نامعلوم

پرسش: نامعلوم
شرح : مي خواهم يك نماز و يا يك دعاي خيلي مجرب براي گرفتن حاجتي كه خيلي براي خودم و زندگيم مهمه بفرستيد چون واقعا بهش نيازمندم .البته تا حالا هر چي نماز حاجت و يا دعا مي دونستم خوندم. حاجتم را نگرفتم.
پاسخ:
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
اگر در سؤال تان حاجت و خواسته مهم تان را می نوشتید، راه پاسخگویی هموار تر می شد . زیرا گاهی برخی امور و حاجت ها راهکار ویژه دارند. ولی نخست، تذکر چند نکته لازم به نظر می آید:
نکته اول : خداوند حکیم نظام هستی را بر پایه اسباب و مسببات قرار داده است ؛یعنی برای پیدایش هر پدیده ای علتی خاص و برای حل هر مشکلی راهکارهای ویژه ای تعیین نموده است .
حضرتش از یک سو به انسان "عقل و اندیشه "عنایت کرد تا با کمک آن و مشورت با دیگران راه حل مشکلات را بیابد و افق آینده زندگی خویش را ببیند . بر آن اساس تدبیر و برنامه ریزی کند .به هدف برسد ،از سویی دیگر دو گونه اسباب و علل مقرر داشته است :مادی و معنوی 0
هر کار خدا پسندانه از انفاقات مالی ،کمک و تعاون به دیگران ،دعا و مناجات با خدا ،نماز و زیارت و مانند آن اسباب معنوی هستند اما این ها جایگزین علل مادی نمی شوند، بلکه انسان باید به کمک عقل و فکر خدا دادی خود و مشورت با افراد آگاه و متخصص در هر کاری اقدام نماید ،همزمان از آغاز هر کار تا پایان آن به لطف و عنایت های خداوند امیدوار باشد و دعا کند.از او بخواهد اقداماتش را به هدف و نتیجه برساند ،چون علل مادی را نیز خدا مقرر داشته است و آن ها به اراده و خواست خدا تأثیر می گذارند .
بنا براین دعا و نماز به تنهایی راه­ حل صد در صدی برای حل هر گونه مشکلی نیست. از این رو دعا و نماز بدون کار و تلاش و تدبیر و برنامه­ریزی و نگاه کار شناسانه و متخصصانه به مسایل و امور نتیجه­ای ندارد . چنان که پیامبر اکرم(ص) فرمود: «الداعى بلا عمل کالرامى بلا وتر؛.(1) کسى که دعا مى‏کند و به دنبال آن تلاش و عمل نمى‏کند، مانند آن است که بى چله کمان، تیر مى‏اندازد»بنا براین دعا نمى‏تواند جاى کار ، تلاش ، برنامه ریزى وبه کار گیری تخصص در هر کاری را بگیرد، بلکه مکمل آن مى‏تواند باشد.
نکته دوم:
خدا بنده مؤمنش را دوست دارد. دعاها و حاجاتی را که دارد، اگر برای بنده اش خیر و منفعت داشته باشد، اجابت می کند. اما گاهی انسان کاری را پیگیری می کند و با همه تلاشی که انجام می دهد، موفق نمی شود و به هدف خویش نمی رسد؛ مثلاً تصمیم جدی می گیرد که در فلان روز یا ساعت معینی در فلان مکان یا مجلس حضور داشته باشد، ولی هر چه سعی می­کند، توفیق پیدا نمی­کند. ممکن است برای لحظات یا روزهایی از این جهت ناراحت شود، اما بعدها شکر خدا می کند که خوب شد فلان کار برایم پیش آمد و من اصلا به آن سمت و سو حرکت نکردم؛ چون به دلیل فلان مانع اصلاً نمی توانستم به مقصد برسم، یا ممکن بود فلان حادثه برایم پیش بیاید، و یا آن مکان و مجلس باب میل و شأن و شخصیت من نبود.
به همین صورت، چه بسا اتفاق می افتد که معامله یا وصلت و ازدواجی را ما به خیر و صلاح خود می پنداشتیم، ولی بعد از مدتی متوجه می شویم که به نفع ما نبوده است، یا بر عکس.
ما انسان ها از آن جایی که از غیب و سرانجام کارها بی اطلاع هستیم، خیلی اوقات کارها یا برآورده شدن حاجاتی را صد در صد به نفع خود می دانیم، در حالی که واقع امر این گونه نیست. گاهی نیز سختی ها، مصیبت ها و مشکلاتی را صد در صد به ضرر خود می پنداریم و حال آن که آنچه خداوند می داند و برای ما مقرر کرده، به ضرر ما نیست. قرآن کریم می فرماید:
«و عسی أن تکرهوا شیئا و هو خیر لکم و عسی أن تحبوا شیئا و هو شرّلکم؛ (2) یعنی چه بسا چیزی را شما بد و ناگوار بدانید، در حالی که خیر شما در آن است و یا چیزی را دوست داشته باشید، اما واقع امر این است که آن چیز به ضرر شما است».
