امام حسین

پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
درباره استناد یزید به آیه های 26-27 سوره آل عمران می توان گفت :
1. یزید با استناد به این آیه در صدد مغالطه بوده است ، زیرا وی به قرآن اعتقاد نداشت تا به قرآن استدلال نماید .
به این جملات یزید دقت شود : " لَعِبَتْ هَاشِمُ بِالْمُلْكِ فلا خَبَرٌ جَاءَ وَ لَا وَحْيٌ نَزَل‏ " ؛(1) چنین انسانی چگونه به آیه قرآن استدلال می کند، لذا باید گفت : یزید به منظور تحریف نهضت عاشورا و انحراف افکار عمومی، جبر گرایی را مطرح نمود تا به جنایت خود بوی و رنگ مذهبی دهد. (2)
2. این آیه به آنچه که یزید بدان استناد کرد، ار تباط ندارد ؛ زیرا این آیه - طبق نظر برخی از مفسران - ناظر به عقاید یهودیان می باشد؛ زیرا یهودیان خود را از خاصان خداوند مى‏پنداشتند (علاوه بر اين مدعى بودند حاكميت و مالكيت نيز مال آن ها است) خداوند در اين دو آيه ادعاى باطل آنان را با اين بيان جالب رد مى‏كند، مى‏فرمايد:" بگو: بارالها! مالك ملك ها تويى، تو هستى كه به هر كس بخواهى و شايسته بدانى حكومت مى‏بخشى و از هر كس بخواهى حكومت را جدا مى‏سازى" .
بنا بر این آ این دو آیه در صد بیان این نیست که به قدرت رسیدن یزید مربوط به اراده خداوند است ، اگر این مقصود باشد، لازمه ی آن این است که: خداوند خواسته باشد که یک انسان مانند: یزید کافر، فاسق و ظالم بر جامعه اسلامی مسلط گردد، و حال این که این امر با عدل و حکمت خدا منافات دارد و نتیجه آن جبر گرایی است و حال این که - طبق - عقاید شیعه جبر گرایی قابل قبول نیست؛ زیرا ما قایل به " امر بین الامرین " هستیم، و در آیات دیگر مسئله اختیار و اراده انسان ها بیان شده است و معنای آن آیات این است که: انسان ها در تعیین سر نوشت خود و جامعه نقش دارند و تغییر جامعه مربوط به خود انسان ها است و این امر از سنت های الهی است : " إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِم‏" (3) در آیه دیگر می خوانیم : «إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبِيلَ إِمَّا شاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً» ؛ (4)
بنا بر این معنای آیه 26 آل عمران این است که:
عزت از آن خداوند است ، اما اعطای آن و یا گرفتن آن مبتنی بر اسباب و علل می باشد ، اگر انسان ها زمینه ی عزت را فراهم کردند ، خداوند به آنان عزت می دهد و در غیر این صورت انسان ها دچار ذلت می شوند . در تفسیر نمونه در تفسیر این آیه - آیه 62 آل عمران - می خوانیم :
در اينجا سؤال مهمى مطرح است و آن اين كه ممكن است كسانى از آيه فوق چنين نتيجه بگيرند كه، هر كس به حكومتى مى‏رسد و يا از حكومت، سقوط مى‏كند، خواست خدا بوده و نتيجه اين سخن، امضاى تمام حكومتهاى جباران و ستمگران تاريخ از قبيل حكومت چنگيز و هيتلر و ... مى‏باشد، اتفاقا در تاريخ مى‏خوانيم كه:" يزيد بن معاويه" هم براى توجيه حكومت ننگين و ظالمانه خود به اين به همين جهت در كلمات مفسران، براى حل اين اشكال توضيحاتى در باره آيه ديده مى‏شود از جمله اين كه: آيه مخصوص به حكومت‏هاى الهى است و يا مخصوص به حكومت پيامبر اكرم ص و پايان دادن به حكومت جباران قريش است.
