امامت امام زمان(ع) و وجود حضرت از مباحث امامت خاصه است . در امامت خاصه مستقیماً نمی توان از دلیل عقلی بهره گرفت(1)، بلکه دلیل عقلی امامت عامه و ضرورت وجود امام در تمام زمان ها را اثبات می کند.
در امامت عامه برهان عقلی بر ضرورت وجود انسان معصوم و حجت الهی روی زمین اقامه می شود.
حال اگر ادله تاریخی و روائی بیانگر ولادت و حیات حضرت مهدی به مقدمه اول ضمیمه گردد، اثبات می شود که در این زمان تنها حضرت واسطه فیض الهی است و زنده هم می باشد(2).
بررسی دو رکن استدلال:
1- برهان عقلی بر ضرورت وجود امام در همه زمان ها:
الف: برهان لطف: نبوت و امامت یک فیض معنوی از جانب خداوند است که بر اساس قاعده لطف باید همیشه وجود داشته باشد. قاعده لطف اقتضا می کند که در میان جامعه اسلامی باید امامی باشد که محور حق بوده و جامعه را از خطای مطلق باز دارد.
این جمله امام صادق(ع) که " خداوند جلیل تر و عظیم تر از آن است که زمین را بدون امام رها کند"(3)ممکن است اشاره به همین برهان باشد.
الطاف وجود امام غائب را می توان در موارد ذیل برشمرد:
1.حراست از دین خداوند در سطح کلی.(4)
2. تربیت افراد .
3. بقای مذهب.
4. وجود الگویی زنده که می تواند مقتدای مردم قرار گیرد.
ب: برهان امکان اشرف:
در فلسفه قاعده ای مطرح می شود به نام قاعده امکان اشرف . معنا این است که ممکن اشرف باید در مراتب وجود اقدم از ممکن اخس باشد...(5)
در عالم وجود انسان اشرف مخلوقات است . محال است که وجود، حیات، علم، قدرت و جمال و... به افراد انسان برسد ،قبل از آن که کمالات به انسان کاملی که حجت روی کره زمین است، رسیده باشد.
ما در این جا به همین مقدار بسنده می کنیم و خواننده را به مطالعه کتب مفصل ارجاع می دهیم.(6)
2- ادله تاریخی و روائی ولادت و حیات حضرت مهدی زیاد است؛ برای نمونه به چند سند تاریخی اشاره می کنیم:
1.بسیاری از دانشمندان نامدار اهل سنت پذیرفته(7) و در کتاب های شان متذکر شده اند که: مهدی موعود فرزند امام حسن عسکری(ع) است . در سامرا در سال 255 هجری متولد شده است . در پس پرده غیبت زندگی می کند . روزی به امر خداوند ظهور خواهد کرد(8).
2- امام عسکری(ع) قبل از ولادت فرزندش امام مهدی(عج) از ولادت حضرت خبر داده بود، از جمله به عمه اش "حکیمه خاتون" فرمود: "در شب پانزدهم شعبان فرزندم مهدی از نرگس خاتون متولد می شود".(9)
احمد بن اسحاق میگوید: از امام ابو محمد حسن عسکری شنیدم :
"حمد و سپاس خدای را که مرا از دنیا نبرد تا این که جانشین من و مهدی موعود را به من نشان داد. از حیث ویژگی های جسمانی و اخلاقی و رفتاری شبیه ترین انسان ها به پیامبر است. خدا مدتی وی را در حالت غیبت نگهداری میکند . سپس ظاهر میشود و جهان را از عدل و داد پر میکند".(10)
نیز حضرت عسکری(ع) بعد از ولادت فرزندش، خواص و نزدیکان را از تولد امام مهدی آگاه نمود.
محمد بن علی بن حمزه گوید: از امام عسکری شنیدم :"حجت خدا بر بندگان و امام و جانشین من در پانزدهم شعبان سال 255 در هنگامة طلوع فجر متولد شد"(11).
احمد بن حسن بن اسحاق قمی می گوید: وقتی که امام مهدی متولد شد، نامهای از امام عسکری به من رسید که حضرت مرقوم فرموده بود: فرزندی برایم متولد شده است. این موضوع را مخفی بدار، زیرا جز برای دوستان و نزدیکان ما آن را اظهار نخواهم کرد".(12)
ابراهیم بن ادریس میگوید: امام ابو محمد عسکری(ع) گوسفندی را برای من فرستاد و فرمود: "این را به جهت ولادت فرزندم "مهدی" عقیقه کن و به خود و خانواده ات بخوران".(13)
3 ـ امام عسکری افزون بر این که قبل از ولادت امام مهدی بشارت داد و بعد از تولد به خواص خبر داد که مهدی موعود ولادت یافته است، گام دیگری برداشت، و آن این بود که برای افزایش ایمان و اطمینان شیعیان، فرزندش امام مهدی را به تعدادی نشان داد.
