میزان قابلیت استناد به کتاب داستان های اسلامی شهید دستغیب در بحث های علمی

پرسش: میزان قابلیت استناد به کتاب داستان های اسلامی شهید دستغیب در بحث های علمی
شرح : در بحث های علمی چقدر می توان به کتاب داستان های اسلامی شهید دستغیب و نیز استناد ایشان به کتاب حیوة الحیوان اطمینان کرد؟ آیا اعتبار آن، از اعتبار مراکز مطرح علمی بیش تر است؟

پاسخ: با تشكر از ارتباط تان با اين مركز.
کتاب های شهید دستغیب، به خصوص کتاب های داستانی ایشان، چون برگرفته از منبر و سخنرانی شان است و بیشتر جنبه وعظ و اندرز دارد، قابل استفاده است. اما از حیث علمی و ارجاع سندی، قابلیت استناد دادن به آن را ندارد؛ چون كتابي كه به عنوان سند روايت ذكر مي شود، باید از كتاب هاي دست اول باشد؛ مگر آن که در بخشی از این کتاب ها مستندات هم آورده شده باشد، یا کتاب های دیگر ایشان ،مثل گناهان کبیره که مستندات قرآنی یا روایی را بیان کرده، قابل استناد و ارائه هستند.
قیاس کردن و سنجیدن منابع این دو کتاب، با مراکز علمی دیگر کاری دور از انتظار است؛ زیرا نمی دانیم کدام مرکز یا منابع، مد نظر شما است تا پاسختان را بدهیم.
اما راجع به کتاب "حیوة الحیوان" اثر دمیری هم باید گفت با توجه به مطالبی که در ذیل در مورد این کتاب آورده می شود، استناد آیت الله دستغیب به کتاب هم قابل اطمینان است؛ به خصوص در مباحث حیوانات که با موشکافی بسیار از طریق آیات و روایات مطالبی را ذکر می کند:
كتاب "حياة الحيوان الكبرى‏" از كمال الدين محمد بن موسى بن عيسى الدّميرى ( 742- 808 ه) ‏در موضوع حيوان ‏به زبان عربى ‏و در 2 مجلد توسط نشر دار الكتب العلمية بيروت به چاپ رسیده است.
دميرى «حياة الحيوان الكبرى» را طبق حروف معجم مرتب ساخته است. وى در اين اثر به ذكر نام حيواناتى می پردازد كه اسامى آن ها به گوش وى خورده و يا آن ها را در كتب يونانى‏ها و يا عرب هاى قديم و نيز آثارى كه در باره طب و حيوانات در زمان هاى نزديك به عصر مؤلف نگاشته شده است، يافته است. وى اين مطالب را تنقيح نموده و آنچه را به نظرش غير قابل قبول بوده، به كنارى مى‏نهد و به آنچه اجماع علما بر آن واقع شده، اقرار مى‏كند. وى به جهت احتياط شديدى كه در نقل روايات به خرج مى‏دهد، مضمون آن ها را به عهده خود راوى مى‏گذارد. از اين رو، تمام گزارش ها و روايت های اين كتاب، با اسناد آن ها به راويانشان مورد تأييد قرار مى‏گيرند. در مواردى هم كه اشتباهى رخ داده باشد، با بى‏طرفى آن اشتباه را يادآورى مى‏كند.
اما روش مؤلف در ارائه اطلاعات به اين گونه است که: بعد از آن كه نام حيوان را به صورت كامل و دقيق ضبط مى‏كند و اصل لغوى آن را معرفى مى‏نمايد، به توصيف حيوان می پردازد. سپس اخبار و رواياتى را كه بر طبيعت و سرشت آن حيوان دلالت دارد، يادآور مى‏شود. در بخش روايات، دسته‏اى از احاديث شريف نبوى و آيات قرآنى را كه در ارتباط با موضوع مورد نظر هستند، گرد مى‏آورد. پس از آن، اشعار و امثال و حكم متناسب با موضوع را نيز ذكر مى‏كند. در ادامه، نظرات فقها را درباره حيوان مورد نظر از جهت حليّت و حرمت خوردن آن يادآور می شود. در پايان، به بيان فایده ها و ضررهای طبّى آن مى‏پردازد.
اين كتاب به عنوان اثرى مختصر در باره تاريخ خلفاء راشدين و بنى اميّه در دمشق و بنى عباس و فاطميان و بنى ايوب و... به شمار مى‏آيد. دميرى در جلد اول كتاب «حياة الحيوان الكبرى» تحت عنوان«فائدة اجنبة» به ذكر تاريخ خلفاء و سلاطين مذكور مى‏پردازد.
ويژگى ديگر اين كتاب، جنبه طبى و پزشكى آن است؛ چرا كه در آن به بيان منافع و مضار گوشت برخى حيوانات پرداخته شده است و از اين جهت، قابل توجه است. (1)

پی نوشت:
1. حياة الحيوان الكبرى‏، كمال الدين محمد بن موسى بن عيسى الدّميرى.