نماز و ایمان

پرسش 1:
نماز و ايمان
شرح : با سلام و خسته نباشيد من پسري هستم 26 ساله که از 10،12 سالگي نماز رو شروع کردم ولي 4،5 سالي هست که نمازمو جدي نمي گيرم و بعضي وقتها مي خونم و بعضي وقتا هم نمي خونم از خودم ناراحتم. مي دونم دارم بدترين گناهو مي کنم؟
پاسخ:
پرسشگرگرامي باسلام و تشکر از ارتباط تان با اين مرکز
حال و عمل شما مصداق سبک شمردن نماز است .
سبک شمردن نماز معلول عواملي است که در ذيل به برخي از آن ها اشاره مي شود .
1. ضعف بنيه اعتقادى:
گاهي ضعف بنيه اعتقادي و پايين بودن سطح آگاهي و اطلاعات ديني و نداشتن توجيه و دليل کافي براي انجام برخي عبادت ها باعث ترک برخي عبادت ها و اجراي احکام و مقررات ديني مي شود.
بنا بر اين براي راغب و علاقه مند شدن به نماز و عبادت، بايد زير بناهاي فکري را اصلاح و تقويت کرد.
2. عدم آشنايى با فلسفه احکام:
بعضى چون با فلسفه و فوايد و آثار نماز يا ساير احکام آشنايى ندارند، در انجام آن سستى مى ورزند. در اين صورت لازم است بدانيم که نماز، تنها يک عبادت ساده و معمولى نيست که جنبه الزامى و اجبارى يا تعبّدى محض داشته باشد، بلکه وسيله مطمئنى براى سازندگى روح و تحصيل آرامش روان بلکه تن و جسم مى باشد.
پس سعي و تلاش شما اين باشد که با علت و فلسفه نماز خواندن يا چرا بايد نماز بخوانيم و نماز خواندن - به ويژه پايبندي به نماز اول وقت - چه آثاري در جسم و روح و روان نماز گزار و در سر نوشت او در دنيا و آخرت دارد، بيشتر آشنا شويد . هم چنين آگاهي خود را در مورد آثار سبک شمردن يا ترک نماز زياد کنيد . وقتي با آثار و عواقب ترک نماز آشنا شديد و دانستيد که چه آثار و عذاب و کيفري در دنيا و آخرت را در پي خواهد داشت . آن موقع به تدريج به نماز اول وقت پايبند مي شويد و از نماز خواندن لذت خواهيد برد . زيرا انسان‌ بر اساس طبيعت و فطرتش‌ همواره ‌به‌ چيزي‌ که‌ برايش ‌اهميت ‌دارد، توجه ‌و اهتمام‌ مي‌ورزد. يکي‌ از دلائل ‌مهم‌ اهمال و سستي کردن ‌در به‌ جا آوردن‌ نماز، عدم ‌شناخت ‌فلسفه‌ نماز و آثار و فوايد آن است‌. امام ‌علي‌ (ع) مي‌فرمايد: «الناس ‌أعداء ما جهلوا؛ (1) انسان‌ دشمن‌ چيزي‌ است‌که‌ به ‌آن‌ نادان است».
در اين جا فقط به يک روايت معروف در مورد سبک شمردن آن که جامعيّت دارد اشاره مى کنيم:
حضرت رسول (ص) مى فرمايد: «هر کس نماز را سبک بشمارد، دچار پانزده بلا مى شود: شش بلا در دنيا، سه بلا در هنگام مرگ، سه بلا در قبر و سه بلا در هنگامى که از قبر بيرون مى آيد. آن چه در دنيا به آن دچار مى شود:
1. خداوند برکت را از عمر او بر مى دارد.
2. خداوند برکت را از روزى اش بر مى دارد.
3. چهره خوبان از او گرفته مى شود.
4. کار نيک وى پاداش نخواهد داشت.
5. دعايش به اجابت نمى رسد.
6. از دعاى خوبان بهره‏اى نخواهد برد.
امّا آن چه در هنگام مرگ به آن دچار مى شود:
1. با ذلت و خوارى مى ميرد.
2. گرسنه از دنيا مى رود.
3. تشنه مى ميرد.