ولى حق اين است كه آيه يك مفهوم كلى و عمومى دارد كه طبق آن، تمام حكومت‏هاى خوب و بد بر طبق مشيت خداست، ولى با اين توضيح كه: خداوند يك سلسله عوامل و اسباب براى پيشرفت و پيروزى در اين جهان آفريده است، و استفاده از آثار اين اسباب همان مشيت خدا است.
بنا بر اين خواست خدا يعنى آثارى كه در آن اسباب و عوامل آفريده شده است: حال اگر افراد ستمگر و ناصالحى (همچون چنگيز و يزيد و فرعون و مانند اينها) از آن وسايل استفاده كردند و ملت‏هايى ضعيف و زبون و ترسو، به آن تن در دادند و حكومت ننگين آن ها را تحمل كردند، اين نتيجه اعمال خود آن ها است، كه گفته‏اند:" هر ملتى لايق همان حكومتى است كه دارد"! ولى اگر ملتها آگاه بودند و آن عوامل و اسباب را از دست جباران گرفته و به دست صالحان دادند و حكومت‏هاى عادلانه‏اى به وجود آوردند باز نتيجه اعمال آنها است كه بستگى به طرز استفاده از عوامل و اسباب الهى دارد. (5)
3. از همه مهتر این که:
از منظر اهلبیت (ع) شهادت در راه خدا ذلت و حکومت ظالمانه به معنای عزت نیست ، بلکه مرگ در راه خدا عزت و حکومت مبتنی بر ظلم و ستم ذلت است و انسان های قدرت طلب و دنیا گرا تصور می کنند که حکومت ظالمانه عزت است ، از این رو است که حضرت زینب (س) در برابر ابن زیاد که شروع به شماتت کرد، فرمود: " شکر خدای را که ما را به پیامبرش گرامی داشت و از هر پلیدی پاک گردانید . فاسق کسی است که رسوا شد و دروغ گو شخصی بد کار است که ما نیستیم ، ای پسر مرجانه! (6)همچنین حضرت زینب در برابر این حرف این زیاد : خدا با برادر و اهلبیت چه کرد فرمود : «ما رایت الا جمیلا»، شهادت بر آن ها مقرر شده بود ،به جانب کشتن گاه خود رفتند به زودی خداوند آن ها و تو را جمع می کند تا در پیشگاه او حجت بیاورید و داوری خواهید. در آن روز بنگر رستگاری و پیروزی از آن کیست ؟ مادرت به عزایت نشیند ، ای پسر مرجانه! (7)
همان طور که ملاحظه می فرمایید، حضرت زینب (س) شهادت در راه خدا را عزت دانسته و از شهادت امام حسین (ع) به عنوان پیروزی یاد می کند ، بنا بر این استدلال یزید به آیه مورد نظر - مبنی بر این که حکومت وی عزتی است که از سوی خدا داده شده است - ار تباط ندارد؛ زیرا حکومت او عزت و مرگ در راه خدا ذلت نمی باشد؛ تا استناد به آیه درست باشد .
پی نوشت ها :
1. الاحتجاج ، طبرسی ، ج2 ، 307 .
2. نگاهی نو به جریان عا شورا، جمعی از نویسندگان، ص 323-324، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی ، قم ،1383 ؛ تفسير نمونه‏ ، ناصر مكارم شيرازى و دیگران ، ناشر: دار الكتب الإسلامية ، تهران ‏1374 ش‏
3. توبه (9) آیه 30 .
4. همان، آیه 115 .
5. تفسير نمونه، ج‏2، ص 492 .
6. الإرشاد في معرفة حجج الله على العباد ، شيخ مفيد ، ج2، ص 115 ،كنگره شيخ مفيد.
7. نگاهی نو به جریان عاشورا ، ص179-180 ، به نقل از تاریخ طبری ، ج5 ، ص 457.