برکت

پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
برای روشن شدن پاسخ به چند نکته باید توجه کنید :
اول :
از متون دینی استفاده مي شود كه تمام بندگان خدا و موجودات جاندار، داراي روزي مقدّر هستند . هيچ كس از قلم نيفتاده است . در حدّ بقاي حيات، روزي به همه مي رسد: "و قسّم بينهم معايشهم". (1)
دوم :
خداوند برای دستیابی به وسعت رزق و برکت در مال ، دو دسته عوامل (مادی و معنوی) قرار داده، هیچ یک از عوامل جایگزین دیگری نمی شود، مثلاً کار و تلاش، استفاده از تخصص و کارشناسی، تدبیر و برنامه ریزی، ارزیابی و آینده نگری، نظم و انضباط، موقعیت سنجی، ملاحظه امکانات مادی، توانایی جسمانی، استعدادهای عقلانی و روانی، از اصول اولیه پیشرفت و توسعه است.
بر اساس آیه: « و ان لیس للإنسان إلاّ ما سعی» ؛ (2) هر میزان از این اصول بهره گرفتیم و تلاش کردیم، در مسیر پیشرفت و توسعه قرار خواهیم گرفت.
در معارف اسلامی در کنار این اصول تأثیرگذار، عوامل دیگری تحت عنوان عوامل معنوی، که باعث توسعه رزق یا مانع آن می گردد، معرفی شده است که در ادامه بیان می شود.
سوم :
بر اساس معارف اسلامی ، گاهی ، هر چند اراده و كوشش انسان در جلب روزی و برکت آن زیاد است، اما به جهت برخي اعمال ، برکت از سفره روزی انسان برچیده می شود. از جمله این اعمال عبارتند از :
قطع رحم ، اسراف ، ناسپاسی و قسم خوردن به ویژه سوگند دروغ و بد اخلاقی کردن و ترشرو بودن با مردم ... و از همه مهم تر، بسیاری از محرومیت ها معلول ظلم و ستم و تجاوز افراد نسبت به حقوق دیگران است. (3)
نیز از عواملی که تاثیر زیادی در بی برکتی در مال می شود گناه است. گناه در کنار عقوبت های اخروی که دارد ، موجب محرومیت از نعمت‏ها و تنگى روزى و بی برکتی در مال است.
امام صادق (ع) مى‏فرمایند: «ان الذنب یحرم العبد الرزق؛ (4) گناه بنده را از روزى محروم مى‏سازد».
امیرالمؤمنین (ع) نیز فرموده‏اند: «و ایم اللَّه ما کان قوم قط فى غض نعمة من عیش فزال عنهم الا بذنوب اجترحوها، لان اللَّه لیس بظلام للعبید؛ (5) به خدا سوگند ! هرگز مردمى زندگانى خرم و نعمت فراهم را از کف ندادند، مگر به کیفر گناهى که انجام دادند، زیرا خدا بر بندگان ستمکار نیست».
علت بی برکتی چیست و باید چکار کنیم؟
بی برکتی زاییده یکی از عوامل مادی و یا معنوی است که در بالا بیان شد. لذا توصیه می کنیم :
عملکردهای خود را در این مدت واکاوی و ارزیابی کنید ، ببینید گیر و گره کار شما کجاست . آیا سببی از اسبا ب کاهش روزی و بی برکتی را مرتکب شده اید و یا از اسباب جلب روزی مثل کار و تلاش، استفاده از تخصص و کارشناسی، تدبیر و برنامه ریزی، و ... از اصول اولیه پیشرفت و توسعه ، کاسته اید.
در ذیل به برخی از عوامل معنوی که باعث توسعه رزق و روزی می شود، اشاره می شود که توجه و عمل نمودن به آن ها لازم است :
1. صدقه و انفاق مال به فقرا و ارائه هر نوع خدمات به نیازمندان. (6)
2. صلة ارحام:
امیرالمؤمنین می فرماید: «صلة الأرحام تثمر الأموال و تُنسی فی الآجال؛ (7) صله رحم مال را زیاد می کند، و عمر را طولانی می نماید».
3. سحرخیزی و نماز شب:
پیامبر اکرم (ص) فرمود: «سحرخیزی کاری بسیار مبارک است که باعث افزایش همه اقسام نعمت ها به ویژه رزق و روزی خواهد شد». (8)
4. خوش اخلاقی و داشتن کرامت نفس:
علی (ع) فرمود: «بحسن الأخلاق تدرّ الأرزاق؛ (9) اخلاق نیکو سبب فزونی و سرازیر شدن رزق و روزی می گردد».
5. رفق و مدارا و محبت کردن به دیگران، به ویژه ارحام و خویشان:
علی فرمود: «من استعمل الرفق، استدرّ الرزق؛ (10 ) هر کس نرمی و ملایمت با مردم را در پیش گیرد، روزی اش زیاد می شود».
