فلسفه احکام

پرسشگر گرامی با سلام سپاس از ارتباط تان با این مرکز
مسئله دست بسته نماز خواندن، بعد از پیامبر اکرم(ص) ایجاد شده است. در متون اهل سنت آمده است: «ابو حمید ساعدی، صحابی بزرگ، برای گروهی از صحابه که در میان آنان ابو هریره دوسی، سهل ساعدی ابو السید ساعدی، ابو قتاده، حارث بن ربعی و محمد بن مسلمه نیز حضور داشتند، کیفیت انجام نماز را از رسول خدا(ص ) حکایت کرد و نیز از مستحبات ریز و درشت آن نام برد؛ ولی از چنین عملی، دست روی دست نهادن در نماز، سخن به میان نیاورده است». (1)
اگر احیاناً شیوه پیامبر اکرم (ص) چنین بود، او یادآور می‌شد و یا حاضران تذکر می‌دادند. مشابه حدیث ابوحمید ساعدی، از زبان امام صادق (ع) به وسیله حماد بن عیسی نیز در کتاب‌های شیعه نقل شده است. (2)
بیهقی از محدثان برجسته اهل سنت در سنن خود می‌گوید: از حدیث سهل بن سعد استفاده می‌شود که دست بسته نماز خواندن بعد از پیامبر به وجود آمده است، چون حدیث می­گوید: «کان الناس یؤمرون»؛ یعنی به مردم دستور می‌دادند. در حالی که اگر این کار از پیامبر بود، آن را به پیامبر نسبت می­داد.(3)
در فقه امامیه (مذهب جعفری) نمازگزاردن به صورت دست بسته، بدعت و حرام است. امیر مؤمنان، علی (ع) می‌فرماید: «لایجمع المسلم یدیه فی الصلاة و هو قائم بین یدی الله یشبه باهل الکفر من المجوس»؛ (4) «نمازگزار دست‌های خود را در حالی که در برابر خدا ایستاده است، روی هم قرار ندهد که با این عمل، شیوه مجوسیان کافر را حکایت می‌کند».
ظاهراً دست بسته نماز خواندن، از زمان خلیفه دوم، عمر بن خطاب و به دستور ایشان بدعت شده است.
گفتنی است که همه فرقه‌های اهل سنت، دست بسته نماز نمی‌خوانند، مانند مالکی‌ها. این از اموری است که از زمان خلیفه دوم مرسوم شده و ما آن را بدعت و حرام می‌دانیم. مسلماً رسول خدا(ص ) و امیر مؤمنان با دست باز نماز می‌خواندند و باید توجه داشت آن هایی هم که با دست بسته نماز می­خوانند آن را مستحب می­دانند. در این مورد به کتاب «بحث هایی از فقه تطبیقی» آقایان پیشوایی و گودرزی چاپ حوزه نمایندگی ولی فقیه در حج مراجعه نمایید.

پی­نوشت­ها:
1. سنن بیهقی، ج 2؛ سنن ابوداود، ج 1، باب افتتاح الصلاة، ح 70 و 736؛ سنن ترمذی، ج 2، ص 98، باب صفت الصلاة.
2. وسائل الشیعه، ج 5، ابواب افعال الصلاة، باب 1، ح 1 و 2، چاپ آل البیت.
3.سنن الكبرى، بيهقي، ج 2، ص 28. ناشر: دار الفكر.
4. وسائل الشیعه، ج 4، باب 15 از ابواب قواطع نماز، حدیث 7؛ منشور عقاید امامیه، جعفر سبحانی، انتشارات مؤسسه تعلیماتی و تحقیقاتی امام صادق، ص 279 و 280.