امّا آن چه در قبر گريبانش را مى گيرد:
1. خداوند ملکى را در قبر وى مى گمارد تا او را شکنجه دهد.
2. قبر بر وى تنگ خواهد گرفت.
3. درون قبر وى تاريک خواهد بود.
آن چه در قيامت هنگام برخاستن از قبر به آن دچار مى شود:
1. خداوند فرشته‏اى بر او مى گمارد تا وى را با صورت بر زمين بکشد.
2. با وى محاسبه سختى خواهد داشت.
3. هرگز خداوند به وى نظر رحمت نمى افکند». (2)
امام صادق (ع ) فرمود که : رسول الله (ص ) فرمود: «ليس مني من استخف بالصلوه لايرد علي الحوض لا والله ؛ (3) به خدا قسم ! از من نيست کسي که نماز را سبک بشمارد و کنار حوض کوثر بر من وارد نمي شود».
آثار نماز :
با توجه به آيات و روايات در اين زمينه، مي توان آثار متعدد و ثمرات گوناگون نماز را نيز به دست آورد که برخي از آن آثار و حکمت‏ها چنين است:
1. نماز نياز روح و روان
فطرت ما چه بخواهيم و چه نخواهيم، به عبوديت و پرستش ميل دارد؛ اصولا عبوديت و پرستش يکي از نيازهاي دروني انسان است. بهترين دليل بر اين امر آن است که بر اساس شواهد باستان شناسي تمامي انسان‌ها از ابتدا تاکنون به شکلي پرستش داشته‌اند. روح انسان نياز به عبادت و پرستش دارد و هيچ چيزي جاي آن را پر نمي‌کند، اما عبوديت بايد در مسير صحيح و در باره موجودي که لايق پرستش است، انجام بپذيرد. خداوند تنها موجودي است که لايق و شايسته پرستش است.
‌حتي موجودات ديگر نيز به عبادت و پرستش مشغولند. قرآن مي‌فرمايد: «کلّ قد علم صلوته و تسبيحه؛ (4) تمامي موجودات نماز و تسبيح خدا را دانستند».
در جاي ديگر مي‌فرمايد: «إنْ مِن شيء إلاّ يسبّح بحمده و لکن لا تفقهون تسبيحهم؛ (5) هر موجودي با حمد، خدا را تسبيح مي‌گويد، ليکن شما تسبيح آنان را نمي‌فهميد».
جمله ذرات عالم در نهان با تو مي‌گويند روزان و شبان
ما سميعيم و بصيريم و هشيم با شما نامحرمان ما خاموشيم
گر شما سوي جمادي مي‌رويد محرم جان جمادان کي شويد
2. قرب معنوي
يکي از آثار بسيار مهم نماز قرب به خداوند است. اين اثر روح عبادت و نماز را تشکيل مي‏دهد. در يکي از آيات قرآن هدف آفرينش انسان، « عبادت» بيان شده است (6) که حکايتگر بعد معنوي نماز و اهميت آن است، امام علي (ع) فرمود: «الصلوة قربان لکل تقي؛ (7) نماز وسيله تقرب هر پرهيزکاري به خداوند است». در برخي از روايات از نماز به عنوان معراج مؤمن ياد شده که اشاره به آثار معنوي آن مي‏باشد. خلوتي که انسان در نماز با خدا دارد و تنها خود و خدا را در ميان مي بيند، بهترين عامل نزديکي و قرب به خداست.
3. ياد خدا و آرامش رواني
در قرآن آمده است: «اقم الصلوة لذکري؛ (8) نماز را بر پا دار تا به ياد من باشي».
ذکر و ياد خداوند نقش تعيين کننده در آرامش رواني دارد. نماز به عنوان ذکر خدا به نمازگزار آرامش مي‏دهد، «ألا بذکر اللَّه تطمئن القلوب؛ (9) آگاه باشيد ياد خدا مايه اطمينان است».
4. عامل باز دارنده از گناه
يکي از آثار مهم نماز جلوگيري از گناه است: «إنّ الصلوة تنهي عن الفحشا و المنکر» . (10)طبيعت نماز از آن جا که انسان را به ياد خدا نيرومندترين عامل بازدارنده يعني اعتقاد به مبدأ و معاد مي‏اندازد، داراي اثر بازدارندگي از فحشا و منکر است. انسان که به نماز مي‏ايستد و تکبير مي‏گويد، خدا را از همه چيز بالاتر مي‏شمرد.
