حجت خدا

پرسش: حجت خدا
شرح : 1- طبق احادیث زمین از حجت خدا خالی نمی شود, در زمان میان حضرت مسیح (ع) و پیامبر عظیم الشان اسلام (ص) حجت خدا کیست؟
پاسخ:
پرسشگر گرامی با سلام سپاس از ارتباط تان با این مرکز
زمین هیچ گاه از هدایتگر خالی نبوده است همان طور که قرآن بدان اشاره دارد :
وَ إِنْ مِنْ أُمَّةٍ إِلاَّ خَلا فيها نَذيرٌ ؛
هيچ امتي نيست جز اينکه در آن نذير و ترساننده (پيامبري) بوده است.
نیز در روایات فراوانی این موضوع مورد اشاره قرار گرفته است.
مفسران در این باره نوشته اند:
1.از آن جا كه در فاصله ميان" موسى" و" مسيح" پيامبران و رسولانى وجود داشتند،اما در ميان حضرت مسيح و پيغمبر اسلام به اين شكل نبود، قرآن اين دوران را دوران" فترت رسل" ناميده ، مي دانيم كه در ميان دوران مسيح و بعثت پيامبر حدود ششصد سال فاصله بود ،ولى طبق آنچه در قرآن به آن اشاره شده ( سوره يس آيه 14) و طبق آنچه مفسران اسلامى گفته‏اند، حداقل در ميان اين دو پيامبر، سه نفر از رسولان آمده‏اند . بعضى عدد آن ها را چهار نفر مي دانند، اما در هر حال ميان وفات آن رسولان و پيامبر اسلام فاصله‏اى وجود داشت و به همين دليل در قرآن از آن به عنوان دوران" فترت" ياد شده است.
قرآن مي گويد« على فترة من الرسل »يعنى رسولانى در اين‏ دوران نبودند، اما هيچ مانعى ندارد كه اوصياى آن ها و نبی وجود داشته باشند." رسولان"، آن هايى بودند كه دست به تبليغات وسيع و دامنه دارى مي زدند، مردم را بشارت و انذار مي دادند، سكوت و خاموشى اجتماعات را در هم مى‏شكستند، صداى خود را به گوش همگان مي رساندند، ولى اوصياى آن ها همگى چنين ماموريتى را نداشتند . حتى گاهى ممكن است آن ها به خاطر عوامل اجتماعى در ميان مردم به طور پنهان زندگى داشته باشند.(1)
2.از زمان عيسى عليه السلام بود تا زمان حضرت رسالت كه فاصله افتاد و ديگر رسولى نيامد. فقط اوصيای عيسى بودند در بنى اسرائيل و اوصيای ابراهيم در بنى اسماعيل. (2)
3.در زمان فترت ،حجج الهی حضور داشتند، به صورت اوصیای حضرت عیسی . برخی از این بزرگان جزو انبیا بودند. در حدیثی تعداد پیامبران زمان فترت از رسولان را چهار پیامبر ذکر کرده است.(3)
این موضوع در بیانی از مولای متقیان سلام الله علیه منعکس شده است :
زمين هرگز از كسى كه قيام به حجت الهى كند خالى نخواهد ماند ،خواه آشكار و مشهور باشد يا پنهان و ناشناخته، براى اينكه احكام و دستورات و دلایل و نشانه‏هاى خداوند از ميان نرود (و آن ها را از تحريف و دستبرد مصون دارند) ... خداوند به وسيله آن ها دلایل و نشانه‏هاى خود را حفظ مى‏كند تا به افرادى همانند خود بسپارند و بذر آن را در دل هاى كسانى شبيه خود بيفشانند.(4)
پیامبران الهی دو نوع بودند:
برخی از طرف خدای متعال علاوه بر این که نبی بودند ،مقام رسالت را نیز داشتند ،مثل حضرت عیسی سلام الله علیه و پیامبر گرامی اسلام صلوات الله علیه .
برخی دارای آن مقام نبودند و به عنوان نبی و حجت الهی در جامعه حضور داشتند . آن چه در آیه 19 سوره مائده نفی شده ، رسول است ،نه حجت الهی، ولی به طور حتم هادیانی به شکل نبی و یا وصی حضور داشته که به هدایت امور مردم مشغول بوده اند.
نتیجه:
مفاد آیه شریفه : یَأَهْلَ الْکِتَابِ قَدْ جَاءَکُمْ رَسُولُنَا یُبَینِ‏ُّ لَکُمْ عَلىَ‏ فَتْرَةٍ مِّنَ الرُّسُلِ أَن تَقُولُواْ مَا جَاءَنَا مِن بَشِیرٍ وَ لَا نَذِیرٍ فَقَدْ جَاءَکُم بَشِیرٌ وَ نَذِیرٌ وَ اللَّهُ عَلىَ‏ کلُ‏ِّ شىَ‏ْءٍ قَدِیر" نسبت به رسولان است، نه مطلق حجت که اعم است از نبی و رسول و وصی نبی و رسول. این مسئله با دلالت برهانی دلیل عقلی بر عمومیت حجت برای بشر در طول زمان ها و همه مکان ها منافات ندارد، چرا که در دوران فترت تنها وجود رسول نفی شده است، نه حجت الهی . رسول یکی از حجج الهی است و رسالت نوعی از هدایت الهی می باشد.
