با سلام.حق الناس برگردنم میباشد.برخی از آنها را می شناسم و برخی دیگر از صاحبان حق را یادم نمی آید چه کسانی بودند.چگونه می توانم حق الناسی که بر گردنم می باشد را ادا کنم تا بتوانم توبه نمایم.آنهایی را که می شناسم، خجالت میکشم بروم و حلالیت بطلبم و اصلا هر کاری میکنم رویم نمیشود بروم و بگویم که مثلا غیبت شما را کرده ام.شما راهنمائیم نمائید که چه کنم و چگونه پاک از حق الناس شوم؟آیا راهی وجود دارد تا بدون مراجعه به صاحبان حق، دین خود را به آنها ادا نمایم؟ممنون.
با عرض سلام و تشکر از ارتباطتان با این مرکز!
حق الناس دو قسم می باشد:
اول حق مالی:
یعنی اگر مال کسی را ضایع کرده باشید یا به کسی بدهکار باشيد (یعنی ممکن است مال کسی را از راههای مختلف ، مثلاً : ربا، رشوه، سرقت، غصب و مانند آن مورد تعدّی قرار داده باشيد یا قرضی از کسی گرفته، اما بر نگردانده ايد) در این صورت واجب است حق آن ها داده شود، اگر صاحبان حق را بشناسيد ، باید حق آن ها را بدهيد و یا آن ها را راضی کنيد.
خجالت کشیدن عذر نمی شود و باید حق صاحبان حق مالی را ادا کنيد و اگر نمی توانيد مستقیما به آن ها بگویيد كه به شما بدهکارم، هر مقداری که بدهکاری داريد از راهای که معقول باشد ، پول را به صاحب حق برسانيد . هر چند صاحب حق نفهمد که چه کسی پول داده است ، منتها صاحب حق ، پول را دریافت کند و خود را مالک آن بداند.
اما اگر صاحبان حق مالی را الآن نمی شناسيد و نمی توانيد آن ها را پیداکند و امید به پیدا شدن آن ها نیز نباشد، در این صورت مقداری که بدهکاری مالی داريد ، از طرف صاحبان حق به فقراء صدقه بدهيد و احتیاط آن است که با اجازه مرجع تقلید خود صدقه بدهيد و یا به دفتر مرجع خود پول را بدهيد که به نیت صاحبان دین، صدقه بدهد . (1)
قسم دوم ، حق معنوی است:
اگر حق معنوی کسی را ضایع کرده باشید ، مانند : غیبت کردن و تهمت ، اگر نمی توانید طلب حلالیت کنید، در حق صاحبان غیبت دعا و استغفار کنید و از طرف آن ها صدقه بدهید تا از شما راضی شود و در نزد خداوند نیز توبه کنید. (2)
البته در صورتی که حیثیت و آبروی کسی را برده باشید و شخصیت کسی را با تهمت و امثال آن نزد مردم لکه دار کرده باشید، در این صورت لازم است که حیثیت آن ها را اعاده کنید، یعنی نزد همان افرادی که به او تهمت زده شده و آبروی او برده شده است، باید حیثیت و آبروی او اعاده شود، مثلا به مردمی که نزد آن ها آبروی کسی برده شده فهمانده شود که این حرف ها در شأن فلان شخص صحیح نبوده است و تهمت بوده است. و اگر دسترسی به آن افراد ممکن نباشد، باید توبه کنید و در حق کسانی که غیبت و تهمت زده شده است ، زیاد دعا و استغفار کنید تا از شما راضی شوند.
پی نوشت:
1. سؤال تلفني (7742227)-0251) از دفتر آية الله خامنه اي.
2. امام خمینی، استفتائات، ج2، ص620.
