پرسش: آیه ای از قرآن که نماز حتی در جنگ نیز ساقط نمی شود کدام است؟
پاسخ: با تشكر از ارتباط تان با اين مركز.
در آیه ای نوع جماعت خواندن در شرایط اضطراری جنگی بیان شده ، در آیات دیگری تصریح شده که هنگام خوف و در سفر که از دشمن ناامن هستید ، نماز را کوتاه و هر طور توانستید ، بخوانید. معنای ملازم این بیان ها آن است که نماز حتی در شرایط سخت میدان جنگ هم ساقط نمی شود. آیات مورد نظر به شرح زیر است:
وَ إِذا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذينَ كَفَرُوا إِنَّ الْكافِرينَ كانُوا لَكُمْ عَدُوًّا مُبيناً وَ إِذا كُنْتَ فيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ فَلْتَقُمْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ وَ لْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرائِكُمْ وَ لْتَأْتِ طائِفَةٌ أُخْرى لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَ لْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَ أَسْلِحَتَهُمْ؛ (1)
هنگامى كه سفر مىكنيد، گناهى بر شما نيست كه نماز را كوتاه كنيد، اگر از فتنه (و خطر) كافران بترسيد ، زيرا كافران، براى شما دشمن آشكارى هستند. هنگامى كه در ميان آن ها باشى، و (در ميدان جنگ) براى آن ها نماز را برپا كنى، بايد دستهاى از آن ها با تو (به نماز) برخيزند، و سلاح هاي شان را با خود برگيرند .هنگامى كه سجده كردند (و نماز را به پايان رساندند)، بايد به پشتِ سرِ شما (به ميدان نبرد) بروند، و آن دسته ديگر كه نماز نخواندهاند (و مشغول پيكار بودهاند)، بيايند و با تو نماز بخوانند. آن ها بايد وسايل دفاعى و سلاح هاي شان (را در حال نماز) با خود حمل كنند (زيرا) كافران آرزو دارند كه شما از سلاح ها و متاع هاى خود غافل شويد و يكباره به شما هجوم آورند. اگر از باران ناراحتيد، و يا بيمار (و مجروح) هستيد، مانعى ندارد كه سلاح هاى خود را بر زمين بگذاريد، ولى وسايل دفاعى (مانند زره و خود را) با خود برداريد. خداوند، عذاب خواركنندهاى براى كافران فراهم ساخته است.
این آیه نماز در حالت خوف و خطر در مسافرت را شکسته و کوتاه واجب کرده تا هم نماز را بخواند و هم از دشمن در احتراز باشد . در ادامه کیفیت برگزاری جماعت در شرایط جنگی را بیان نموده است.
حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى وَ قُومُوا لِلَّهِ قانِتينَ فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجالاً أَوْ رُكْبانا ...؛(2)
در انجام همه نمازها، (به خصوص) نماز وسطى [نماز ظهر] كوشا باشيد! از روى خضوع و اطاعت، براى خدا به پاخيزيد! اگر (به خاطر جنگ، يا خطر ديگرى) بترسيد، (نماز را) در حال پياده يا سواره انجام دهيد!
از این که در مسافرت و شرایط جنگی نماز کوتاه شده و اجازه داده شده سواره و پیاده و در حال راه رفتن نماز را بخواند، معلوم می شود که در هیچ شرایطی نماز ساقط نمی شود:فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالاً أَوْ رُكْبَانًا فَإِذَا أَمِنتُمْ فَاذْكُرُواْ اللَّهَ كَمَا عَلَّمَكُم مَّا لَمْ تَكُونُواْ تَعْلَمُونَ.
پی نوشت ها:
1. نساء (4) آیه 101-102.
2. بقره (2) آیه 238-239.