پی نوشت ها:
1.تفسير نمونه، ج‏4، ص 333.
2.أطيب البيان في تفسير القرآن، ج‏9، ص 156.
3.تفسیر مجمع البیان ،‌ ج 6 ،ص 263.
4.نهج البلاغه ،كلمات قصار ،كلمه 147.
پرسش: در حدیث غدیر آمده است که بعد از حضرت حجت (عج) هیچ حجتی نخواهد بود ، ولی ما معتقد به رجعت هستیم و می دانیم که بعد از شهادت ایشان ائمه دیگر حضور دارند.
پاسخ:
توجه اصلی حدیث شریف غدیر، جانشینی و خلافت مولای متقیان امام علی سلام الله علیه است . در ضمن در این حدیث شریف به این نکته هم اشاره شده که امام زمان آخرین حلقه وصل حجت الهی و مردم در عصر ظهور است . بعد از حضرت حجتی بر زمین نخواهد بود که قصد تشکیل حکومت داشته باشد.
اما رجعت اولیای الهی جزء معتقدات عامه جوامع بشری است . اختصاصی به عقاید شیعه ندارد ، هر چند در نحوه رجعت و کیفیت آن هیچ کسی اطلاع دقیقی ندارد، با این حال در مورد رجعت امامان سلام الله علیهم اجمعین به شکل خلاصه می توان گفت:
شیعه معتقد است هنگام ظهور حجت(عج) یا بعد از آن، ائمه معصومین(ع) جهت تشکیل حکومت و شاهد و ناظر بودن حکومت جهانی امام زمان، ظهور می نمایند . نیز برخی مؤمنان درستکار که در مرحله عالی ایمان قرار دارند و در مسیر تکامل معنوی با موانعی مواجه شده‏اند و تکامل آن‏ها ناتمام مانده است، رجعت می‏کنند تا سیر تکاملی خویش را از طریق بازگشت به این جهان ادامه دهند.
از سوی دیگر اینان می‏باید رجعت نمایند تا شاهد و ناظر حکومت جهانی حق و عدالت باشند . در بنای رفیع این حکومت شرکت جویند. هم چنین کفار و طاغیان ستمگری که در مرحله منحطّی از کفر و ظلم قرار دارند، رجعت می‏کنند تا علاوه بر کیفر خاص در رستاخیز، مجازات‏هایی در این جهان ببینند.(1)
در اینکه همه امامان رجعت می کنند یا بعضی از آنان، روایات اختلاف دارند. از بعضی روایات استفاده می شود که همه امامان رجعت کرده و حکومت می نمایند .بعضی روایات دیگر از رجعت بعضی امامان سخن به میان آورده اند .بعضی روایات دیگر دلالت دارند که امام حسین (ع) و پیامبر اسلام (ص) و امام علی (ع) رجعت می کنند .
آنچه که مسلم است، اصل رجعت امامان است. اما همه یا بعضی رجعت می نمایند ، معلوم نیست. امام صادق(ع) فرمود:
رجعت عمومی نیست، بلکه جنبه خصوصی دارد. تنها کسانی که در بالاترین مرتبه ایمان و پایین‏ترین مراتب شرک قرار دارند، رجعت می‏نمایند.(2)
فلسفه و علت واقعی رجعت امامان بر ما روشن نیست . کیفیت بازگشت و همچنین حکومت آنان به صورت کامل مشخص نشده که آیا حکومت دارند و حکومت آن بزرگواران در زمان حضرت مهدی(عج) می‏باشد یا بعد از آن .
البته با تمام بیانات بالا شاید مراد حدیث این باشد که حجت خدا فقط همین 12 وجود مقدس و معصوم هستند. غیر از این ها شخص دیگری نمی آید اما این که این 12 نفر دوباره برگردند، رد نمی کند.
جهت آگاهی بیش تر می‏توانید به این منابع مراجعه نمایید :
تفسیر نمونه، ج‏15، ص 555؛
رجعت از نظر شیعه، نجم الدین طبسی؛
رجعت، محمد باقر بهبودی؛
مهدی موعود، باب سی و چهارم، رجعت.
رجعت یا دولت کریمه خاندان وحی، ص 161، نشر مؤسسه الغدیر، 1411ق.
پی‏نوشت‏ ها:
1 . تفسیر نمونه، ج 15، ص 559.
2 . بحارالانوار، ج 53، ص 39.