وسواس

با سلام و تشکر به خاطر ارتباطتان با اين مرکز
در پاسخ به سؤال شما مطالبی را در قالب نکات زیر تقدیم می داریم:
1. از آنجا که وسواسی نوعی وسوسه و تلقینات شیطان است و فرد وسواس اگر جلوی وسواسی خود را نگیرد، به تدریج وسواسی او در همه ابعاد زندگی او رخنه می کند و در نهایت موجب روی گردانی او از خدا و سقوط به قعر جهنم می شود. شاید منظور آن عالم دین از افراد وسواسی که به قعر جهنم می روند، آن افرادی بوده که وسواسی خود را درمان نکردند و با حالت وسواسی و در حالی که وسواس تمام زندگی آن ها را احاطه کرده و منجر به شرک و کفر آنان گردیده است، باشد و الا معلوم است که کسانی که وسواس خود را درمان کرده و از رفتار غلط خود به درگاه الهی توبه کرده اند، این گونه افراد به قعر جهنم نمی افتند. به خاطر واضح و روشن بودن این مطلب، دیگر آن عالم بزرگوار این مطلب را ذکر نکرده و فقط قسمت دیگر آن را که بیان کرده است تا هشداری باشد برای آنانی که برای وسواسی خود اقدامی نکرده اند و تا دیر نشده فکری به حال خود کنند.
2. تلاش و سعی شما در ترک گناه کاملاً ستودنی است و این نشانگر این است که جوان مؤمن و خداشناسی هستید که دوست ندارید به گناه و آلودگی های نفسانی مبتلا گردید، شما را به خاطر داشتن این روحیه تحسین می کنیم و امیدواریم با حفظ و تقویت این روحیه، هیچگاه به گناه آلوده نگردید. به نظر ما برداشت شما از گفته آن عالم دینی، یک نوع سوء برداشت بوده است و نباید به خاطر آن، امیدتان را از دست بدهید و ناامید گردید. بلکه باید با تقویت روحیه ترک گناه، و با اراده و عزم قوی به درمان وسواسی خود بپردازید. در ادامه مطالبی را در باب وسواسی شما عرض می کنیم.
3. حالاتی که شما از وسواسی خود بیان کردید از دو صورت خارج نیست: یا نسبت به احکام شرعی شناخت کامل ندارید و یا دچار وسواس گردیده اید؛ در صورت اول، باید با مطالعه رساله احکام مرجع تقلید خود، احکام مسائل خود را بدست آورید و طبق آن عمل کنید و در صورت دوم، باید با اتخاذ برخی راهکارهای درمانی در پی درمان بیماری وسواس خود باشید.
4. اين بيمارى از يك طرف ناشى از اشتباه در فهم احكام دينى و در واقع اصل دين اسلام مى‏باشد و به عبارت دقيق تر: ناشى از انحراف فكرى است، از طرف ديگر، اعمال و رفتارهايى به اين فكر غلط و انديشه باطل دامن زده و آن را به صورت يك عادت در آورده است.
براى درمان اين بيمارى ابتدا بايد فكر اشتباه و غلط را اصلاح كرد و فرد وسواسي بايد رفتارهاى متضاد و مخالف با آنچه تاكنون انجام مى‏داد، انجام بدهد.
5. بهترين و مؤثرترين دارو برای درمان وسواسي، بي اعتنايي است. حتي لازم مي باشد كه انسان عملي را كه انجام داده ( به هر حالتي كه بوده) بنا را بر صحت بگذارد تا به تدريج از چنين مخمصه اي بيرون آيد. براي علاج وسواسي راهي به جز بي اعتنايي مؤثر نخواهد بود.
ايمان، دين دارى و تسليم بودن در برابر دستور الهى، عوامل وسواس را از بين مى برد. اگر انسان در مسائل دينى افراط و تفريط كند، بدعت كرده و مرتكب حرام شده است.
6. در زمان رسول خدا، پاك‏ترين و بهترين انسان‏ها زندگى مى‏كردند. در حالی که آب لوله كشى و امكانات امروز نبود و پیامبر و ائمه معصومین (ع) در کنار کفار که از منظر ما نجس هستند، زندگی می کردند و اینگونه حساسیت ها را نداشتند. در زمان ما هم علما و مراجع بزرگوار هم به شیوه و روش پیامبر و ائمه عمل می کنند؛ در اینجا جا دارد که خاطره ای از امام خمینی (ره) را برای روشن شدن بهتر مطلب نقل کنیم:
اطرافیان امام ، شیوه برخورد امام با پاکی و نجاست را این گونه بیان می کنند:
"امام خمینی (قدس سره ) در هواپيماى خارجى به دستشويى رفت، وضو گرفت و با دست تر دستگيرهء دستشويى هواپيما را لمس كرد. سپس شروع به نماز خواندن نمود و نیز امام در موقعی که در نوفل لوشاتو بودند خانه اى اجاره كردند كه موكت داشت . امام وضو گرفت و پاهاى خود را شست و روى موكت راه رفت و در گوشه اى نماز خواندند." با اين كه حضرت امام اهل كتاب ( یهودی ، مسیحی و زرتشتی ) را نجس مى دانستند، اين گونه رفتار مى كند. این گونه برخود امام به دلیل بی توجهی ایشان به پاکی و نجاست نیست؛ بلکه عمل به حکم شرعی است که در این مورد از پیامبر و ائمه معصومین (ع) صادر شده است که ایشان فرموداند که مبنای نجاست چیزی، یقین به نجاست آن است و در جایی که یقین ندارید حکم بر پاکی و طهارت آن است، حال امام خمینی چون یقین به نجاست دستگیره در دستشویی هواپیما و نجاست موکت نداشتند و با اینکه احتمال برخورد نجاست با آن ها زیاد بود ولی با این حال بنا را بر پاکی نهادند.
