روانشناسی

با سلام و تشکر از اعتماد شما نسبت به مرکز!
اکنون که از مسیر ازدواج گذشته اید، باید در اندیشه ساختن یکدیگر باشید و نه آنکه به طور مستقیم نشان دهید که تلاش می کنید تا او را تغییر دهید؛ چرا که بی تردید او را به مقاومت و رفتارهای تدافعی در برابر خودتان سوق خواهید داد. تلاش شما برای آشنا ساختن افراد با نماز، کاری بس ارزشمند و مورد پسند است. اما اگر نخواهید از مسیر فنی ان حرکت کنید در کوتاه مدت شما از حرکت باز خواهید ایستاد. دعوت مردم به آشنایی با خداوند و عبادت او از برجسته ترین و متعالی­ترین امور است. اما راه کارهای عملی قابل ارائه به طور کلی و نسبت به افراد مختلف به قرار زیر است :
الف) ترغیب و تشویق به نماز، در آغاز باید زیر بناهای فکری همسرتان را شناسایی کنید و آن را مورد بررسی قرار داده و در اصلاح آن بکوشید. دیدگاه همسرتان در مورد خداوند، جهان هستی، انسان، معاد و... اموری است که دارای نتیجه مستقیم بر عملکرد فرد است. پس باید به تقویت و اصلاح این مبانی کوشید.
ب) نماز، عملی است که در مجموعه عقیده توحیدی، دارای معنا و فلسفه است. انسان‌بر طبق ‌فطرتش ‌همواره‌ به‌ چیزی ‌که ‌برایش‌ اهمیت‌دارد، توجه‌ و اهتمام ‌می‌ورزد. یکی ‌از دلائل‌ مهم‌ اهمال ‌در به ‌جا آوردن ‌نماز، عدم ‌شناخت‌ فلسفه ‌نماز است‌. امام ‌علی‌ (ع) می‌فرماید: انسان‌ دشمن‌ چیزی‌ است‌ که ‌به ‌آن ‌جهل‌ دارد. از این ‌رو لازم ‌است‌ با استفاده ‌از آیات‌ و روایات ، ‌ایشان ‌را به‌ فلسفه ‌نماز آشنا سازید که‌ عبارتند از:
1. یاد خدا:
قرآن‌مجید می‌فرماید: نماز را بر پا دار تا به‌ یاد من‌باشی‌!
2. مغفرت‌:
رسول‌خدا (ص) می‌فرماید: نماز مانند آب‌ جاری‌ است ‌که‌ آلودگی‌ها را از بین ‌می‌برد. هر زمان ‌که ‌انسان‌ نماز می‌خواند گناهانی ‌که‌ میان‌ دو نماز انجام ‌شده‌ است‌، از میان ‌می‌رود.
3. بازدارنده‌ از گناه‌:
قرآن‌ مجید می‌فرماید: نماز انسان‌را از زشتی‌ها و منکرات‌ باز می‌دارد.
4. پرورش‌فضائل‌:
نماز خود پرستی‌ و آثار بد آن‌را محو می‌کند: امام‌ علی‌ می‌فرماید: خداوند ایمان‌ را برای ‌پاک‌سازی ‌انسان‌ها از شرک‌ و نماز را برای‌ پاک‌ سازی ‌از کبر واجب‌ کرد.
5. شکر و سپاس‌ از نعمت‌ها:
نماز عالی‌ترین ‌شکل‌ سپاس‌گزاری‌ از منعم‌ حقیقی‌است‌.
6. تقویت‌اراده‌:
اقامه نماز در اوقات‌ معین‌، روح‌ انضباط‌ و تسلط ‌بر نفس‌ را در انسان‌ تقویت ‌می‌کند.
نمازگزار از طریق ‌نماز از قدرت‌ لایزال ‌الهی‌ مدد می‌جوید و به مشکلات‌ زندگی فائق‌ می‌آید. پس در آغاز بایستی این مجموعه شناخته شود تا نماز جایگاه خود را در ذهن و اندیشه فرد باز نماید، از این رو یک شناخت صحیح و سالم و واقعی را در ذهن شخص رقم بزنید و او را به صورت مستقیم و غیر مستقیم از این واقعیت آگاه سازید. مانند این که گوشزد گردد که در بینش توحیدی اسلام و دیگر ادیان الهی، انسان موجودی است که به سوی کمال و لقای پروردگار در حرکت است. همه از خدائیم و به سوی او باز می‌گردیم.
حال در این مسیر، ابزارهایی به مدد انسان می‌آید، تا او از فراموش کردن مسیر و هدف باز دارد که از مهم ترین آن ها «نماز» است. «اقم الصلاه لذکری؛ نماز را برای یاد من بپا دار !» .