خداوند چون خیر و صلاح واقعی بنده اش را می خواهد، حاجت هایی را که به ضرر بنده اش می باشد، اجابت نمی کند؛ ولی بنده از روی بی اطلاعی خیال می کند خدا به خواسته هایش توجه ندارد.
نکته سوم:
گاهی دعا استجابت می شود، ‌اما ما به آن توجه نداریم. امیر مؤمنان(ع) می فرماید: «دیر اجابت نمودن خدا، ‌تو را ناامید نکند که همانا بخشش، ‌بسته به مقدار درخواست است. چه بسا در اجابت دعای تو تأخیر رخ دهد تا درخواست تو طولانی تر گردد و بخشش خدا کامل تر شود. چه بسا چیزی را خواسته ای آن را به تو نداده، اما بهتر از آن را در این دنیا یا آن دنیا به تو داده است و یا خیر و صلاح واقعی شما آن بوده که آن را از شما باز دارد. چه بسا چیزی را طلب نمودی که اگر به تو می داد، ‌تباهی دین یا تباهی و ناراحتی های دنیای خود را در آن می دیدی». (3)
نکته چهارم:
گاهی دعا اجابت می شود‌، اما خواسته انسان بر آورده نمی شود؛ زیرا آنچه خداوند در عوض دعا برای بنده اش در نظر گرفته و می خواهد آن را در آخرت به بنده خود عطا کند، بسیار برتر از آن چیز هایی است که انسان از خدا خواسته است.
بنابراین، اگر کسی بداند خداوند در عوض عدم اجابت دعا، چه پاداشی برای او در آخرت در نظر گرفته است، هرگز نا امید نمی شود. امام صادق(ع) می فرماید: «روز قیامت خداوند می فرماید: ای بنده من! ‌مرا خواندی و اجابتت را به تأخیر انداختم. اکنون ثواب و پاداش تو چنین و چنان است. پس مؤمن آرزو می کند که ای کاش هیچ دعایی از او در دنیا اجابت نمی شد، برای آن ثواب و پاداش نیکی که می بیند». (4)
نکته پنجم:
از روایات استفاده می شود که هیچ دعایی بی اثر نیست و هر دعایی در دنیا و آخرت تأثیر مناسب خود را دارد. پس در واقع هر دعایی به اجابت می رسد، اما گونه های اجابت آن مختلف است.
امام سجاد(ع) می فرماید: «دعای مؤمن، یکی از سه فایده را دارد:
یا برای او ذخیره می گردد تا در آخرت بهتر از آن چه در دنیا طلب کرده بود، به او داده شود، یا در دنیا برآورده می شود و یا بلایی را که می خواست در دنیا به او برسد، ‌از وی دور می کند». (5)
نکته ششم- استجابت دعا از یک سو«آداب» و «شرایطی» دارد که باید آن را محقق ساخت . از سویی دیگر موانعی برای استجابت دعا وجود دارد که باید آن­ را بر طرف کرد. عدم توجه به هر یک ، سبب عدم استجابت دعا می گردد.
البته برخی از شرایط استجابت، مربوط به دعا کننده است ،چه آن که انگیزه، میزان معرفت ،ایمان،تقوا،اخلاص،صداقت ،حالات روحی و معنوی و تقیّد و پایبندی دعا کننده به عبادات و نماز اول وقت ،در استجابت دعا مؤثر است.برخی شرایط به شیوه و آداب دعا کردن و بعضی به محتوای دعا و برخی نیز به زمان و مکان دعا یا زمان استجابت بستگی دارد. در ذیل به برخى ازآداب و شرایط و موانع اشاره مى‏شود:
شرایط استجابت دعا.
