سلام

پرسشگر گرامي ؛ با سلام و سپاس از ارتباط تان با اين مركز.
نخست به معناي گناه از ديدگاه لغت ، قرآن و جامعه شناسي اشاره مي كنيم. سپس قسمت اول پرسش تان را بررسي مي کنيم.
الف- معناي گناه:
گناه در لغت فارسي به معناي بزه ، جرم ، خطا،‌نافرماني و امثال اين الفاظ آمده است. از اين رو به افرادي كه مرتكب آن مي شوند ، بزهكار ، مجرم و خطاكار مي گویند . در لغت عرب و در قرآن كريم از آن به ذنب، اثم، معصيت و مانند آن تعبير شده است. معنايي كه در بر دارنده همه معاني گناه است ، نافرماني و انجام عملي بر خلاف قانون و يا سرپيچي از قانون است.
با اين نگاه مي توان گفت ،گناه از نظر دینی عبارت است از : نافرماني خدا و تخلف از حدود و مرزها و قوانين الهي. (1)
ژان ماركيزه جامعه شناس معروف نیز در كتاب جنايت در مورد جرم و گناه در مسائل اجتماعي مي نويسد :
كسي كه از سر حد قانون تجاوز كند و اين اصل را ناديده انگارد ،نظم اجتماع را مختل ساخته و عملش پيش قضات «جرم» یا گناه شمرده می شود .
كارل فرانسوي مي گويد: گناه عبارت است از پيروي نكردن از قانون و نظم اشيا (2).
قرآن كريم پس از بيان احكام و قوانين الهي، مي فرمايد:
تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدينَ فيها وَ ذلِكَ الْفَوْزُ الْعَظيمُ وَ مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ ناراً خالِداً فيها وَ لَهُ عَذابٌ مُهين؛ (3)
اين ( قوانين و دستوراتي كه بيان شد ) حدود و مرزهاي خدا است .هر كه از خدا و پيامبرش فرمان ببرد ( يعني از
قوانين ذكر شده اطاعت نمايد) او را به بهشت هايي در آورد كه در آن نهر ها جاري است . پيوسته در آن جاودانه بماند و اين است كاميابي بزرگ . هر كه نافرماني خدا و پيامبر كند و از قوانين و مقررات آنان سرپيچي نمايد، خداوند او را در آتش جهنمي افكند كه عذاب دردناك و خوار كننده دارد و پيوسته در آن جا بماند .
بنابراين گناه يعني نافرماني و سرپيچي ازقانون . چه قانون طبيعي و اجتماعي و بهداشتي و اقتصادي و مانند آن باشد و چه قانون الهي و ديني.
تخلف از آن نیز موجب عقوبت و كيفر است ،خواه در دنيا باشد يا در آخرت.
ب- آیا عذاب به طور مطلق فانی و گذرا است؟
بهترين عبادت و بندگي خدا آن است كه نه به خاطر عذاب و عواقب خطرناك گناه باشد ، و نه به طمع رسيدن به نعمت هاي بهشت .عذاب و كيفر، نتیجه عمل خلاف قانوني است كه شخص انجام داده است. عمل خلاف قانون دو نوع كيفر دارد و كيفر و پاداش ها در دنيا دو گونه است:
1- گاهي كيفر و پاداش بر اساس قوانين و قراردادهاي اجتماعي است ،مثلا- اگر كسي فلان كار را در فلان مدت انجام دهد ،‌از طرف رئيس و مدير خود مورد تشويق قرار خواهد گرفت ، و فلان مبلغ پاداش به او داده مي شود.
اگر كسي مرتكب جرمي شود، بر اسا س مقررات ، از طرف دستگاه اجرايي يا قضايي جريمه مي شود و مورد تنبیه مالي، جاني، روحي يا آبرويي قرار مي گيرد.
سبقت غير مجاز ، رانندگي بدون گواهي نامه ، توزيع مواد مخدر ، تجاوز به عنف ،‌حمله مسلحانه و مانند آن جريمه هاي گوناگوني دارد، از جريمه مالي تا زندان موقت ، زندان ابد و اعدام.
2- پاداش و كيفري كه نتيجه طبيعي و و ضعي خود عمل است . قانونگذار براي آن عمل كيفر يا پاداشي وضع نكرده، بلكه كيفر و پاداش نتيجه طبيعي عمل است . اگر كسي سيگار بكشد يا بهداشت را رعايت نكند ، به امراضي مبتلا مي گردد . ناراحتي ها و بيماري هاي حاصل از سيگار كشيدن و رعایت نکردن امور بهداشتی نتيجه طبيعي عمل است يا اگر كسي در اثر بي احتياطي در حين رانندگي يا خوابيدن و چرت زدن ، ماشينش در دره اي سقوط كند يا چپ كند، نتيجه حاصل آن خواه زخمي شدن و شكستگي سطحي ،یا عميق باشد و يا منجر به مرگ شود، كيفر طبيعي آن عمل است.
در دنیا برای كارهاي خلاف قانون دو نوع كيفر و عذاب وجود دارد : قرار دادي و طبيعي.در هر دو نوع هم عذاب هاي موقتي و گذرا وجود دارد و هم عذاب و كيفرهاي بلند مدت و دایمی كه تمام عمر انسان را فرا مي گيرد.
نوع عذاب آخرت که بازتاب گناه دنیا است ، دقيق تر و بالاتر از كيفر هاي قرار دادی و طبيعي است ، زیرا کیفر و پاداش های قیامت در واقع « تجسم خود اعمال » انسان است. پاداش ها ابدی و همیشگی است ؛یعنی کسی که مشمول رحمت و مغفرت خدا قرار گرفت و بهشتی شد ، دیگر مورد عذاب قرار نمی گیرد ، اما عذاب و کیفرها به تناسب گناه و جرم ها متفاوت است. ممكن است موقت و گذرا باشد . ممكن است هميشگي و دائمي باشد ،چنان كه قرآن با به كار بردن واژه « خالدا فيها» بر دائمي بودن برخي گناهكاران تصريح نموده است.
پس نمي توان گفت كه همه عذاب ها، فاني و از بين رفتني است.
جهت آگاهي بيش تر به كتاب "كيفر گناه" آقاي رسولي محلاتي رجوع شود.
پي نوشت ها:
1- به لغت نامه دهخدا، واژه ذنب و گناه رجوع شود.
2- سيد هاشم رسولي محلاتي،‌كيفر گناه و آثار و عواقب خطر ناك آن، انتشارات كتابخانه صدر - تهران ، چاپ دوم ،ص 3.
3- نساء (4) آيه 14-13.