پرسشگر محترم با سلام و تشكر از ارتباط تان با اين مركز.
کلمه"مبغوض" از ماده بغض به معنای دشمنی و ضد دوستی است. (1)
اين كلمه فقط پنج بار به شکل و صيغه "بغضاء" در قرآن آمده است. (2) که همه آن ها در مورد دشمنی انسان ها با یکدیگر است . هیچ یک از آن ها در مورد دشمنی خداوند تعالی با بندگانش به کار نرفته است.
می دانیم که همه موجودات اثر و مخلوق خداوند هستند . از آن جا که هر موثری اثر خود را دوست دارد،خداوند نیز همه موجودات از جمله انسان ها را دوست دارد. دشمنی خدای متعال با موجودات ، معنایی ندارد. رسول اکرم صلی الله علیه و آله می فرمایند:«ان الله یحب العبد و یبغض عمله؛ (3) خداوند بنده اش را دوست می دارد. با این حال عملش را دوست نمی دارد».
از این روایت روشن می شود که آنچه مورد دشمنی خداوند قرار می گیرد، عمل ناشایست انسان هاست، نه خود آن ها.
آنچه باید مورد توجه قرار بگیرد و آیات هم بر آن تاکید دارد، این است که بعضی انسان ها "مغضوب" خداوند تعالی قرار می گیرند .مغضوب یعنی: آن كه مورد خشم و انتقام قرار گرفته.(4)
همان طور که در کتب کلامی بیان شده، خداوند دارای صفات ثبوتی و سلبی و یا به تعبیر دیگر،دارای صفات جمالی و جلالی است که از رحمت و غضب الهی نشات گرفته است. مطابق آیه « يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقيهِ (5) ؛اى انسان! با تلاش و رنج به سوى پروردگارت مىروى و او را ملاقات خواهى كرد» همه انسان ها چه مومن و چه کافر ،خدا را ملاقات خواهند کرد. ملاقات دو گونه است :انسان های مومن، جمال و مهر و رحمت حق متعال را ملاقات می کنند .کافران و گنهکاران، با جلال و قهر و غضب الهی ملاقات دارند. یکی خدا را به وصف «ارحم الراحمین »و دیگری او را به وصف «اشدالمعاقبین »می یابد. بهشت و نعمت های آن مظهر و تجلی رحمت خدایند. جهنم و عذاب های آن مظهر و تجلی قهر و غضب خداست.کسانی که با غضب و جلال خداوند ملاقات نمایند ،رانده
درگاه خداوند رحمان اند. (6)
چرا برخی از رحمت الهی رانده می شوند ؟
خداوند متعال بر بندگان دو نوع تکلیف دارد :
یکی «باید باشد»که از آن به واجبات تعبیر می شود .
دیگری «باید نباشد»که به آن محرمات گفته می شود. (7)
حال هر کس تکالیف را به درستی آن گونه که خداوند خواسته ،انجام بدهد، در صراط مستقیم قدم نهاده و مورد رحمت خدا قرار می گیرد .بهشت جاودان جایگاه او خواهد بود. اگر کسی ملتزم به تکالیف نشود ،یعنی گرفتار کارهای حرام شود و واجبات را ترک نماید ، قدمش را از صراط مستقیم بیرون نهاده و شیطان را امام خود قرار داده و از او پیروی نموده تا اینکه گرفتار عذاب و قهر خداوند می شود . مصداق«المغضوب علیهم» (8) می گردد .
از سخنانی که گفته شد ،نتیجه می گیریم اگر کسی فرمانبردار شیطان شود و تکالیف الهی را رها نماید، مانند شیطان، رانده درگاه رحمت الهی شده و گرفتار عذاب خداوند می شود. همین است معنای مغضوب و مبغوض درگاه الهی شدن.
پی نوشت ها:
1-سيد على اكبر قرشى،قاموس القرآن، ج 1،ص 207،دار الكتب الإسلامية، تهران،1371 ش،
2-همان.
3-علامه مجلسی،بحارالانوار، ج29،ص601،موسسه الوفاء،بیروت،1314ق،
4- مهيار رضا، فرهنگ أبجدي عربي-فارسي، ص 62،
5- الانشقاق(84)آیه 6.
6-جوادی آملی،تفسیر موضوعی قرآن، ج اول(قرآن در قرآن)، ص199-203.
7-محمد شجاعی،مقالات،ج3،ص76،سروش،تهران،1372ش.
8- الفاتحه(1)آیه 7.