در قلب و روح چنين انساني، جنبشي به سوي حق و حرکت به سوي پاکي و جهشي به سوي تقوا پيدا مي‏شود؛ تجربه بشر نشان داده گرايش به امور متعالي و عالم نور ، او را ناخواسته از توجه به امور پست و نازل و رذايل ظلماني باز مي دارد.
5. غفلت زدايي
بزرگ‏ترين مصيبت براي رهروان راه حق آن است که هدف آفرينش خود را فراموش کنند و غرق در زندگي مادي و لذائذ زودگذر گردند، اما نماز به حکم اين که در فواصل مختلف در هر شبانه روز پنج بار انجام مي‏شود، مرتباً به انسان اخطار مي‏کند و هشدار مي‏دهد و هدف آفرينش او را خاطر نشان مي‏سازد... اين نعمت بزرگي است که انسان وسيله‏اي در اختيار داشته باشد که در هر شبانه روز چند مرتبه به او بيدار باش گويد. (11)
6. عامل پرورش فضائل اخلاقي
نماز روح اخلاص و خداباوري را در انسان افزايش مي‏دهد و نتيجه آن پرورش فضايل اخلاقي است. انسان با نماز خواندن خود را از جهان محدود ماده و چهار ديوار طبيعت بيرون مي‏برد و به ملکوت آسمان‏ها دعوت مي‏کند . با فرشتگان همصدا مي‏شود . خدا را در همه حال حاضر و ناظر مي‏داند. در اين فرايند از رذايل اخلاقي فاصله گرفته ، به فضايل جذب مي شود، مثلا يکي از آثار مشهود در نماز کامل ، تکبر زدايي است .
انسان در هر شبانه روز هفده رکعت و در هر رکعت دو بار پيشاني بر خاک در برابر خدا مي‏گذارد . خود را ذره کوچکي در برابر عظمت او مي‏بيند. از اين رو پرده‏هاي غرور و خودخواهي را کنار مي‏زند و يا در صف نماز در کنار هر فرد ديگر از هر صنف اجتماعي به صورت برابر قرار مي گيرد. از اين رو علي (ع) بعد از بيان فلسفه عبادت، يکي از آثار نماز را تکبر زدايي بيان نمود: «خداوند ايمان را براي پاکسازي انسان‌ها از شرک واجب کرده است و نماز را براي پاکسازي از کبر». (12)
7. نفي طاغوت و ايستاگي در مقابل ستم‏
انساني که فقط خداوند را عبادت نمايد، در مقابل او سر تعظيم و تسليم فرود آورد، هر چه غير خداوند است، براي او حقير و کوچک مي‏شود . کسي نمي‏تواند با ظلم و ستم بر او چيره شود. وي در مقابل گردنکشان و ظالمان سر تسليم فرود نمي‏آورد و با طاغوت کنار نمي‏آيد.
خداوند اين مسئله را يکي از اهداف بعثت پيامبر دانسته است: « ميان هر امتي، پيامبري را مبعوث کرديم تا خداوند را عبادت نماييد و از طاغوت (هر چه در مقابل خدا است) پرهيز کنيد.(13)
اين ها برخي حکمت هاي گوناگون فردي و اجتماعي و دنيايي و آخرتي نماز بود که ذکر شد.
لذت عبادت :
يکي از علل سبک شمردن نماز يا ترک آن لذت نبردن از راز و نياز و نماز است اگر انسان از نماز و عبادت خود لذت ببرد هر گز آن را ترک نخواهد کرد . آيت الله بهجت شبي بعد از نماز فرمودند : اگر سلاطين عالم مي دانستند که انسان در حال عبادت چه لذت هايي مي برد ، هيچ گاه دنبال اين مسايل مادي نبودند. (14)
چه کار کنيم تا از نماز لذت ببريم؟
لذت معنوي عبادت را تنها کساني درک مي­کنند که «حبّ» ‌خداوند در نهادشان بيدار شده و بر پروردگار جهان ايمان واقعي دارند.