6. آسان گیری و پرهیز از سختگیری نسبت به خانواده ، اطرافیان و مشتری ها و ارباب رجوع .(11)
7. پرداخت زکات (و امور مالی واجب مثل فطریه و خمس). (12)
8. پاک و خالص کردن کارها برای خدا:
حضرت علی می فرماید: «مَنْ حَسُنت نیّته زاد الله فی رزقه؛ (13) هر کس نیتش را نیکو گرداند، خداوند روزی اش را زیاد می کند». در بیان دیگری می فرماید: «رزق و روزی هر کس به قدر نیت اوست». (14)
9. پیوسته با وضو و طهارت بودن:
پیامبر اکرم به مردی فرمود: «أَدِمِ الطهارةِ یَدُم علیک الرزق؛ (15) پیوسته با وضو و طهارت باش تا روزی ات زیاد شود».
10. مداومت بر خواندن زیارت عاشورا (16) و زیارت امام حسین (ع) از نزدیک و حضور در ضریح مطهر حضرت. (17)
11. توکل به خدا، دعا و پیوسته احساس نیاز کردن به او و نداشتن توقع از دیگران. (18)
12. استغفار، حضرت علی می فرماید: «خدا استغفار را سبب جلب روزی (19) و فزونی رزق(20) قرار داده».
13. صبح زود پی کار رفتن:
حتی اگر بدانید مشتری ندارید . مغازه را بازکنید، داخل و جلوی مغازه و محل کار خود را جارو کنید ، آب پاشی کنید و بگویید خدایا منتظر رحمت و محبت تو هستم. (21)
14. تقوا پیشگی و نیکوکاری:
امام باقر (ع) می فرماید: «نیکوکاری و صدقه، زداینده فقر و افزایش دهنده عمر است . آن دو انسان را از نود گونه مرگ بد، بیمه می کنند». (22)
عزیز گرامی !
گاهی سختی ها و نا خوشی ها وسیله امتحان الهی است . خوشا به حال کسانی که در همه وضعیت ها خدا را فراموش نمی کنند . باورشان این است که:
باید وظیفه ام را انجام دهم . وقتی وظیفه ام را در همه امور زندگی انجام می دهم ، هر تقدیر را خداوند برایم مقدر نماید ، قطعا خیر و صلاح من در آن هست؛ زیرا: «إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِيم؛ (23) خداوند نسبت به مردم شفقت و مهربانی دارد» .
براي پاسخ تفصيلي به اين سؤال مي توانيد تفسير آيات رزق را در الميزان و تفسير نمونه ملاحظه فرماييد. مطالعه فصل 21 كتاب نقطه هاي آغاز در اخلاق عملي نوشته آيت الله مهدوني كني نيز مفيد است.

پی نوشت ها :
1. علامه مجلسي، بحار الأنوار، مؤسسه الوفاء، بيروت لبنان، 1404 ه. ق، ج 64 ، ص 341 ، علامات المؤمن، ح 15.
2. نجم (53) آیه 39.
3. آيت الله مهدوني كني، نقطه های آغاز در اخلاق عملي، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ هفتم 1376، ص661 .
4. ثقة الإسلام كليني، الكافي، دار الكتب الإسلامية - طهران، 1365 ه. ش. ص 271.
5. نهج‏البلاغه صبحی صالح، خطبه 178.
6. علامه مجلسی ، بحار الانوار ، الناشر ،مؤسسه الوفاء ، بیروت - لبنان ، سنه النشر، 1404 ه ق.
7. عبد الواحد بن محمد تمیمی آمدی ، معجم الفاظ غرر الحکم ، تحقیق مصطفی درایتی ، الناشر مرکز الابحاث و الدراسات الاسلامیه ، تاریخ النشر ، ذی القعده 1413، ص 412 .
8. شیخ عباس قمی ، سفینه البحار، الناشر ، دار الاسوه للطباعه و النشر ، تاریخ النشر ، 1422 ه ق ، ج 1، ص 520.
9. معجم الفاظ غرر، ص 417.
10 . همان.
11. همان .
12. همان .
13. همان.
14. همان.
15. المحدث النوری ، مستدرک الوسائل، الناشر مؤسسه آل البیت - قم ، سنه النشر ، 1404 ه ق ، ج 3، ص 421.
16. حاج شیخ عباس قمی ، مفاتیح الجنان، فضیلت زیارت عاشورا.
17. شیخ طوسی، التهذیب، الناشر ، دار الکتب الاسلامیه - طهران - سنه النشر ، 1365 ه ش ، ج 6، ص 43.
18. علامه سيد محمدحسين طباطبايي، الميزان، ناشر: مؤسسه النشر الاسلامي، الطبعه السادسه، التاريخ 1421 ، ج 19، ص 371.
19. بحار الانوار، ج 100، ص 21.
20. فیض الاسلام ، شرح نهج البلاغه، خطبه 143.
21. بحار الانوار، ج100، ص 41.
22. طلاق (65) آیه 2 و 3.
23. بقره (2) آیه 143.