امامت

پرسشگر گرامی با سلام سپاس از ارتباط تان با این مرکز.
ابتدا بايد تذكر داد كه آنچه شیعه اعتقاد دارد ، خالی نبودن زمین از حجت الهی است ، خواه این حجت الهی امام باشد ، یا پیامبر يا وصي پيامبر قبلي، بنا بر این حتی اگر امام و وصی بعد از پیامبران وجود نمی داشت ، وجود پیامبران متعدد در زمان های گذشته و در فاصله بین پیامبران اولو العزم قطعی است.
بسیاری از اوصیا و جانشینان انبیا خود نبی بوده اند زیرا سلسله انبیا به پایان نرسیده بود و بسیاری از نام های ذکر شده از انبیا در واقع اشاره به اوصیای انبیا پیشین است .
در قرآن اشاراتی كلي به اوصياء و جانشينان انبياء شده است چنان که در سوره کهف در مورد وصی حضرت موسی « یوشع بن نون» ذکری به میان آمده : « وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ لَا أَبْرَحُ حَتَّى أَبْلُغَ مَجْمَعَ الْبَحْرَیْنِ أَوْ أَمْضِیَ حُقُبًا ؛ (1)موسی به شاگرد خود گفت : همچنان خواهم رفت تا آنجا که دو دریا به هم رسیده اند و ... ».
به صراحت هم نام او در 2 جای قرآن کریم، در سوره انعام، آیه 86 و در سوره ص، آیه 48 ذکر گردیده است. اما از آن جا که "یوشع" در زبان عربی و بر اساس قواعد تعریب، کلمه "الیسع " می باشد، از او به "یسع" تعبیر شده است .
اصولا آیات متعدد قرآن کریم به این حقیقت اشاره دارد که هیچ پیامبرى نیست جز آن که وصىّ یا اوصیائى داشته و خداوند معمولا آنان را از آل و ذریّه آن پیامبر قرار داده است، خواه آن اوصیا پیامبر باشند یا خیر. در این جا به برخى از آن ها اشاره مى کنیم:
« إِنَّ اللهَ اصْطَفى آدَمَ وَنُوحاً وَآلَ إِبْراهِیمَ وَآلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِینَ * ذُرِّیَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْض وَاللهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ ؛ (2) به حقیقت خدا برگزید آدم و نوح و خانواده ابراهیم و خاندان عمران را بر جهانیان. فرزندانى هستند برخى از نسل برخى دیگر و خدا به اقوال و احوال همه شنوا و دانا است.»
«وَوَهَبْنا لَهُ إِسْحاقَ وَیَعْقُوبَ کُلاّ هَدَیْنا وَنُوحاً هَدَیْنا مِنْ قَبْلُ وَمِنْ ذُرِّیَّتِهِ داوُدَ وَسُلَیْمانَ وَأَیُّوبَ وَیُوسُفَ وَمُوسى وَهارُونَ وَکَذلِکَ نَجْزِی الُْمحْسِنِینَ * وَزَکَرِیّا وَیَحْیى وَعِیسى وَإِلْیاسَ کُلٌّ مِنَ الصّالِحِینَ * وَإِسْماعِیلَ وَالْیَسَعَ وَیُونُسَ وَلُوطاً وَکُلاّ فَضَّلْنا عَلَى الْعالَمِینَ * وَمِنْ آبآئِهِمْ وَذُرِّیّاتِهِمْ وَإِخْوانِهِمْ وَاجْتَبَیْناهُمْ وَهَدَیْناهُمْ إِلى صِراط مُسْتَقِیم * ذلِکَ هُدَى اللهِ یَهْدِی بِهِ مَنْ یَشآءُ مِنْ عِبادِهِ وَلَوْ أَشْرَکُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ ما کانُوا یَعْمَلُونَ * أُولئِکَ الَّذِینَ آتَیْناهُمُ الْکِتابَ وَالْحُکْمَ وَالنُّبُوَّةَ؛(3)
به ابراهیم، اسحاق و یعقوب را عطا نمودیم و همه را به راه راست هدایت کردیم . نوح را نیز پیش از ابراهیم و از فرزندانش داوود و سلیمان و ایّوب و یوسف و موسى و هارون هدایت نمودیم .این چنین نیکوکاران را پاداش نیک خواهیم داد. هم زکریا و یحیى و عیسى و الیاس و هم اسماعیل و یسع و یونس و لوط همه از نیکوکارانند. همه آن پیغمبران را بر عالمیان شرافت و برترى دادیم. نیز برخى از پدران و فرزندان و برادران آن ها را فضیلت داده و بر دیگران آنان را برگزیدیم و به راه راست هدایت نمودیم. این است هدایت خدا که به وسیله آن هر یک از بندگانش را مى خواهد هدایت مى کند . اگر به خدا شرک آورند، اعمال آنان را نابود مى سازد. آن ها [پیغمبران] کسانى اند که ما آنان را کتاب و فرمان و مقام نبوّت عطا کردیم.»
