بايد به طرف مقابل گفت؟اگر ترس از ابرو رفتن داشته باشيم چيكار كنيم؟چه كنم توبه ام قبول شود؟
با سلام و تشکر از ارتباطتان با این مرکز.
این که به فکر پاک کردن دل و بدن از حرام افتاده اید و به سوی خدا بازگشتید و به دنبال جبران رفتار گذشته خویش هستید، لطف و توفیقی از جانب خداوند است و قابل ستایش است.
در چند بخش، به جواب شما می پردازم:
1. برای پاک کردن بدن از اموال حرامی که با غذا خوردن وارد بدنتان شده، یک وظیفه اخلاقی و مستحب دارید که خود، نوعی توبه عملی است و آن، همان است که امیر مؤمنان - علیه السلام - در بیان یکی از مراحل توبه واقعی می فرماید: «آنچه گوشت بدنش از حرام روییده، با حزن بر آخرت آبش کند». (1)
یکی از راه هایی که با آن می توان حرام را از بدن خود خارج سازیم، روزه گرفتن است.
2. اما برای این که از عقاب و عذاب روز قیامت که به سبب ظلم یا اجحاف شما به فردی یا تضییع مال آن فرد برای شما کنار گذاشته شده رها شوید، حتماً باید بروید و جبران کنید. اگر با مال جبران می شود، آن را با مال جبران کنید. اگر با حلالیت طلبیدن درست می شود، حلالیت بطلبید؛ همان طوری که حضرت علی - علیه السلام - در یکی دیگر از مراحل توبه می فرماید: «أَنْ تُؤَدِّيَ إِلَى الْمَخْلُوقِينَ حُقُوقَهُمْ حَتَّى تَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَمْلَسَ لَيْسَ عَلَيْكَ تَبِعَة»؛ (2) «هر واجبى که ضایع کرده، جبران نماید تا این که خدا را در حالی ملاقات کند که هیچ گناهی بر او نباشد».
حفظ آبرو، واجب است. بنابراین، به جای حلالیت طلبیدن، باید برای او دعا و استغفار کنید و هر گونه که می توانید مال را به او برسانید. ضمن این که لازم نیست فرد بداند مال مذکور از طرف شما فرستاده شده است.
3. برای توبه، پشیمانی قلبی و بازگشت به سوی خدا، کافی است؛ ولی توبه کامل را از همان حدیثی که فرازهایی از آن را نقل کردیم، باید یاد گرفت. متن کامل حدیث و فرمایش حضرت علي - عليه السلام - از این قرار است:
شخصى در حضور حضرت على (ع) گفت: «استغفر للّه». حضرت فرمود: «مادرت به عزایت بنشیند! آیا مى دانى استغفار چیست؟ (چون استغفارش به زبان تنها بود و دلش از حقیقت آن خالى بود.) استغفار، درجه بلند مقامان و صدرنشینان عالم اعلا است. در معناى استغفار، شش چیز لازم است:
1. پشیمانى و حسرت از کردار گذشته؛
2. عزم بر ترک آن براى همیشه؛
3. ادا کردن حقوق مردم، به طورى که هنگام مردن پاک باشد؛
4. هر واجبى که ضایع کرده، جبران نماید؛
5. آنچه را از گوشت بدنش که از حرام روییده، با حزن بر آخرت آبش کند؛
6. زحمت عبادت را به بدن خود بچشاند؛ همچنان که خوشى و شیرینى گناه را چشانیده است.
هرگاه این شش چیز در تو پیدا شود، آن گاه بگو: «استغفر للّه». (3)
موفق باشید و التماس دعا
پی نوشت ها:
1. ابن ابى الحديد معتزلى، شرح نهج البلاغة، انتشارات كتابخانه آيت الله مرعشى، قم، چاپ 1404 هجرى قمری، ج 20، ص 56.
2. همان.
3. همان.