آدمی بدون نماز راه را گم خواهد کرد. نمازهای پنج گانه همانند چراغ‌های برق هستند که مسیری طولانی و پر خطر را روشن کرده اند تا کسی راه را گم نکند و به بیراهه و سقوط کشانده نشود. آن چه که موجب می‌گردد برخی از نماز، روی گردان باشند و یا نسبت به آن تساهل کنند، ندانستن فلسفه نماز و یا درکی غلط از آن است.
برخی چنین می‌پندارند که نماز انسان، نیازی را از خداوند برطرف می‌کند که البته خیالی واهی است. خداوند نیازی به هیچ مخلوقی ندارد. از این رو آن چه که به عنوان عبادات بر آن تأکید شده، جملگی در جهت کمال انسان است.
- نماز، تقدیر و سپاس گزاری از خداوند است.
- موجب آرامش انسان است.
- موجب یاد خداست.
- نماز زمینه پرهیز از گناه را در انسان فراهم می‌کند.
- تأکیدی بر نظافت و سلامتی است.
- موجب انضباط و وقت شناسی است.
- دارای آثار وحدت بخش اجتماعی است.
مجدداً تکرار می‌کنیم که دادن این اطلاعات و تصحیح اندیشه همسرتان درباره نماز ضروری است و باید انجام گیرد تا به کمک یک نیروی درونی و انگیزه شخصی در پی آن باشد و نیازمند تحریک خارجی نباشد. این اطلاعات را به دو روش مستقیم و یا غیرمستقیم می‌توان منتقل کرد و انتخاب روش به روحیه همسرتان و توانایی عاطفی و شناختی و مهارت های ارتباطی شما بستگی دارد. مانند این که خود، این گونه مطالب را گوشزد کنید و در صورت عدم پذیرش همسرتان، آن را از زبان دیگران بگویید و یا کتاب‌های معرفی شده را در اختیار همسرتان بگذارید.
ج) در هیچ یک از مراحل ارشاد و راهنمایی از برخورد نیک و ملاطفت آمیز و احترام نهادن دور نشوید. این را بدانید که با فشار و اجبار کسی را نمی‌توان هدایت نمود و چه بسا تأثیر منفی آن بیشتر از هدایت گردد. اگر رابطه شما با همسرتان به جبهه گیری و حساسیت نشان دادن و صف آرایی منتهی شده است، برای مدتی سکوت کرده و چیزی به او نگویید و به دنبال اجرای روش غیرمستقیم باشید و به شکلی از همکاری افراد دیگر بهره‌مند شوید.
د) تبلیغ عملی داشته باشید. یعنی باید آثار خواندن نماز، مانند دوری از گناهان، داشتن اخلاق نیکو، کمک به دوستان و وفاداری و فداکاری، پاکیزه بودن در ظاهر و باطن، اعمال نیک و شایسته و برخورد خوب و... در رفتار و کردار و گفتارتان نمایان باشد. بهترین روش تبلیغ از یک عمل دینی و نیک، تبلیغ عملی است.
و) هر شخصی یک نقطه پذیرش دارد، سعی کنید این نقطه پذیرش را در همسرتان به دست آورید و از این کانال وارد شوید و هدف خود را تعقیب کنید و لذا به صرف این که باید شخصی را هدایت کرد بسنده نکنید، بلکه با مطالعه بر روی خصوصیات همسرتان، راه نفوذ در او و جلب نظر او را به دست آورید و اقدام کنید.
ه) بیان تأثیرات منفی ترک نماز و روزه و استفاده از روایات بیان شده توسط اهل بیت (ع ) در این زمینه بسیار موثر است. به خصوص اگر به روش غیرمستقیم ارائه گردد و موجب تنبه و موعظه کردن را فراهم سازد. یعنی غیر از ارائه شناخت باید در صدد موعظه گری و تنبه قلبی وی نیز برآیید و با ترس و بیم دادن از عذاب اخروی و پیامدهای منفی ترک نماز و روزه دل او را از غفلت آزاد سازیم.
ی) این راهکارها ، هم به صورت مستقل و هم به همراه یکدیگر می‌تواند مؤثر باشد و مناسب تر آن است که روشنگری و موعظه و... همراه هم ارائه گردد تا اثر بخش تر جلوه نماید.
متأسفانه گاهی رفتار همسر پایبند به مسایل شرعی به گونه ای است که فرد غیر مقید را به این فکر می اندازد که نکند که من بنا است برای او نماز بخوانم و به همین دلیل هیچ گاه به گونه ای رفتار نکنید که همسرتان گمان کند که می تواند با نماز نخواندش شما را مورد رنج و عذاب قرار داده و از آن در اختلافات و کشمکش های خانوادگی سوء استفاده نماید.
در نهایت به یاد داشته باشید که هرگز او را به خاطر سهل آنگاری ، از حقوق مشروع خودش - مانند: حق همبستری، رسیدگی به امور منزل، و .... - محروم نسازید و به شخصیت او احترام بگذارید و هرگز به او توهین نکنید؛ اما از ابراز احساس ناخوشایند خودتان دربارۀ این رفتار ناشایست نیز دریغ نورزید.