از این آیات استفاده مى شود که سنّت خداوند روى زمین آن است که خداوند اوصیاى انبیا را از ذریّه پاک و طیّب و طاهر آنان انتخاب مى کند. این سنّت از حضرت آدم (علیه السلام) ادامه داشته است که برخى از اوصیاى انبیا غالباً نبىّ بوده اند. جز اوصیاى پیامبر اسلام که چون قرار نیست بعد از او پیامبرى باشد، اوصیاى آن حضرت تنها وظیفه امامت و وصایت دارند و وحى بعد از آن حضرت قطع شده است.
اما در مورد اوصياء حضرت عيسي روايات متعددي هم در منابع مسيحي و هم در منابع اسلامي وجود دارد ؛ نقل شده كه وصی حضرت عیسی، "شمعون (معروف به پطرس)" نام داشت ؛ در انجیل متی، باب 10، درباره او می گوید: «سپس 12 شاگرد خود را طلبید و ایشان را بر ارواح پلید، قدرت داد که آن ها را بیرون کنند و هر بیماری و رنجی را شفا دهند.
در انجیل یوحنا، باب 21، شماره 18 - 15، آمده است که عیسی او را وصی خود قرار داد و به وی گفت: «گوسفندانم را شبانی کن»، کنایه از این که مؤمنان به مرا، سرپرستی نما.
در متون اسلامی هم آمده است که رهبری مسیحیان پس از حضرت عیسی بر عهده وصی حضرت، شمعون بن حمون (معروف به پطرس) بود. او که در رأس حواریون قرار داشت، مسئولیت های حضرت عیسی را بعد از او بر عهده گرفت. البته در اين روايات تأکید شده : حضرت عیسی دوازده وصی داشت (4) که اولین آنان شمعون بن حمون بود.
در برخی از روایات دیگر آمده است: «ذریب بن ثملا» یکی دیگر از اوصیای حضرت عیسی بود. (5) حضرت صادق (ع) نیز فرمود: آخرین وصی حضرت عیسی مردی بود به نام بالط. (6)
در مجموع از برخی شواهد به دست می آید که وصایت و هدایت خاص تا زمان رسول خدا ادامه داشت ،حتی قرائنی دلالت دارد که احتمالا سلمان فارسی که نام اصلیش روزبه بوده، از اوصیای حضرت عیسی یا واسطه بین آخرین وصی حضرت مسیح با رسول خدا به شمار می‌ آید. (7)

پی نوشت ها :
1. کهف، آیه 60.
2. آل عمران، آیات 33 و 34.
3. انعام، آیات 84 ـ 89.
4. شيخ كليني، الکافی، ج 1، ص 532 ، دار الكتب الإسلامية تهران، 1365 ه ش .
5. ابوالفتح كراجكى، کنز الفوائد، ج 1، ص 142 ، دار الذخائر قم، 1410 ه ق .
6. علامه مجلسى، بحار الأنوار ج 17، ص 141، مؤسسة الوفاء بيروت - لبنان، 1404 ه ق .
7. محمد بن حسن فتال نيشابورى، روضة الواعظين ، ج 2، ص 278، انتشارات رضى قم بي تا .