باسلام یکی از اصول تعلیمات قرآن مجیدتشویق وتحریض بشر است.تحریض یعنی چه ؟لطفا منابع پاسخ به سوال را ذکر کنید .باتشکر
با سلام و تشكر از اعتماد شما نسبت به مركز
حرض بر وزن فَرَس به معنای بىفايده است . در مفردات آمده است: «رجل حرض اى فاسد مريض فى ثيابه» . از ابو عبيده نقل كرده: حرض آن كسى است كه اندوه يا عشق او را ذوب و فانى كرده است: « تَاللَّهِ تَفْتَؤُا تَذْكُرُ يُوسُفَ حَتَّى تَكُونَ حَرَضاً أَوْ تَكُونَ مِنَ الْهالِكِينَ؛(1) به خدا آن قدر يوسف را ياد مي كنى تا از كار افتاده شوى يا بميرى» .
اما تحريض(مصدر باب تفعيل ) به معناى برانگيختن و ترغيب است:« يا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى الْقِتالِ؛(2)اى پيامبر! مؤمنان را به جنگ (با دشمن) تشويق كن» .
راغب گويد: گويا آن در اصل از بين بردن حرض است. در اقرب گويد: «حرّض فلانا: ازال عنه الحرض» معنى آيه: اى پيغمبر مؤمنان را بر جهاد ترغيب كن.(3 )
یکی از اصول ارزشمند و مهم تعلیمات قرآن مجید و روایات اسلامی تشویق و تحریض بشر است که در قرآن مجید مصادیق فراونی دارد که به مواردی از آن ها اشاره می کنیم :
-آياتى كه با صراحت تشويق به تهذيب اخلاق مىكند و از رذايل اخلاقى بر حذر مىدارد ، دليل محكمى است بر امكان تغيير صفات اخلاقى، مانند «قَدْ افْلَحَ مَنْ زَكَّيها وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسَّيها؛(4 ) هر كس نفس خود را تزكيه كند ، رستگار شده، و آن كس كه نفس خويش را با معصيت و گناه آلوده سازد ، نوميد و محروم گشته است.»
-در آیاتی از قرآن براى تشويق مردم به انفاق از تعبيرهاى زيبا و جذّابى به كار برده شده است.
- «ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ ما عِنْدَاللّهِ باقٍ؛( 5) آنچه نزد شماست، فانى مىشود، امّا آنچه نزد خداست ،باقى است.»
- « مَنْ جاءَ بِالحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِنْها؛(6) هر كس كار نيك و خوبى انجام دهد، بهتر از آن را پاداش مىگيرد. »
چه تعبيرات زيبايى! چه عبارات كوتاه و پرمعنايى! يعنى اگر كسى ميليونها تومان پول خرج كند، تماماً از بين مىرود؛ اگر يك تومان براى رضاى خداوند و در راه خدا هزينه شود، نزد خداوند در خزانه غيب او باقى مىماند؛ يعنى بر خلاف آنچه بيش تر مردم تصوّر مىكنند، انفاق نابود نمىشود . چند برابرش را هم خداوند حساب می کند.
قرآن مجيد براى تشويق مسلمانان، «حبّ فى اللَّه و بغض فى اللَّه» ابراهيم و يارانش را سرمشق قرار مىدهد، چرا كه انتخاب سرمشق ها و الگوهاى پاك و با ايمان و شجاع و مقاوم، تأثير عميقى در پاكسازى روح و فكر و اخلاق و اعمال انسان دارد و عامل مهمی برای تشویق همه است.
اين همان چيزى است كه علماى اخلاق روى آن تكيه كرده ؛ در سير و سلوك الى اللَّه انتخاب «قُدْوه» و «اسوه» را وسيله پيشرفت و تعالى مىدانند.
منابع:
اخلاق در قرآن،مکارم شیرازی،ج1، ص 35 ؛ مثال هاى زيباى قرآن،مکارم شیرازی،ج1،ص 97؛
تفسير نمونه،مکارم شیرازی، ج27،ص384
پی نوشت ها:
1.يوسف(12) آیه 85.
2.انفال(8) آیه 65 .
3.قاموس قرآن، قرشی، ج2 ،ص 120 ،ذیل کلمه حرض .
4. شمس(91) آيه 9 و 10.
5. نحل(16 )،آيه 96 .
6.نمل(27 ) ،آيه 89 .