اصولاً اسرار الهي حقايقي است که «لا يمسّه الاّ المطهرون». (15) اگر حقيقت قرآن را جز افراد پاک درک نمي کنند، ‌حقيقت عبادت را هم جز افراد پاک و مطهر نمي يابند. هرگاه انسان از گناهان پاک گشت، عبادت در کامش لذت بخش مي­شود.
پس بايد همانند امام سجاد (ع) از ذات حق تعالي بخواهيم که ما را در کشتي نجات خود وارد کند، سپس لذت و حلاوت دعا و نماز و عبادات خويش را به ما بچشاند. پس دست به دعا بر مي داريم و مي گوييم : «اللّهم احملنا في سفن نجاتک و متّعنا بلذيذ مناجاتک، و أوردنا حياض حبّک، و اذقنا حلاوة ودّک و قربک». (16)
در صورتي که مانع ديگري بر سر راه نماز خواندن خود مي بينيد بنويسيد تا پاسخ لازم ارايه گردد.
موفق باشيد
در پايان کتاب هاي زير را جهت مطالعه پيشنهاد مي کنيم :
1. آيين نيايش، ابراهيم غفاري.
2. نماز عارفانه، جواد محدثي.
3. پرورش در پرتو نيايش، حسنعلي نوري ها.
4. نماز زيباترين الگوي پرستش، غلامعلي نعيم‌آبادي.
5. نماز از ديدگاه قرآن و حديث، موسوي لاهيجي.
6. نماز، حسين انصاريان.
7.عبادت عاشقانه،استاد کريم محمود حقيقي.
پي نوشت ها :
1. نهج‌البلاغه‌، فيض‌الاسلام‌، قصار 163.
2. مستدرک الوسائل، ج 1، ص 172 و 171.
3. سفينه البحار، شيخ عباس قمي ، ماده صلاه.
4. نور (24)، آيه 41.
5. اسراء (17)، آيه44.
6. ذاريات (51)، آيه 56.
7. نهج البلاغه فيض، کلمات قصار ،136.
8. طه(20)، آيه 14.
9. رعد (13)، آيه 28.
10. عنکبوت (29)، آيه 45.
11. تفسير نمونه، ج 16، ص 290 .
12. نهج البلاغه، کلمات قصار 252.
13. نحل (16)، آيه 36 .
14. مؤسسه البهجه ،بهجه القلوب ، ( زندگي نامه آية الله بهجت ) ، مرکز تنظيم و نشر آثار حضرت آية الله العظمي بهجت ، ص16 .
15. واقعه (96)، آيه 79.
16. مفاتيح الجنان، مناجات خمس عشره، السابعه، مناجات المطيعين للّه.

پرسش 2:
اراده ام( در مورد نماز و ترک گناه ) ضعيف شده. هر کاري مي کنم که خودمو درست کنم، نمي تونم. خواهش مي کنم کمکم کنيد چکار کنم ايمانو ارادمو قوي کنم؟
پاسخ:

در تقويت اراده عوامل متعدّدي تأثير گزار هستند که بايد رعايت شده و با عواملي که موجب ضعف اراده مي‏شود مبارزه گردد:
1.اصل مقاومت:
اولين اصلي که بايد رعايت شود، اصل مقاومت است که روان شناسان از آن به عنوان "اصل تسليم ناپذيري" ياد مي‏کنند. معناي اصل مقاومت آن است که انسان در برابر شکست‏ها و ناکامي‏ها مقاومت کند؛ زيرا برخي از شکست‏ها زمينه پيروزي‏هاي بزرگ را فراهم مي‏کند. يکي از نويسندگان مي‏نويسد: "هرگاه برايتان مسئله‏اي پيش ‏آيد که به نظر بسيار مشکل، نااميد کننده و غير قابل حل مي‏رسد، آنچه شما را تا حصول پيروزي ياري خواهد کرد، اصل "تسليم ناپذيري" است. (1)
2.اميد داشتن:
دومين اصلي که نقش بنيادي در تقويت اراده دارد، اميدواري است. انسان بايد در زندگي با اميد زندگي نمايد. يأس و نا اميدي انسان را از رسيدن به هدف باز داشته و روند زندگي را دچار مشکل مي‏کند. آن دسته از بزرگان که قله‏هاي موفقيت را کسب نمودند، اميد به زندگي داشتند. از سوي ديگر برخي که در زندگي موفق نبودند، معمولاً نا اميد بوده و يأس در زندگي آن‏ها حکومت مي‏کرده است. "فيلس سيمولک" مي‏نويسد: "به کار بردن و نگارش کلمات منفي، ويرانگر و مخرّب است. اين کلمات قفل هايي هستند که بر درهاي وروديِ هر راه حلي زده مي‏شود تا ما را براي شکست آماده کند. بر عکس کلمه "آري" هيجان مي‏آورد و تحرک مي‏بخشد...". (2)
3. مبارزه با عادت ناپسند:
يکي از عوامل مهم تقويت اراده، مبارزه با عادت‏هاي بد و ناپسند است؛ از اين رو بايد سعي شود با هواهاي نفساني (که انسان را به اعمال ناپسند مي‏کشاند) مبارزه شده و از عادات ناپسند جلوگيري گردد.
