقه‌ها دانسته‌اند.
از این میان، عربی مصری به عنوان گویش محاوره‌ای زبان دوم مشترک بین تمام عرب زبانان به کار می‌رود. دلیل آن هم وجود انبوه فیلم‌ها و برنامه‌های تلویزیونی و رادیویی و منابع عربی به این گویش است؛ مانند فارسی تهرانی که در بین فارسی زبانان ایران به عنون لهجه محاوره‌ای دوم به کار می‌رود.
هنگام نزول قرآن نيز تمامي كشورهاي عربي با تمام قبائلشان از زبان مشترك عربي بهره مي بردند؛ اما تفاوت اصلي و اساسي در لهجه آنان بود و اين، مانع از فهميدن سخن يكديگر نمي گرديد.
نزول قرآن به زبان عربی با توجه به مخاطبان نخستین و پیامبر که عرب زبان اند، یک جریان طبیعی است؛ زیرا هر سخنور و دانشمندی مطالب خویش را با زبان مخاطبان خود بیان می‏کند یا می‏نویسد. خداوند در ارسال پیامبران و ابلاغ پیام‏های خویش، همین رویه را تأیید کرده و به کار گرفته است: «و ما أرسلنا مِن رسول إلاّ بلسان قومه لیبین لهم فیضلّ اللَّه مَن یشاء و یهدی مَن یشاء و هو العزیز الحکیم»؛ (1) «ما هر فرستاده ای را با زبان مردمش فرستادیم تا بتواند حقایق را برای آنان به روشنی بیان کند. پس خداوند هر کس را بخواهد، گمراه و هر کس را بخواهد، هدایت می‏کند و او شکست‏ناپذیر و فرزانه است».
البته نازل شدن قرآن به زبان عربی، به معنای اختصاص آن به ملت عرب زبان نیست؛ بلکه چون روح و محتوا و پیام قرآن، همگانی و جهانی است، این کتاب آسمانی برای همه انسان‌ها است و در آیات قرآن نیز این معنا تأکید شده است. پیامبر (ص) با تمام قبایل عرب به زبان عربی سخن می گفت.
نكته آخر این که زبان اصلی و فرهنگ قرآن، زبان فطرت است؛ به شکلی که همگان آن را می‌فهمند و به همین جهت، جهانی و همگانی است. (2)

پی‏نوشت‏ها:
1. ابراهیم (14) آیه 4.
2. آیت الله جوادی آملي، تفسیر موضوعی قرآن کریم، ج 1، ص 353 - 355، ناشر: اسراء.