با سلام
چرا شیطان از خدا نترسید با اینکه از ما به خدا نزدیکتر بود
پرسشگر گرامی با سلام سپاس از ارتباط تان با این مرکز
بر خلاف آن چه در پرسش آمده،شیطان از خدا می ترسد. در قرآن آمده:
كَمَثَلِ الشَّيْطانِ إِذْ قالَ لِلْإِنْسانِ اكْفُرْ فَلَمَّا كَفَرَ قالَ إِنِّي بَرِيءٌ مِنْكَ إِنِّي أَخافُ اللَّهَ رَبَّ الْعالَمِينَ؛ (1)داستان آن ها(منافقان ) نيز همانند داستان شيطان اند كه به انسان گفت: كافر شو تا مشكلات تو را حل كنم، اما هنگامى كه كافر شد گفت : از تو بيزارم، من از خداوندى كه پروردگار عالميان است بيم دارم.
در جای دیگر قرآن مىخوانيم:
وَ إِذْ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ وَ قالَ لا غالِبَ لَكُمُ الْيَوْمَ مِنَ النَّاسِ وَ إِنِّي جارٌ لَكُمْ فَلَمَّا تَراءَتِ الْفِئَتانِ نَكَصَ عَلى عَقِبَيْهِ وَ قالَ إِنِّي بَرِيءٌ مِنْكُمْ إِنِّي أَرى ما لا تَرَوْنَ إِنِّي أَخافُ اللَّهَ وَ اللَّهُ شَدِيدُ الْعِقابِ؛(2)
به ياد آوريد هنگامى كه شيطان اعمال مشركان را در نظرشان جلوه داد، و گفت :هيچ كس امروز بر شما پيروز نمىگردد، و من همسايه و پناه دهنده شما هستم، ولى هنگامى كه مجاهدان اسلام و فرشتگان حامى آن ها را ديد، به عقب برگشت، و گفت : از شما بيزارم، چيزى را مىبينم كه شما نمىبينيد، از خدا مىترسم! خداوند شديد العقاب است.
از این گونه آیات معلوم می شود که شیطان به رغم رانده بودنش از خداوند خوف دارد.(3)
اما بايد ديد كه چرا در مورد داستان سجده بر آدم و پيامذهاي بعد از آن نترسيد و دست به چنان تمرد زشتي زد ؟
در پاسخ به اين امر بايد گفت حقيقت ترس از خداوند امري ارزشمند و از كمالات اخلاقي محسوب مي شود ، در واقع ترس به موقع و به صورت منطقى و معقول در وجود انسان یکى از نعمت هاى الهى است، زیرا عامل حفاظتى است که انسان را در برابر بسیارى از خطرات، مصون مى دارد. اگر انسان از عوامل خطر نمى ترسید، مثلاً از درندگان، فروریختن سقف خانه لرزان و بیمارى خطرناک، دیرى نمى پایید که در کام هر خطرى فرو مى رفت، در نتیجه رشته زندگى او از هم مى گسست.
ترس به انسان هشدار مى دهد به بدن جذامى دست نزند؛ به لب پرتگاه نرود . در برابر خطرات احتمالى به وسایل ایمنى مجهز گردد. اگر در این موارد ترس از ضرر و خطر، در وجود انسان نبود، گروه زیادى بسیار زود به کام نیستى کشیده مى شدند .
برای ترس آثار و اسراری بسیاری ممکن است وجود داشته باشد . قرآن مجید مى فرماید: «هر کس از مقام پروردگار بترسد و خود را از هوى و هوس باز دارد، جایگاه او بهشت است». (4)
در این آیه به جاى ترس از خدا، ترس از مقام خدا قرار داده شده است.
امیر المؤمنین فرمود:«شایسته است هر فردى فقط از عمل ناشایست خود بترسد». (5)این گونه ترس می تواند نتایج مثبت و مفید داشته باشد ؛ زیرا موجب می شود که انسان دنبال کار ناشایست و گناه نرود . خود را پاک نگه داشته و سعادتمند گردد. پس ترس از مقام الهی و دوزخ، مذموم و ناپسند نیست. آنان که از حساب و کتاب و مجازات الهی بیمناک نیستند، راه خود را برای هر عمل ناپسندی باز می بینند . به گناه و اعمال زشت و ناپسند رو می آورند.
اتفاقا مشكل اصلي شيطان هم اين بود كه چنين ترس لازم و ارزشمندي را در موقعيت خاص خود نداشت و از خطر تمرد و عصيان الهي نترسيد و ترس به آن درجه در وجود او نبود كه او را از انجام اين معصيت بزرگ بازدارد ؛ يا ترس داشت اما تكبر و نخوت و خود برتر بيني او بر ترس او غلبه كرد و او را به چنين هلاكت و انحرافي كشاند .
پس بايد دانست كه نزديكي و دوري مقام و مرتبت فردي به خداوند دليل نمي شود كه از همه رذايل اخلاقي پيراسته باشد و خطر سقوط و انحراف او را تهديد ننمايد .
پی نوشت ها :
1. حشر(59)آیه16 .
2. انفال(8)آیه48 .
3. تفسیر نمونه ، ج23 ،ص532 ،نشر دار الکتب ا لاسلامیه، تهران، بی تا.
4. نازعات (79) آیه 40 ـ 41.
5. نهج البلاغة (فیض الاسلام) ص 1113، كلمات قصار كلمه 79.