يک نه گفتن به عادت بد موجب مي‏شود شخص براي مدّتي تجديد قوا کند و بدين وسيله ضعف اراده خود را به تدريج بر طرف سازد.
در اسلام نيز به مبارزه عليه هواهاي نفساني که زمينه‏هاي عادت بد را فراهم مي‏کند پيامبر اسلام (ص) مي فرمايد: "الشّديد من غلب نفسه؛ (3) کسي قوي و با اراده است که بر هواي نفس خود چيره شود".
4. تلقين به داشتن اراده قوي‏:
يکي از عوامل مهم تقويت اراده، تلقين کردن است که انسان اراده قوي دارد. انسان بايد اين گونه باور داشته باشد که "من مي‏توانم بر مشکلات پيروز شوم. من مي‏توانم در امتحان موفق شوم. من اراده قوي و پولادين دارم".
در اين خصوص سخني از ناپلئون شنيدني است: "بايد کلمه "نمي‏شود" از قاموس زندگي و از لغت محو گردد و از شنيدن واژه‏هاي "نمي‏شود، نمي‏توانم و نمي‏دانستم" (نبايد استفاده کرد)...". (4)
5. داشتن هدف روشن:
متأسفانه آن عدّه که دچار ضعف اراده مي‏شوند و از فعاليت‏هاي موفقيّت‏آميز دست بر مي‏دارند، آناني هستند که هدف معيّن و تعريف شده ندارند. اينان فعاليت‏هاي خويش را نيمه کاره رها مي‏کنند. براي تقويت اراده بايد اهداف معيّن داشت.
6. تمرين تمرکز حواس:
تمرين تمرکز حواس يکي از راه‏هاي تقويت اراده است. براي تمرکز حواس بايد نظم و انضباط در همه امور زندگي ايجاد کرده و با برنامه ريزي فعاليت‏هاي خويش را پيش برد.
7. انجام وظايف الهي:
يکي از عوامل مهم تقويت اراده، انجام وظايف الهي و حاضر دانستن خداوند در همه صحنه‏هاي زندگي است. نماز را اوّل وقت خواندن، مقررّات الهي را رعايت نمودن، اجتناب از گناه، هر کدام مهم‏ترين عامل تقويت اراده به شمار مي‏آيد. کسي که روزه مي‏گيرد؛ در واقع با تمام هوس‏ها و رذايل اخلاقي مبارزه مي‏کند. کسي که به عبادت خداوند مي‏پردازد، آرامش رواني پيدا مي‏کند. آرامش رواني مؤثرترين عامل تقويت اراده است. انسان جهت تقويت اراده بايد به خود بگويد و بباوراند که خداوند بزرگ ترين گنج آرامش من است. من ديگر شتاب نخواهم کرد. او به من فرمان داده است که گاهي بايستم و آرام باشم...
8. اعتماد به نفس:
خودباوري و اعتماد به نفس نيز عامل مهم تقويت اراده است. اگر انسان استعداد و قابليت‏هاي خويش که خداوند به او عطا نموده را بشناسد و باور کند که توان انجام خيلي از چيزها را دارد، در تصميم‏گيري خويش دچار مشکل نمي‏شود.
