پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
در معارف ديني ما، اصطلاح "لوح محفوظ" در برابر "لوح محو و اثبات" به كار برده مي شود. منظور از لوح محفوظ، عالم قضای الهی است که همه حوادث به قلم تقدیر الهی به ثبت رسیده است. کسی جز خداوند از آن آگاهی ندارد. هر چه در این لوح نگاشته شود، تغییر نمیکند؛ به طور مثال، هر یک از انسانها دارای اجل حتمی هستند که به هیچ عنوان قابل تأخیر و تقدیم نمیباشد.
اما در لوح محو و اثبات که تقدیر الهی در آن نگاشته میشود، قابل تغییر و تبدّل است؛ به طور مثال، اجلّ معلّقی وجود دارد؛ اما این اجل به سبب صدقه یا کار خیر، قابل تأخیر افتادن است؛ همان طور که در روایات وارد شده، و یا این که به جهت کارهای سوء، مثل عاق والدین و قطع رحم، اجل آدمی به جلو میافتد.
مرحوم علامه مجلسی(ره) در مورد این دو لوح میفرماید:
«آیات و اخبار دلالت دارند که همه حوادث و وقایع عالم، در دو لوح ثبت است؛ یکی، لوح محفوظ که هیچ گونه تغییر در آن راه ندارد و مطابق علم خداوند است و دیگری، لوح محو و اثبات که در آن چیزی ثبت می گردد و سپس به دلیل مصالح بسیاری که بر خردمندان پنهان نیست، چیز دیگری بر خلاف آن به ثبت رسد؛ مثلاً در آن نوشته شود: عمر فلانی، پنجاه سال است؛ بدین معنا که مقتضای حکمت پروردگار آن است که اگر کاری انجام ندهد که موجب کوتاهی یا طولانی شدن عمر او شود، پنجاه سال عمر میکند». (1) این همان اجل معلّق است که توضیح داده شد.
پی نوشت:
1. علامه مجلسي، بحار الأنوار، ج 4، ص 130، نشر اسلاميه، تهران، بي تا.