1- انجام واجبات و ترک گناهان :
شخصی از امام صادق (ع) سوال کرد: خدا در قرآن می‌فرماید: « ادعونی استجب لکم» ولی او را می‌خوانیم و اجابت نمی‌شود! حضرت فرمود: «آیا فکر می کنی خدا خُلف وعده می‌کند؟» عرض کرد: نه، فرمود: «پس به نظر شما علت چیست؟» عرض کرد: نمی‌دانم. حضرت فرمود: « بله هر کس دستورهای الهی را اطاعت کند،یعنی آن چه را خدا واجب کرده، انجام دهد و از گناه و معصیت بپرهیزد ، و با شرایط و آداب دعا کند، خداوند دعایش را مستجاب می‌کند».(6)
2- شناخت و معرفت به خدا :
امیرالمؤمنین(ع) فرمود: «نسبت به کسی که او را می‌خوانید، معرفت پیدا کنید .شناختی صحیح در درون خویش ایجاد نمایید تا دعاهای تان اثر داشته باشد».(7)
3- دعا باید با وضو و رعایت نظافت و طهارت ظاهری و باطنی باشد.
4- قلب دعا کننده باید از کینه ،دشمنی ،حسادت،بخل،سوءظن و بددلی نسبت به مؤمنان پاک باشد.
5- پیش از شروع دعا صدقه بدهد.
6- دعا باید با حمد و ثنای خدا آغاز شود ،بعد نعمت های مادی ومعنوی که خدا به او داده ،شمرده شود ،سپس دعا کننده، گناهان خود را بر زبان آورد و از تقصیرات و کوتاهی ها و کفران نعمت هایی که کرده سخن بگوید و توبه و استغفار نماید.
7 -دعا باید با صلوات بر محمد و آل محمد شروع شود و با آن به پایان رسد.
8- از خطا های دیگران بگذرد و آنان راعفو نماید0
9-ابتدا در حق دیگران دعا کند و آن چه برای خود می خواهد ،نخست برای همه مسلمانان به ویژه برای ذوی الحقوق طلب کند.
10- دعا باید درشادی و غم ،خوشی و ناخوشی باشد0دعا کننده باید پیوسته اهل دعا ،مناجات،و راز و نیاز با خداباشد0همان گونه که خدا را در هنگام سختی و مشکلات می خواند، در زمان رفاه و خوشحالی نیز دعا کند و او را بخواند0
خداوند به پیامبرش دستور مى‏دهد که «نفس خویش را در کمال شکیبایى در هر بامداد و شامگاه! به دعا و جلب خشنودى خدا وادار کن».(8)نه آن که فقط موقع مشکلات و گرفتاری ها به یاد خداباشی0
قرآن کسانى را که فقط در هنگام گرفتارى و مشکلات دعا مى‏کنند، مورد نکوهش قرار داده است و می فرماید: «وقتى به انسان گرفتارى روى مى‏آورد، ما را در هر حال (خواب و بیدارى، نشسته و ایستاده) بخواند . چون گرفتاریش را برطرف کنیم، برود ،یادی از ما نکند گویى اصلاً او نبوده که ما را براى رفع گرفتارى خوانده است!».(9)
امام صادق (ع) مى‏فرماید: «کسى که پیش‏دستى در دعا نکند و فقط در وقت نزول بلا دست به دعا بردارد، دعایش در آن وقت مستجاب نگردد و فرشتگان گویند: این آواز را نشناسیم». در روایت دیگرى آمده که «به او مى‏گویند: تا امروز کجا بودى؟!».(10)
در روایت آمده که خداوند به حضرت داوود(ع) فرمود: «مرا در روزهاى خوش و آسایش یاد کن تا من دعاى تو را در روزهاى گرفتارى و سختى اجابت کنم»(11)
11- دعا باید از صمیم قلب باشد.
تمام ذرات وجود انسان یک چیزى را بخواهد و طلب کند و دل و زبانش با عمل و رفتارش هماهنگ باشد.
12- دعا باید با حالت تضرّع و زاری ، و آهسته و در خلوت باشد0قرآن کریم می فرماید «ادعوا ربّکم تضرّعا و خفیة؛(12)خدای خود را به تضرع و زاری و آهسته بخوانید0»
13- اعتماد به خدا و اطمینان به اجابت او:
امام صادق(ع) فرمود: «خدا دعایى را که از دل غافل و بى خبر برخیزد، مستجاب نمى‏کند. پس وقتى دعا می کنى، از عمق دل به او روى آور (و دلت را با زبانت همراه گردان) و سپس به اجابت دعایت مطمئن باش».(13)
14- داشتن حالت اضطرار و قطع امید ازهر چیزی غیر از خدا.
امام صادق(ع) فرمود: «هرگاه یکى از شما بخواهد که هر چه از خدا درخواست مى‏کند، خدا به او عطا فرماید، باید از همه مردم ناامید و مأیوس گردد . هیچ امیدى جز به درگاه خدا نداشته باشد».(14) او به نقطه‏اى از ایمان و توکل باید برسد که بداند همه قدرت‏ها و علل جهان تحت اراده و قدرت الهى قرار دارند.