9. بهره‏گيري از سرگذشت انسان‏هاي با اراده:
خواندن سرگذشت انسان‏هاي با اراده، عامل تعيين کننده‏اي در تقويت اراده است.
خواندن زندگي نامه انسان‏هاي با اراده موجب مي‏شود که انسان در برابر عواملي که موجب ضعف اراده مي‏شود، مقاومت نموده و عوامل تقويت اراده را تجربه کند، مثلاً يکي از عوامل موفقيت "پشتکار" است.
علامه اميني (ره) صاحب کتاب ارزشمند الغدير جهت تدوين اين کتاب به کشورهاي مختلف سفر کرد. يکي از سفرهاي وي به هندوستان حدود شش ماه طول کشيد. پس از بازگشت از هند پرسيدند: هواي هندوستان چگونه بود؟ وي پس از اندکي تفکر پاسخ داد: من به دليل اين که همواره سرگرم مطالعه بودم، نفهميدم هواي آن جا در اين مدّت چگونه بود!
مفسر کبير قرآن، علامه طباطبايي، نمونه‏اي از افراد با اراده و مصمم است. او در پنج سالگي مادر و در نه سالگي، پدرشان را از دست مي‏دهند و ممرّ معاش ايشان و برادرشان از کودکي، منحصر به زمين زراعتي در قريه شادآباد تبريز بوده است.
علامه طباطبايي به علت تنگ دستي ناچار مي‏شود از نجف اشرف دوباره به ايران مراجعت نمايند و ده سال در همان قريه به کشاورزي اشتغال ورزند. با اين وصف ايشان با تلاش پيگير و مجاهدت مستمر توانست تفسيري به رشته تحرير درآورد که به جامعيت آن، تفسيري يافت نمي‏شود.
در کتاب رمز پيروزي مردان بزرگ از آية‏الله جعفر سبحاني و سيماي فرزانگان از رضا مختاري داستان‏هاي زيادي از بزرگان نقل شده است.
توصيه‏هاي کاربردي براي تقويت اراده :
1. پيش از انجام هر کاري به جنبه‏ها و آثار مثبت و منفي آن توجه کنيد، زيرا با آگاهي از زيان‏ها يا منافع کاري، انگيزه براي ترک يا انجام کار بيشتر مي‏شود و به طور طبيعي اراده قوي مي‏گردد.
2. همواره سعي کنيد با خواسته‏هاي نفساني و عادت‏هاي ناپسند مبارزه کنيد.
3. خود را به انجام وظايف و تکاليف ديني مقيد نماييد. همواره سعي کنيد نماز خود را اول وقت بخوانيد، حتي اگر مشغول نوشتن مطالبي باشيد که فقط چند سطر يا کلمه‏اي از آن باقي مانده باشد يا با کسي مشغول صحبت کردن هستيد، آن را رها کنيد . خواسته و ميل دروني خود را فداي اراده انساني و الهي خود سازيد. انجام تکاليف و عباداتي هم چون نماز در اول وقت و روزه و حج و جهاد و صدقه و انفال مالي، باعث تقويت اراده مي‏گردند.
4. همواره در مقابل سختي‏ها و ناملايمات زندگي (کار و تحصيل و غيره) بردبار باشيد و استقامت به خرج دهيد.
5. سعي کنيد هر روز، در وقت معيني مثلاً صبح‏ها، دقايقي را به ورزش و نرمش اختصاص دهيد.
6. نفس انسان، مخصوصاً جوانان به خواب بعد از اذان صبح تمايل دارد، جهت تقويت اراه با اين ميل نفساني مبارزه کنيد.
7. پيوسته به خود تلقين کن که من اراده‏اي قوي دارم و توان مبارزه با خواسته‏هاي نفساني خويش . هم چنين غلبه بر مشکلات و مصايب را. از شکست خوردن نمي‏هراسم. اگر موفق نشدم، با کسب تجربه و انرژي و نشاط بيشتر مجددا اقدام مي‏کنم تا به هدف و مقصد خود برسم. توانايي رسيدن به هدف و برطرف کردن موانع و مشکلات را دارم.
