دلایل اثبات خدا
پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با این مرکز
سوال شما مبهم است و منظور از دلائل اثبات خدا را روشن بيان نكرده ايد. معلوم نيست تبيين و توضيح ادله اثبات وجود خدا را خواستار هستيد يا تنها ذكر نام آنها را مي خواهيد؟
معلوم نيست منظور شما دليل هاي خاصي از ادله موجود مثل ادله فلسفي يا ادله كلامي يا طبيعي است يا همه ادله را خواستار شده ايد. بنابراين ما به ذكر نام برخي از مهمترين آنها و تقرير مختصر برهان نظم اكتفا مي كنيم و شما را براي مطالعه بيشتر در باره اين ادله به كتابهائي كه ذيلاً معرفي مي شود ارجاع مي دهيم.
1- برهان نظم
2- برهان حركت
3- برهان حدوث
4- برهان امكان و وجوب
5- برهان صديقين
6- برهان هدايت
7- برهان فطرت
8- برهان معجزه
9- برهان هاي اخلاقي
و برهان هاي متعدد ديگر.
تقرير برهان نظم :
براى برهان نظم تقريرهايى گوناگون ارائه شده است:
1. جهان طبيعت داراى نظم معينى است و هر نظمى به حكم عقل نيازمند ناظمى آگاه و تواناست كه آن را پديد آورده است، پس جهان طبيعت ناظمى آگاه و توانا دارد، و آن خداوند متعالى است.(1) در اين تقرير از شكل اول بهره گرفته شدهاست.
2. بين اندازهها و مقدارهاى موجودات مختلف طبيعت توازن و نظم وجود دارد. اختلالى اندك در اين توازن باعث اختلال در اندازههاى ديگر در بخشهاى گستردهاى از جهان، بلكه در تمام جهان مىشود؛ مانند توازنى كه بين مقدار اكسيژن و دىاكسيد كربن در طبيعت وجود دارد كه اگر مقدار هر يك كاسته شود باعث به خطر افتادن زندگى گياهان (كه دى اكسيد كربن را جذب و اكسيژن را دفع مىكنند) و حيوانات (كه عكس عمل گياهان را انجام مىدهند) مىشود و به حكم عقل، اين توازن و نظم بدون خالق حكيم و دانا نمىتواند پديد آيد .
در هر صورت برهان نظم داراى دو مقدمه است كه مقدمه نخست آن (صغرا) وجود افعال هماهنگ در عالم طبيعت است، اعم از اينكه نظم در بخشى از طبيعت يا در تمام آن باشد. اين مقدمه، حسّى و تجربى است. مقدمه دوم برهان (كبرا) نيز عبارت است از اينكه هر نظمى نيازمند به ناظمى (3) حكيم و داناست.
كتابهاي ارجاعي براي مطالعه :
1- کتاب «توحید» از شهید مطهری (مجموعه آثار، ج4، ص 41 - 221) اصول فلسفه و روش رئالیسم (مجموعه آثار، ج6).
2- آموزش کلام اسلامی، جلد اول؛ خداشناسی، محمد سعیدی مهر، انتشارات طه، نوبت سوم، 1383.
3- منشور جاوید، جعفر سبحانی، ج دوم، ص 111- 178.
4- سيري در ادله اثبات وجود خدا ،محسن غرويان.
5- تبيين براهين اثبات وجود خدا ، آيت الله عبدالله جوادي آملي.
پي نوشت :
1. جعفر سبحاني ، الالهيات، قم ، نشر موسسه امام صادق عليه السلام ، سال نشر 1423هـ.ق ج1، ص33-39.
2. عبدالله جوادي آملي ،تبيين براهين اثبات خدا، قم ،نشر مركز نشر اسراء ، چاپ اول ، ص231.
