تهذیب نفس

پاسخ:
$$$$پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با این مرکز
از این که بار دیگر با ما ارتباط برقرار کرده اید متشکریم . به دنبال نامه های قبل باید بگوییم :
بهترین راه برای نزدیک شدن به امام زمان علیه السلام ، ارتباط معنوى با ایشان است . این ارتباط با بهره گیرى از تقوا، دعا و توسل و توجه امکان پذیر است. بر همین اساس یکى از وظایف شیعیان در زمان غیبت، دعا براى امام زمان و توسل بیان شده است.
ارتباط معنوى با امام زمان، یعنی به یاد او بودن و او را در تمام اعمال ناظر بر اعمال خویش دیدن . شاید بتوان ادعا کرد بهترین عملی است که انسان می تواند برای حضرتش انجام دهد همین باشد که به یاد ایشان باشد و برای فرج حضرت دعا کند و او را بر اعمال خود ناظر ببیند. گمان نمی کنم وظیفه ای بیشتر از این بر عهده شما و ما باشد. زیرا بهترین زمینه سازی عملی برای ظهور حضرت عمل به وظیفه است .
البته ارتباط ایمانی با مومنین و دوستداران حضرت و شرکت در فعالیت های دینی و خیریه و کمک به فقرا و نیازمندان، از وظایفی است که حضور شما در آن ها سبب شادی و رضایت حضرت ولی عصر (عج) می گردد.
خواهر گرامی !
روایات به ما بشارت می دهند همانگونه که ما به یاد حضرت هستیم ، ایشان نیز به یاد ما هستند و ایشان از احوالات ما با خبر هستند. امام زمان (علیه السلام) در توقیعى که براى شیخ مفید صادر نمود، فرمود:
« ما بر اخبار و احوال شما آگاهیم و هیچ چیز از اوضاع شما بر ما پوشیده نمى ماند». (1)
باز حضرت در همان توقیع فرمود: «ما در رسیدگى و سرپرستى شما کوتاهى نکرده و یاد شما را از خاطر نبرده ایم. اگر جز این بود، دشوارى‌ها و مصیبت‌ها بر شما فرود مى آمد و دشمنان، شما را ریشه کن مى کردند». (2)
بنا بر این بهترین کاری که بنده و شما می توانیم برای امام زمان و ظهور حضرتش انجام دهیم ، زمینه سازی عملی برای ظهور حضرت با عمل به وظیفه است. در این صورت قطعا وقتی می شنوید که می گویند ظهور حضرت نزدیک است، خوشحال خواهید شد و آرامش خواهید داشت؛ زیرا با عمل به وظیفه، در مسیر ظهور حضرت حرکت کرده اید .
نوشته اید : "بنده بیشتر وقت در منزل هستم و سر کار نمی روم و این وقت اضافی و تلف کردن وقتم با تلویزیون مرا نا آرام می کند ".
خواهر گرامی !
تماشای تلویزیون و تفریح و شادی، اشکالی ندارد و سبب رفع خستگی و تجدید قوا برای خدمت و دینداری می گردد؛(البته در استفاده از برنامه هاي تلويزيون نبايد افراط كرد و از برنامه هاي مفيد آن استفاده نمود) وجود نازنین و مهربان امام عصر (ع) دوست ندارند که ما خود را تحت فشار قرار دهیم. البته همان طو ر که گفته شد، شما بخشی از وقت خود را به ارتباطات ایمانی و فعالیت های فرهنگی و امور خیر و نیز صلهء رحم اختصاص دهید.
موفق باشید و التماس دعا
پی نوشت ها:
1. الإحتجاج، أبو منصور، أحمد بن علي الطبرسي، نشر المرتضى ، مشهد، 1403 ه. ق ، ج 2، ص 495 .
2. همان.
--------------
لغو یعنى کلام بى‏فائده.
در قاموس گفته : لغو: شى‏ء بى‏اعتنا است، کلام باشد یا غیر آن. راغب می گوید: کلام لغو آن است که از روى عدم تفکر باشد و اعتنائى به آن نیست " وَ الَّذِینَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ". ظاهرا مراد از آن هر قول و فعل بى‏فائده است. ‏(1)
علامه طباطبائى مى گوید : " لغو" کارى است که فایده نداشته باشد، بر حسب اختلاف امورى که فایده‏اى به آن ها مى‏رسد ، مختلف مى‏گردد. چه بسا فعلى که نسبت به امرى لغو، و نسبت به امرى دیگر مفید باشد.
پس کارهاى لغو در نظر دین، اعمال مباح و حلالى است که صاحبش در آخرت و یا در دنیا از آن سودى نبرد و سر انجام آن، منتهى به سود آخرت نگردد مانند خوردن و آشامیدن به انگیزه شهوت که لغو است، چون غرض از خوردن و نوشیدن گرفتن نیرو براى اطاعت و عبادت خدا است. بنا بر این اگر فعل هیچ سودى براى آخرت نداشته باشد، و سود دنیایى‏اش هم منتهى به آخرت نشود، لغو است .
لغو عبارت است از غیر واجب و غیر مستحبّ.
خدا در وصف مؤمنان نفرمود که به کلى لغو را ترک مى‏کنند، بلکه فرمود: از آن اعراض مى‏کنند.