8. کاري را که شروع کرديد، با حوصله و دقت به پايان برسانيد . از رها کردن يا سر هم بندي آن بپرهيزيد.
9. با رعايت بند اول اين توصيه و مشورت با ديگران در تصميم‏گيري‏ها سرعت عمل داشته باشد. از وسواس و دودلي و امروز و فردا کردن دوري کنيد.
10. فکر خود را هم زمان به چند کار مشغول نکنيد. سعي کنيد همواره توجه شما به يک کار معطوف گردد.
11. تدبير، نظم و انضباط را در همه امور زندگي خود جاري سازيد. با برنامه ريزي دقيق و منطقي، کارهاي خود را پيش ببريد. در برنامه‏ريزي جايي براي انعطاف و جايگزين کردن امور غير قابل پيش بيني بگذاريد.
زمان غذا خوردن، استراحت و خوابيدن، مطالعه و تفريح نمودن روي برنامه باشد. تجربه نشان داده افرادي که کتاب، لباس يا وسايل شخصي خود را در جاي منظمي نمي‏گذارند، بلکه هر جا که خواستند مي‏اندازند يا به وضع لباس و کفش و ظاهر خود توجه ندارند، به تدريج در عرصه‏هاي مهم زندگي نمي‏توانند تصمين جدي بگيرند، اگر چنين وصفي در شما است، آن را تغيير دهيد.
12. سعي کنيد در همه کارها ، تمرکز حواس پيدا کنيد و از طريق تمرکز حواس، اراده خود را تقويت نماييد.
در صورتي که توضيحاتي بيشتر در بارهء چگونگي ضعفتان در نماز يا نوع گناه بفرماييد، راهکارهاي جزيي تري به خواست خدا ارايه خواهد شد.
موفق باشيد!
پي‌ نوشت ‌ها:
1. نويسنده : نورمن وينست پيل ، مترجم : وجيهه آذرمي، معجزه اراده، ناشر ، تهران انتشارات سازمان انجمن اولياء و مربيان ، چاپ سوم ، 1378ش ، ص 15 .
2. همان، ص 17 - 18.
3. محمد بن الحسن الحر العاملي، وسائل الشيعه، الناشر: مؤسسه آل البيت، قم، سنه النشر: 1409 ه.ق، ج 11، ص 123.
4. جعفر سبحاني، رمز موفقيت مردان بزرگ، قم ، انتشارات نسل جوان ، چاپ هفدهم ، 1376 ش ، ص 99.

پرسش 3:
من دچار مشکلات جواني هم هستم مثل ارتباط با دخترا. البته روابط جنسي برقرار نمي کنم. و يکي ديگه که خودم فکر مي کنم تمام مشکلم اين هست اينکه خودمو ارضا مي کنم. خيلي تلاش کردم اينکارو ترک کنم ولي نمي تونم.کمکم کنيد؟

پاسخ:

ضمن تحسين شما براي پذيرفتن صادقانه مشکلاتتان ؛ اجازه دهيد بدون همدلي با شما کمي آسيب شناسانه به نامه کوتاه شما نظر بيفکنيم بايد گفت:
1. به هيچ وجه خود را در مقابل مشکلات جواني دست و پا بسته فرض نکنيد هر چه قدر که شما آلوده برخي مسائل شهواني باشيد باز مي توانيد با يک بازنگري و بازسازي جانانه به حذف و ترک هم رفتارهاي ناسالم بپردازيد فکر نکنيد که بايد معجزه شود يا آسمان به زمين بيفتد کم نبودند افراد آلوده اي که بهانه فرا رسيدن محرم يا ماه رمضان يا زيارت يکي از معصومين تا پايان عمر دور بسياري از گناهان نچرخيده اند اگر در زمينه خودارضايي چنين امري مشکل باشد. ولي در زمينه رابطه با جنس مخالف بسيار شدني است.
2. متأسفانه عزت نفس شما بسيار پايين است و همين امر باعث ورود شما به عرصه هاي غير عزت مندانه شده است .پسري که خود را عزيز مي داند اين گونه خودارضايي را بر نمي تابد و به همين راحتي به آن اقدام نمي نمايد . هم چنين پسر ارزشمندي مثل شما بايد شأن خود را بسيار بالاتر از آن بداند که اين گونه خود را اسير دختران غير خويشتن دار نمايد.
