شناخت حدیث جعلی

پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
متأسفانه به دلایل مختلف، جعل سخن به نام پیامبر(ص) و امامان معصوم(ع) از زمان پیامبر (ص) شروع شد. جریان حدیث سازی، در طول تاریخ با شدت و ضعف ادامه یافت و هزاران حدیث به نام پیامبر، امامان و بزرگان دین ساخته شد و نقل گردید.
1. پیامبر و امامان و عالمان دین برای مقابله با این جریان شیطانی و خطرناک، تدابیری اندیشیدند، از جمله:
رسول خدا و امامان(ع) اعلام کردند که چون حدیث سازان احادیث دروغ فراوانی را به ما نسبت داده اند، هر حدیثی را به نام ما شنیدید، آن را بر قرآن عرضه کنید؛ اگر موافق قرآن بود، بپذیرید و اگر مخالف بود، به کنار نهید؛ زیرا ما مخالف قرآن سخن نمی گوییم.
2. به دستور امامان از صدر اسلام راویان حدیث معرفی می شدند و شیعیان، بلکه مسلمانان به گونه ای تربیت می شدند که روایات را مستند بپذیرند؛ آن هم سند های معتبر؛ یعنی باید معلوم گردد روایت را چه کسانی از معصوم یا صحابی نقل می کنند و این افراد، افراد معتبری باشند و راستگو و خداترس و اهل حفظ و فهم باشند. همچنین از دروغ بستن به خدا و پیامبر و امامان و اصحاب دوری کنند.
3. علمی در حوزه اسلام از صدر اسلام پیدا شد به نام «علم رجال» که شناسایی راویان حدیث و نقاط قوت و ضعف آن ها را مورد توجه قرار داد و آن ها را در کتاب های معتبر ثبت کرد. همچنان که علم دیگری پایه گرفت به نام علم «درایة الحدیث» که بررسی متن روایات و نقاط قوت و ضعف آن ها را پیگیری می کرد. عالمان بزرگ حدیث شناس و راوی حدیث، به پالایش احادیث پرداختند و سعی کردند احادیث معتبر را در مجموعه هایی جمع آوری کنند؛ همچنان که جمعی دیگر به جمع آوری و معرفی احادیث جعلی همت گماردند.
بنابراین، باید به احادیثی که افراد معتبر و شناخته شده از پیامبر و امامان نقل کرده اند و آن احادیث با اصول قرآنی مخالف نیست، بها دهیم و عمل کنیم. عمل به چنین احادیثی، حکم عقل و دین است. اگر به چنین احادیثی بها ندهیم، از دیدگاه همه عاقلان کار ناپسندی کرده ایم.
با توجه به آنچه گفته شد، روایات بسیاری وجود دارد که از لحاظ سند و متن معتبرند؛ یعنی هم افراد شناخته شده و مورد اطمینان آن ها را نقل کرده اند و هم متن آن ها از نظر معنا با اصول قرآنی و عقلی کاملاً سازگار است. کتاب های حدیث بسیاری داریم که بیش تر احادیث شان معتبر است، مثل کافی از کلینی، و تهذیب و استبصار از شیخ طوسی، و فقیه از شیخ صدوق و...؛ اما هیچ کتاب حدیثی را نمی توان معرفی کرد که صد درصد احادیث آن معتبر باشد.
کتب حدیثی اهل سنت نیز به نقل احادیث اعتقادی و تاریخی و... پرداخته که این احادیث حجت تعبدی نیستند و باید با مبانی و برهان های عقلی و تاریخی و... سنجیده شده و بر اساس آن ها قبول یا رد گردند.
اما اگر حدیث روایت شده در باره فقه باشد، چنانچه افراد سلسله سند از حیث موازین رجالی معتبر باشند و مضمون روایت هم با مبانی قرآنی و روایی ناسازگار نباشد، مورد قبول است و بر اساس آن، فتوا داده می شود.
البته شیعه در ابواب مختلف فقهی از امامان معصوم روایات کافی دارد و روایات اهل سنت از باب تأیید مورد استفاده واقع می شوند. طبیعی است که روایات اهل بیت که همگی مستند به رسول خدا است، بر روایات اصحاب از رسول خدا مقدم است؛ زیرا اهل بیت(ع) بهتر به زیر و بم روایات و شرایط صدور و قراین روشنگر معنا، اطلاع و آگاهی دارند.