روحیات جسمی و عاطفی زن در قرآن و روایات چگونه بیان شده است؟خصوصیات وجودی زنان چیست ؟
وقتی مردناشز شد غیر از اینکه زن می تواند به دادگاه مراجعه نماید و طلاق بگیرد چه کارهایی می تواند انجام دهد تا به زندگی خود ادامه دهد؟باتوجه به روایات و قرآن
پرسشگر گرامی باسلام و تشکر از ارتباط با این مرکز.
در مورد روحیات زن از نگاه قرآن و روایات باید به کتب تفسیر و کتاب هایی که در مورد زنان نوشته شده از جمله به کتاب "نظام حقوق زن در اسلام" از شهید مطهری و کتاب "زن در آیینه جمال و جلال" از آیت الله جوادی آملی و کتاب "مروری بر جایگاه و حقوق زن در اسلام" از احمد حیدری (متن طرح معرفت بسجیان ، ویژه خواهران) و ... مراجعه کنید.
اجمالا این که زن به اقتضای این که جنس ماده است و طبیعت و فطرت و خلقت وظایفی را بر عهده او قرار داده، ویژگی هایی دارد از جمله:
زن کانون "رحم"، عاطفه ، مهر و محبت است که شیرازه خانواده را تشکیل می دهد. این کانون عاطفه بودن است که او را برای ایفای نقش مادری آماده ساخته و منشاء نسل و تربیت آن می سازد.
کارهای زن بیشتر بر مبنای عاطفه و از خودگذشتگی و مهربانی و فداکاری است بر عکس مرد و جنس نر که بیشتر بر مبنای عقل حساب و کتاب و تدبیرگر است.
مطلب مهم دیگری که در روحیات زن بسیار محوری و کلیدی است ، دلبری زن است. زن به قول شهید مطهری مظهر ناز و مرد مظهر نیاز است و زن شکار می شود و مرد شکارچی است و شکار با جلوه گری خود صیاد را به دنبال خویش می کشاند و این ناز و نیاز، محور زندگی خانواگی است که اساس اجتماع می باشد.
بر این اساس زن به طور طبیعی به خونمایی و زیور علاقه خاص دارد و این علاقه اگر به درستی مورد توجه واقع شود، از مهمترین عوامل ایجاد و حفظ استحکام خانواده است.
از طرف دیگر زن به طور طبیعی وظایفی بر عهده دارد که لازمه اش رقت و ظرافت و ... است و به جسم قوی و زور بازو و ...احتیاج کمتری دارد و بر عکس این مرد و جنس نر است که به طور طبیعی وظیفه دفاع و جنگ و حفظ حریم خانواده را عهده دار است و باید داری بدنی قوی و عضلاتی محکم و ... باشد . با توجه به قدرت بدنی غالب مردان و ضعف بدنی غالب زنان، متاسفانه زن در جامعه ها مقهور شده و به ضعف کشیده شده و امکان رشد فکری و اجتماعی را از او ستانده اند از این رو در قرآن با توجه به آن روحیه غالب و این ستم معمول راجع به زنان آمده:
«أَ وَ مَنْ يُنَشَّؤُا فِي الْحِلْيَةِ وَ هُوَ فِي الْخِصامِ غَيْرُ مُبينٍ ؛ (1) آيا كسى را كه در لابلاى زينت ها پرورش مىيابد و به هنگام جدال قادر به تبيين مقصود خود نيست (فرزند خدا مىخوانيد)؟!» .
این ها روحیات اصولی و محوری است و برای تفصیل به کتاب های ذکر شده مراجعه کنید.
اما در مورد روش برخورد زن با نشوز مرد:
اگر مردی از انجام وظایف شرعی که نسبت به زن بر عهده دارد، خودداری ورزد و به طلاق عادلانه زن هم اقدام نکند، زن باید ابتدا از باب "امر به معروف و نهی از منکر" اول با زبان نصیحت و بعد با هشدار به قهر خداوند، مرد را به خود جذب کند و بررسی و یافتن عواملی که مرد را نسبت به او سرد کرده و از بین بردن آن عوامل و ایجاد عوامل جذب مرد نیز در موفق شدن به رام ساختن مرد بسیار مؤثر است و در این مسیر زن می تواند برای جذب مرد از بعضی حقوق خود به صورت مشروط بگذرد. ولی اگر این اقدام ها قرین توفیق نبود ، بهتر است از بزرگان فامیل کمک بگیرد و چنانچه در این مورد هم موفق نبود، چاره ای جز مراجعه به دادگاه و طلب حقوق شرعی و قانونی خود ندارد.
قرآن در این زمینه می فرماید:
«وَ إِنِ امْرَأَةٌ خافَتْ مِنْ بَعْلِها نُشُوزاً أَوْ إِعْراضاً فَلا جُناحَ عَلَيْهِما أَنْ يُصْلِحا بَيْنَهُما صُلْحاً وَ الصُّلْحُ خَيْرٌ وَ أُحْضِرَتِ الْأَنْفُسُ الشُّحَّ وَ إِنْ تُحْسِنُوا وَ تَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ كانَ بِما تَعْمَلُونَ خَبيرا ؛ (2) و اگر زنى، از طغيان و سركشى يا اعراضِ شوهرش، بيم داشته باشد، مانعى ندارد با هم صلح كنند (و زن يا مرد، از پارهاى از حقوق خود، بخاطر صلح، صرف نظر نمايد) و صلح، بهتر است اگر چه مردم (طبق غريزه حبّ ذات، در اين گونه موارد) بخل مىورزند. و اگر نيكى كنيد و پرهيزگارى پيشه سازيد (و بخاطر صلح، گذشت نماييد)، خداوند به آنچه انجام مىدهيد، آگاه است (و پاداش شايسته به شما خواهد داد)» .
در این آیه با نصیحت مرد و زن به احسان و تقوا ، راه کار صلح و گذشت از بعض حقوق مطرح شده است و اگر این راهکار مفید واقع نشد، چاره ای جز مراجعه به دادگاه و تقاضای حقوق شرعی و قانونی نیست.
براي اطلاعات بيشتر شما مي توانيد با مركز پاسخگويي تلفني ما به شماره 09640 با بخش مشاوره خانواده تماس بگيريد .
پی نوشت ها:
1. زخرف (43)، آیه 18.
2. نشاء(4) آيه 128.
