چرا خداوند ابتدا سایه را افریده وسپس خورشید راعلت آن قرار داده است
پرسشگر گرامی باسلام و تشکر از ارتباط با این مرکز.
خدای متعال می فرماید:
«أَ لَمْ تَرَ إِلىَ رَبِّكَ كَيْفَ مَدَّ الظِّلَّ وَ لَوْ شَاءَ لَجَعَلَهُ سَاكِنًا ثُمَّ جَعَلْنَا الشَّمْسَ عَلَيْهِ دَلِيلًا» ؛ « ثُمَّ قَبَضْنَاهُ إِلَيْنَا قَبْضًا يَسِيرًا».
این آیات دلالت ندارد که سایه قبل از خورشید آفریده شده است .
در معنای "ظل" دو احتمال داده شده است:
اول: منظور از "ظل" روشنایی بعد از طلوع فجر و قبل از طلوع آفتاب است. (1) (بنا بر آیات و روایات (2) در بهشت همیشه چنین حالتی است یعنی روشنایی کافی وجود دارد و از شدت حرارت تابش خورشید هم اثری نیست.)
دوم: منظور سایه اجسام است که وقتی مقابل تابش نور خورشید قرار می گیرند، حاصل می شود. است.
در هر حال صحبت از آفریدن قبل و بعد نیست؛ بلکه "ثمّ" در اینجا فقط عطف است و این که در آیه بعد آمده:
"ثم جعلنا الشمس علیه دلیلا" یعنی اگر خورشید نبود، کسی به وجود سایه و ارزش و اهمیت آن توجه پیدا نمی کرد.
بنا بر این خورشید است که وقتی آمد و اشعه اش مستقیم تابید و گرمایش آزار دهنده شد، انسان به اهمیت حالت بین الطلوعین و ارزش سایه اجسام و درختان و ... که هم روشنایی کافی در آن هست و هم از شدت حرارت خورشید در آن خبری نیست، پی می برد. (3)
پی نوشت ها :
1. الاصفی ، فیض کاشانی ج2 ، ص870 ، قم انتشارات اسلامی ، 1418 ه. ق .
2. واقع (56) آیه 30 (ظل ممدود) ؛ نساء (4) آیه 57 (نُدْخِلُهُمْ ظِلاًّ ظَليلاً ) و... .
3. إرشاد الأذهان ،محمد بن حبیب الله، ص 369، بیروت دار التعارف، 1419 ه. ق ؛ الأصفى ، ج2، ص 870.
