آیا هر انسانی که دیندار و اهل عبادت باشد این کافی است یا باید به مسائل جهان وسیاست هم آگاهی داشته باشد؟
پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با این مرکز
سوال شما دارای زوایای متعددی است که هر یک پاسخ خود را می طلبد. زیرا نگاه ما به رابطه دین داری و مسائل سیاسی ، از حیث اعتقادی است که سخن معروف شهید مدرس رحمه الله علیه که فرمود: دیانت ما عین سیاست ماست اشاره به همین موضوع دارد . این موضوع مبحثی کلامی است. ولی گاهی با این دید به این مسئله نگاه می کنیم که آیا دین و سیاست در کنار هم جمع می شوند ؟ و به بیان دیگر آیا سیاست و تقوا در یک فرد جمع میشوند ؟ می شود کسی هم دین دار و با تقوا باشد و هم نسبت به مسائل جهان و سیاست آگاهی داشته باشد؟ اگر می شود، راه آن چیست؟
پاسخی که در ذیل می آید، بنا بر زاویه و نگاه دوم است. چنانچه پاسخ سوالتان را دریافت نکردید، در مکاتبات بعدی توضیح دهید تا پاسخ دهیم.
به یک اعتبار سیاست را مىتوان به دو قسم مشروع و غیر مشروع تقسیم نمود. سیاست غیر مشروع، یعنى خدعه، نیرنگ و فریب. متأسفانه غالب اوقات از واژه سیاست همین معنا متبادر مىشود.
امام راحل فرمود:
«وقتى که ما در حبس بودیم . . . رئیس امنیت آن وقت گفت: آقا، سیاست عبارت است از دروغگویى، عبارت است از خدعه، عبارت است از فریب، عبارت است از پدر سوختگى . . . این را بگذارید براى ما، من به او گفتم: این سیاست مال شما است . . . ». (1)
سیاست مشروع، سیاست اصولى و منطقى است که جهت اصلاح جامعه و حفظ نظم از آن بهره گرفته مىشود. متأسفانه واژه سیاست مانند برخى واژگان دیگر از معناى اصلى خود تحریف و به معناى خدعه و نیرنگ تفسیر شده است. لذا بعضی گمان میکنند، سیاست به معنای چیزی است که نه تنها تقوا و دین داری با آن همگرایى ندارد، بلکه با آن تضاد دارد و با آن مبارزه میکند و هر کس در سیاست وارد شد، باید دین خود را نیز بفروشد؛ در حالی که چنین نیست؛ زیرا سیاست به معناى مشروع آن نه تنها با دینداری همگرایى دارد؛ بلکه یکى از بایسته هاى جامعه است و در همین راستا است که اندیشمندان، سیاست به معناى مشروع را از ضروریات زندگى دانستهاند و اولیاى خدا از آن بهره مىگرفتند. در زیارت جامعه کبیره در بارهء امامان معصومعلیهمالسلام تعبیر "ساسة العباد" (تدبیر کنندگان و سیاست گذاران) آمده است.
بزرگان دین بین سیاست مشروع و غیر مشروع مرزبندى کردهاند و هیچ گاه از سیاست غیر مشروع بهره نمىگرفتند. امام على علیهالسلام در دوران حکومت خود از سیاست مشروع بهره گرفت. از این رو یکى از مشکلات حضرت، صداقت در سیاست بود، که دشمنان حضرت آن را برنمىتابیدند. (2)
بنا بر این با توجه به آنچه که در معنای سیاست گفته شد - که سیاست مشروع سیاست اصولى و منطقى است که جهت اصلاح جامعه و حفظ نظم از آن بهره گرفتهمىشود - ائمه معصومین و بزرگان دین منافاتی بین رعایت تقوا و دین داری و سیاست و آگاهی به مسائل جهان نمیدیده اند.
البته روشن است که: رعایت اخلاق و تقوا در عین حضور در اجتماع، دشوار تر است؛ ولی ارزش این تقوا ، بسیار بالا تر است از تقوایی که در انزوا حاصل می شود .
در صورتی که مایل بودید در بارهء روش حفظ تقوا در حضور سیاسی بیشتر بدانید، برای ما بنویسید.
موفق باشید
پی نوشت ها :
1. موسسه نشر آثار امام خمینی ، صحیفه نور، ج 13، ص 216 - 217 .
2. مرتضى مطهرى، سیرى در سیره ائمه اطهارعلیهمالسلام ، نشر صدرا، ص 28.