احمد بن اسحاق می گوید: امام عسکری(ع) کودک سه ساله ای را به من نشان داد و فرمود: ای احمد، اگر تو نزد خدا و امامان گرامی نبودی، فرزندم را به تو نشان نمی دادم. بدان که این کودک همنام و هم کنیه رسول خدا است و همان کسی است که زمین را پر از عدل و داد خواهد کرد.(14)
معاویه بن حکیم،محمد بن ایوب و محمد بن عثمان بن سعید عمری میگویند: ما یک گروه چهل نفره در خانة امام حسن عسکری جمع شده بودیم، حضرت فرزندش امام مهدی را به ما نشان داد و فرمود: "این امام شما و جانشین من است".(15)
علی بن بلال، احمد بن هلال، محمد بن معاویه بن حکیم و حسن بن ایوب میگویند: ما تعدادی از شیعیان در خانه امام حسن عسکری(ع) تجمع نمودیم . از حضرت درباره جانشین وی پرسش نمودیم، پس از ساعتی حضرت کودکی را به ما نشان داد و گفت: "بعد از من این امام شما است".(16)
عمر اهوازی میگوید: امام حسن عسکری(ع) فرزندش را به من نشان داد و فرمود: "بعد از من این فرزندم امام شما است".(17)
ابراهیم بن محمد گوید: در خانه عسکری کودک زیبایی را دیدم، از حضرت پرسیدم: یا ابن رسول الله، این کودک کیست؟ حضرت فرمود: "این کودک من است. این جانشین من است".(18)
یعقوب بن منفوس میگوید: خدمت امام عسکری رسیدم و از حضرت درباره امام بعدی و صاحب الامر جویا شدم. حضرت فرمود: پرده را کنار بزن؛ کنار زدم، در این هنگام کودک پنج ساله ای را دیدم که به سوی ما می آید، آمد و روی زانوی حضرت عسکری نشست. حضرت فرمود: "این امام شما است".(19)
4- بعد از بشارت های امام عسکری و نشان دادن فرزند بزرگوارشان مهدی، به خواص و افراد مورد اطمینان، اینک نوبت خواص است که اقدام نمایند و وجود امام مهدی را به اطلاع دیگر شیعیان برسانند تا آنان را از شک و حیرت نجات دهند.
افرادی همانند حکیمه خاتون، دختر محمد بن علی بن موسی الرضا(ع)، عثمان بن سعید عمری، حسن بن حسین علوی، عبدالله بن عباس علوی، حسن بن منذر، حمزة بن ابی الفتح، محمد بن عثمان بن سعید عمری،معاویة بن حکیم، محمد بن معاویة بن حکیم، محمد بن ایوب بن نوح، حسن بن ایوب بن نوح، علی بن بلال، احمد بن هلال، محمد بن اسماعیل بن موسی بن جعفر، یعقوب بن منفوس، عمر اهوازی، خادم فارسی،ابوعلی بن مطهر، ابی نصر طریف خادم، کامل بن ابراهیم، احمد بن اسحاق، عبدالله مستوری، عبدالله جعفر حمیری، علی بن ابراهیم مهزیار، ابوغانم خادم، کوشیدند و ولادت امام مهدی را به اطلاع شیعیان رساندند.
برای اگاهی بیشتر به کتاب دادگستر جهان از ایت الله ابراهیم امینی ،مراجعه نمائید .
پی نوشت ها:
1. چون برهان و دلیل عقلی نمی تواند معرف فرد باشد و معنای این جمله که : "جزیی نه کاسب است ،نه مکتسب" همین است.
2. نهج الولایة ، آیت الله حسن زاده ی آملی، ص8و 7، ناشر : انتشارات قيام
3. بصائر الدرجات،محمد بن الحسن الصفار، ص 504،سال چاپ : 1404 - 1362 ش،ناشر : منشورات الأعلمي - طهران
4. کشف القناع، شریف العلماء، ص148. نشر العلیمیه، قم، بی تا.
5. نهایة الحکمة، ص319و 320. نشر دفتر تبلیغات اسلامی، قم، 1387 ش.
6. مطالعه کتاب موعود شناسی، علی اصغر رضوانی، صص267-283سودمند است.
7. برخی از پژوهشگران بیش از صد نفر از دانشمندان اهل سنت را نام برده که در تألیفات شان ولادت امام مهدی(عج) را متذکر شده اند.
8. محمد بن طلحة شافعی در مطالب السؤل؛ ابن صباغ مالکی در الفصول المهمة؛ ابن حجر شافعی در الصواعق المحرقة؛ ابن خلکان در وفیات الاعیان.
9. منتخب الاثرفي امام الثاني عشر، صافي گلپايگاني، ص398 و 399.ناشر موسسه حضرت معصومه، قم ،سال چاپ 1419 ق
10. بحار الأنوار، علامة المجلسي ، ج51،ص 161 و 397،سال چاپ : 1403 - 1983 م ، ناشر : دار إحياء التراث العربي - بيروت - لبنان
11. همان، ص 397.
12. اثبات الهداة، ج 6، ص 436،ناشر مكتبة العلميه؛ دادگستر جهان،. ،ابراهیم امینی ، ص103،قم ، انتشارات شفق ،1378 ، چاپ هیجدهم .
13. بحارالانوار، ج 52، ص 22.
14. همان، ص 23 و 24.
15. ینابیع المودة، ص 460 نشر دار العلم، قم، 1365 ش ؛ بحارالانوار، ج 52، ص26
16. اثبات الهداة، ج 6، ص 311
17. ینابیع المودة، ص 46.
18. دادگستر جهان،ص 107.
19. بحارالانوار، ج 52،ص 25.