پس از خدا بخواهد که اسباب و علل مادى و معنوى جهان را جهت صلاح و منفعت او قرار دهد.
یادآوری :
برخى از گناهان در عدم اجابت دعا تأثیر بیش تر دارند که در ذیل به نمونه‏اى از آن‏ها اشاره مى‏کنیم.
«گناهانى که دعا را بازمى‏گرداند و مانع استجابت مى‏شوند، عبارتند از: بددلى و سوءظن به مؤمنان و منفی نگری نسبت به کارهاى آنان؛ طینت و درونى ناپاک داشتن؛ نفاق و دورویى با برادران و خواهران ایمانى؛ عدم اطمینان به اجابت دعا؛ تأخیر نمازهاى واجب (و نخواندن آن در اول وقت فضیلت) آن ؛ بدزبانى و فحاشى و اهانت کردن به دیگران؛ نزدیک نشدن به خدا به وسیله صدقه و کارهاى نیک»
================
نماز و دعا
اینک برای حل مشکل تان چند دعا را توصیه می کنیم. در خواندن این دعا ها مواظبت و مداومت داشته باشید. بدانید اگر استجابت دعای تان به نفع شما باشد، خداوند دعای تان را مستجاب خواهد کرد:
1. دعای یستشیر را بخوان . بعد از اتمام دعا و صلوات حاجت خود را از خدا بخواه. (15)
2. صبح روز های جمعه پس از غسل جمعه، نماز جعفر طیار را به همان ترتیبی که در مفاتیح الجنان آمده است، بخوان.(16)
3. زیارت عاشورا بخوان و حاجات خود را از خدا بخواه. (17)
4. بعد از هر نماز واجب، به ویژه نماز مغرب و صبح، هفت مرتبه بگو: "بسم الله الرحمن الرحیم. لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم". (18)
5. بعد از نماز صبح، دست راست خود را روی سینه بگذار و دست چپ را به سوی آسمان بلند کن و هفتاد مرتبه بگو: "یا فتّاح یا فتّاح". سپس بگو: "ما شاء الله و لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم". بعد از صلوات، حاجت خود را از خدا بخواه. (19)
نكته مهم:سعي كنيد در اعمال و ادعيه زياده روي نكنيد و در مواقع نشاط به اين اعمال بپردازيد.
پی‌نوشت‌ها:
1.احمد بن فهد الحلی ، عدةالداعی ، دار الکتب الاسلامی - قم ، 1407 ق ، ص97.
2. بقره (2) آیه 216.
3. نهج البلاغه، ترجمه فیض الاسلام، نامه 31.
4. ثقة الاسلام کلینی، اصول کافی،دار الکتب الاسلامیة، طهران، 1365 ه ش، ج 4، ص 247.
5. الحسن بن شعبه الحرانی، تحف العقول، مؤسسة النشر الاسلامی، قم، 1404 ه ق، ص 2.2.
6. حسن بن فضل طبرسی ، مکارم الاخلاق، دار الشریف الرضی ، قم ، 1412 ه ق ،ج 2، ص 20.
7. تحف العقول ،ص202.
8. کهف (18) آیه 28.
9. یونس (10) آیه 12.
10. اصول کافى، ج 4، ص 219.
11. المحدث النوري، مستدرك الوسائل، مؤسسه آل البيت، قم، 1408 ه.ق ، ج 5،ص 180.
12 . اعراف(7)آیه 55.
13. علامه مجلسي، بحار الانوار، مؤسسه الوفاء، بيروت، لبنان، 1404 ه.ق ،ج 93، ص 305.
14. عدة الداعى، ص 97.
15. بحار الانوار، ج 83، ص 332.
16. به مفاتیح الجنان حاج شیخ عباس قمی رجوع شود.
17. همان.
18. همان، تعقیبات مشترکه، نماز مغرب و صبح.
19. همان، تعقیبات صبح.

پرسش:
معناي تمام حركات و اعمالي كه در نماز انجام مي شود ، توضيح دهيد.( معناي ركوع اول - سجده اول - سجده دوم و ...)

پاسخ:

توضیح حرکات و اعمال و اذکار نماز یک کتاب می شود که قبلا توسط عالمان بزرگ نوشته شده است. برای اطلاع از معنا و مفهوم معنوی اعمال نماز به کتاب آداب الصلاه و کتاب اسرار الصلاه از امام خمینی که توسط مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام منتشر شده ، نیز راز نماز تاليف آيت الله جوادي و اسرار الصلاه آيت الله ملكي تبريزي و....مراجعه کنید. کتاب های دیگری نیز در باره آداب و اسرار نماز منتشر شده که در این زمینه مفید است.