اعراض غیر از ترک است. اعراض وقتى است که محرک و انگیزه‏اى، آدمى را به سوى اشتغال به فعلى بخواند و آدمى از آن اعراض کند و اعتنا به آن کار نکند و به کارى دیگر بپردازد، لازمه‏اش آن است که آدمى خود را بزرگ تر از آن بداند که به کارهاى پست اشتغال ورزد و بخواهد به کارهاى بزرگ و مقاصد جلیل بپردازد.
ایمان واقعى هم همین اقتضا را دارد. کسى که متصف به ایمان است، جز به زندگى سعادتمند ابدى و جاودانه اهتمام نمى‏نماید، مگر به کارهایى که حق آن را عظیم بداند. آنچه را که فرومایگان و جاهلان بدان تعلق و اهتمام دارند ، عظیم نمى‏شمارد، و در نظر او خوار و بى ارزش است . چون به لغوى بر خورد کند، آبرومندانه مى‏گذرد. (2)
وصف مؤمنان به اعراض از لغو کنایه است از علو همت ایشان، و کرامت نفوس شان.
بنا بر این کارهایی که مستقیم یا غیر مستقیم سود آخرتی ندارد و فقط باعث سرگرمی است و به تلف شدن بی فایده عمر می انجامد، گر چه حرام نیست، ولی سزاوار نیست که مؤمن بدان ها بپردازد.
اما از آن جا که شما به بدی کلام لغو رسیده اید، برای ترک کلام لغو باید به تقویت اراده خود بپردازید.
راه های تقویت اراده :
اهل معرفت مراحلی را جهت تقویت اراده نسبت به ترک محرمات ومکروهات ، معرفی کرده‌اند که به بخشی اشاره می کنیم :
1. مشارطه‌:
شرط نمودن و عهد و پیمان بستن با خویشتن برای اطاعت فرمان الهی و پرهیز از گناه‌ و امور مکروه است، به این که: اگر غفلت و تخلفی صورت گرفت ، زود توبه کند و نفس خویش را جریمه نماید. بهترین وقت آن بعد از نماز صبح است‌. البته در طول روز هم باید يادآور آن شرط و پیمان شود.
3. مراقبه‌:
به معنای مواظبت و زیر نظر گرفتن گفتار خویش است. کسی که مراقب گفتار خویش است و قبل از زدن هر حرفی فکر می کند و به قول معروف سخنی که می خواهد بگوید قبلا مضمضه می کند ، میزان سخنان حرام یا بیهوده اش بسیار کمتر خواهد شد .
4. محاسبه‌:
هر کسی در پایان هر روز ،به محاسبه کارها مخصوصا گفتارخویشتن بپردازد، گفته های خود را در زمینه گفته های خوب و بدش، دقیقاً مورد محاسبه قرار دهد، بداند که قبل از او خدا او را محاسبه کرده است؛
اگر آن چه را در دل دارید، آشکار یا پنهان کنید، خداوند شما را محاسبه می‌فرماید: "و إن تبدواْ مَا فی‌َّ أنفسکم‌ْ أوتخفوه‌ُ یحاسبْکم به‌ِ اللَّه " ‌. (3)
5. برای تقویت خود در دور شدن از حرف های بیهوده سعی کنید از دوستان یا افرادی که از این گونه حرف ها می زنند یا شما در کنار آن ها به این گونه حرف های بیهوده تمایل پیدا می کنید ، دوری کنید. لازم است از هم‏نشینی با اهل لغو و افراد دنیا گرا پرهیز شود. خداوند در قرآن کریم می‏فرماید:
« فاعرض عن من تولی عن ذکرنا و لم یرد الا الحیوه الدنیا ؛ (4) از کسانی که از یاد ما روی گرداندند و جز زندگی دنیا را نخواستند ،روی بگردان !» .
6. همنشینی با علما و بزرگان دین و حکما که جز حرف حکیمانه نمی زنند و نیز دوستانی که اهل معنویت و کم گویی اند، بسیار به شما کمک خواهد کرد .
نکات پایانی:
اول:در صورتی که نمی دانید در پاسخ سوال شما دروغ گفته می شود، طرح سوال مانعی ندارد. ولی اگر می دانید که پاسخ دروغ داده می شود، زبان خود را کنترل کنید تا شریک در گناه نشوید.
دوم: تمرین کنترل زبان را شروع کنید ؛ ولی عجله نکنید و بر خود فشار نیاورید؛ زیرا این امور تدریجی است.
سوم: مطالبی در بارهء سکوت زبان و سکوت درون قابل عرض است که در صورت تمایل در تماس بعدی گفته خواهد ان شالله. موفق باشید

پی‌نوشت‏ها:
‌1. قرشى سيد على اكبر، قاموس قرآن، دار الكتب الإسلامية - تهران، چاپ ششم، 1371 ش.
ج‏6، ص: 196.
2. موسوى همدانى سيد محمد باقر، ترجمه تفسير الميزان، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسين حوزه علميه قم، چاپ پنجم، 1374 ش، ج‏15، ص 9 .
3. بقره (2) ، آیه 284.
4. نجم (53) ، آیه 29.