بنده هم مانند شما از ارتباط با جنس مخالف بدم نمي آيد. ولي از ابتداي تکليف تا الان که در دهه چهارم زندگي ام به سر مي برده ام شأن انساني و معنوي خود را بسيار بالاتر از آن مي دانستم که خود را ذليل اين روابط گذرا نمايم شما عزيزيد پس سعي کنيد با تمام وجود به عزت و شرافت خود احترام بگذاريد.
3. با همه حقي که (در برخي مسايل و مشکلات جوانان امروزي) به شما دوست عزيز مي دهيم شنيدن برخي اين جملات از يک پسر 25 ساله تا حدودي تأسف آور است، چرا که اگر اين پسر 25 ساله از 18 سالگي به صورت شبانه روزي به کسب روزي حلال (هر چند بسيار اندک) مي پرداخت هم اکنون مقدمات اوليه ازدواج را فراهم آورده بود و با يک ازدواج سالم و موفق خود را از هر گونه گناهان جنسي بر حذر مي داشت.
اگر بر فرض که در کل استان شما کار پيدا نمي شود (که فرض بسيار بعيدي است) مي توانستيد با مهاجرت به ديگر شهرها به اين مهم اقدام نماييد هر بهانه اي براي شانه خالي کردن از اين امر با اقدام عيني و مشهود صدها هزار جوان زحمت کش (با کمترين کمک مالي از جانب خانواده) که به تشکيل خانواده همت گماشته اند رد قابل پذيرش نمي باشد. امروز هم دير نيست سعي نماييد به جاي هدر دادن اوقات شريف خود با دختران، به کسب يک درآمد هر چند اندک بينديشيد؛ اگر امروز شروع کنيد بسيار زودتر از آن چيزي که تصور مي کنيد به سر منزل مقصود مي رسيد.
4. خط تلفن همراه خود را تغيير دهيد و از پرسه زدن بي مورد در خيابان ها و کوچه ها پرهيز نماييد. نگاه خود را به هر زحمتي که هست حفظ نماييد و از ديدن احتمالي تصاوير غير اخلاقي به شدت پرهيز نماييد کتاب هايي در زمينه عزت نفس، اهمال کاري، برنامه ريزي، مديريت زمان و ...، بخوانيد و با يک تغيير سبک زندگي به زندگي سعادتمند در دو دنيا لبخند بزنيد.
شرکت در کلاس ها و کارگاه هاي مهارت هاي زندگي براي شما بسيار مفيد است و مي توانيد کم کم به حذف و تعديل برخي دوستان بيکار و بي عار خود بپردازيد با کساني طرح رفاقت بريزيد که شما را به کار و تلاش و مجاهدت نفساني فرا بخوانند وگرنه رفيق بد بسيار است.
5. سعي نماييد با يک خود تلقيني مردانه هر گونه تفکر سکسي و جنسي را دور از شأن انساني خود بدانيد تفکر سکس را در خود بميرانيد و به جاي بغرنج سازي به ساده سازي و پيش پا افتاده سازي آن بپردازيد اين گونه به خود القاء کنيد که مسئله شهوت و سکس مسأله دست چندم شماست و گويي هيچ لذتي در آن وجود ندارد.
اين خود تلقيني مثبت را مي توان تا زمان مهيا شدن مقدمات ازدواج ادامه داد و پس از آن به تقويت صرفا انگيزه هاي جنسي مشروع با همسر همت گماشت.
6. همواره به خود گوشزد نماييد که تا پايان يک عمر طبيعي 40 و 45 سال بيشتر وقت نداريد و با تداوم اين وضعيت اسف بار که چيزي جز نارضايتي خداوند و معصومان در آن نيست براي آن دنيا توشه و ذخيره اي نخواهيد داشت.
7. از فرافکني مشکلات به شدت بر حذر باشيد و به جاي متهم سازي والدين، دوستان، دولت، مسئولين و ... صرفاً به همت و تلاش خود بينديشيد.