پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباط تان با این مرکز.
از طرفی یکی از نشانههای ایمان و تقوا ،توکّل بر خدا و اعتماد به پروردگار است. قرآن می فرماید: «و من یتوکل علی الله فهو حسبه ان الله بالغ امره قد جعل الله لکل شیء قدرا؛ هر کس بر خداوند توکل کند، خدا کار او را سامان می بخشد. خدا فرمان خود را به انجام می رساند و برای هر چیز اندازه ای قرار داده است». (1)
نیز در حديث معروفي مي خوانيم: مردي در حضور پيامبر(ص) شترش را رها كرد و گفت: توكل بر خدا كردم. حضرت فرمود: شتر را ببند و توكل بر خدا كن.(2)
گفــت پيغمبـر به آواي بلنــد با توكل زانوي اشتر ببنـد
و از طرفی دیگر خداوند حکیم نظام هستی را بر پایه اسباب و مسببات قرار داده ؛ یعنی برای پیدایش هر پدیده ای علتی خاص و برای حل هر مشکلی راهکارهای ویژه ای تعیین نموده است. درست شدن هر کاری و نتیجه گرفتن از هر اقدامی، علل و اسباب مادی یا معنوی خود را دارد . انسان برای رسیدن به مقصد و دستیابی به هدف باید راه آن را بیابد و به دنبالش حرکت کند تا به نتیجه برسد .
بنابراین معنای توکل آن نیست که انسان دنبال اسباب کار نرود ، زیرا تمامی کارها با اسباب انجام می گیرند ، ولی باید بداند که اسباب مستقل نمی باشند و تنها تکیه گاه خدا می باشد.(3)
بر اساس آنچه بیان شد معلوم می شود موفقیت در کارها و از جمله کسب نمرات خوب در آزمون ها بستگی به فراهم کردن اسباب آن دارد. بعد از فراهم کردن اسباب باید بر خدا توکل کرد . بدون فراهم کردن اسباب و علل توکل معنا ندارد.
بنابراین معنای توکل در مورد سوال شما این است که :
شما باید تا در توان دارید در آموختن و فراگیری علوم ، تلاش کنید ، و به موفقیت خود امیدوار باشید. سپس برای رسیدن به قله های بلند علم ودانش بر خدا توکل کنید. مسلم است موفقیت شما بسته به تلاش خود شما دارد هر چه بیشتر تلاش کنید موفق تر هستید و نمرات بهتری را کسب خواهید نمود قرآن در این باره می فرماید : « لیس للانسان الا ما سعی »(نیست برای انسان جز آنچه تلاش نمود ) . (4)
اگر بخواهم خلاصه بگویم در پاسخ به سوال شما باید بگویم معنای توکل در مورد سوال شما این است که :
ابتدا درس بخوانی و سپس برای کسب نمره بالا بر خدا توکل کنی . لذا نمره خواستن از استاد بدون فراهم کردن اسباب - عدم تلاش و کوشش برای فتح قله های علمی - خلاف معنای توکل بر خداوند است ؛ مگر آنکه در شرایط خاصی باش که باید جزییات آن را توضیح دهید تا پاسخ داده شود.
پی نوشت ها :
1. سوره طلاق (65)آیه 3 .
2. شيخ حر عاملى، وسائل الشيعة شيخ حر عاملى، وسائل الشيعة، ج17، ص 34.
3. الميزان فى تفسير القرآن،طباطبايى سيد محمد حسين، دفتر انتشارات اسلامى جامعهى مدرسين حوزه علميه قم، قم،1417 ق،ج 5 ،ص 239.
4. .نجم (53)آیه39 .