7. آية الله مكارم شيرازى در پاسخ شخصى كه از بيمارى وسواسى رنج مى‏برد و به دعا و توسلات روى آورده بود، فرمود :
« مشكل شما در واقع از خود شما است و مقصر اصلى خودتان هستيد. به همين دليل دعاى شما مستحبات نمى‏شود. علت اصلى آن ندانستن مسئله است. مسئله اصلى اين است كه بر شما واجب نيست يقين به طهارت و غسل و مانند آن پيدا كنيد. آنچه بر شما به عنوان يك وظيفه شرعى لازم است، اين است كه به مقدار ساير مردم آب بريزيد و به همان قناعت كنيد، هر چند شك در غسل و طهارت داشته باشيد . ما مسئوليت شرعى اين حكم را مى‏پذيريم. شما از امروز فقط به مقدار مردم آب بريزيد و با بدن نجس و حالت جنابت (به گمان خودتان) نماز بخوانيد. هيچ اشكالى هم ندارد و نماز و روزه شما كاملاً صحيح است . ما به اين وسيله بر شما و تمام افراد وسواسى اتمام حجت مى‏كنيم . مخالفت با آن گناه است. ما از خداوند مى‏خواهيم كه به شما توفيق توجه به اين مسئله را عنايت كند و از دام شيطانى نجات پيدا كنيد» . (1)
8. براي غلبه بر بيماري وسواس توصيه هاي زير را به کار ببرید:
1-8. به عواقب اين بيمارى توجه كنید و براى هميشه با آن خداحافظى كنید. از عواقب وسواسی می توان به هم خوردن نظم فردى و اجتماعى و درون خانواده، ايجاد سوءظن، بى اعتنايى افراد، بى ارزش شدن، مورد تمسخر قرار گرفتن، ايجاد تنفر نسبت به احكام اسلام، بدبينى به خدا و ... اشاره کرد.
2-8. در واقع بر اثر وسواس و تكرار اعمال، عمر ارزشمند خود را هدر می دهید و در مقابل چيزى را به دست نمی آورید پس بهتر است، اعمال وسواس گونه خود را کنار بگذارید.
3-8. ذكر: «لا اله الا الله و لا حول و لا قوة الا بالله» را زیاد تكرار کنید، به خصوص در زمانى كه فكرتان متوجه اعمال و افكار وسواسى مى‏شود.
4-8. با ناديده گرفتن شك و ترديد بر خلاف خواست شيطان عمل كنید.
5-8. مطالعه كتاب‏هايى كه در اين زمينه نوشته شده است؛ مانند كتاب «وسواس» تأليف مرحوم مصطفى زمانى.
6-8. فكر خود را به كارهاى شايسته و ارزنده مشغول سازید، مانند مطالعه كتاب‏هاى مفيد، تفريح و ورزش. سعى نمایید هر روز صبح ده دقيقه ورزش كنید تا با نشاط باشید.
7-8. در پایان اگر وسواسی شما بهتر نشد و یا روز به روز شدیدتر و وخیم تر گشت در این صورت توصیه می کنیم تنها به متخصصين امر و به روانشناس و روانپزشک اهل فن مراجعه کنید؛ امروزه راهکارهای درمانی خوبی برای درمان وسواسی پیش بینی شده است که شما می توانید با مراجعه به روانشناس، با آنها آشنا شده و به کار ببرید و نیز در موارد خیلی شدید می توانید با مراجعه به روانپزشک مرحله دارودرمانی را زیر نظر پزشک آغاز کنید و از اين حالت وسواسي خارج گرديد.
ضمناً مشاورين تلفني اين مركز در همه ايام هفته به غير از جمعه ها و روزهاي تعطيل در سه نوبت صبح ها از ساعت 8 تا 12 و بعد از ظهرها 16 تا 20 و شب ها 20 تا 22 مشغول پاسخگويي مي باشند.

پى نوشت‏ ها:
1. استفتائات جديد، آية الله مكارم شيرازى، ص 38 ، س 37.