شبهه

پرسشگر گرامی با سلام سپاس از ارتباط تان با این مرکز
از آن چه توصیف نموده‏اید، بر مى‏آید که ناراحتى شما وسواس فکرى است. وسواس یکى از واکنش‏هاى عصبى است که معمولاً به دو شکل وسواس فکرى و وسواس عملى بروز مى‏کند.
وسواس فکرى عبارت است از یک سلسله افکار پوچ و بیهوده تکرارى، که گرچه بیمار به بیهودگى آن اطمینان دارد، ولى براى جلوگیرى از آن نمى‏تواند اقدامى کند.(1)
شرط اساسی کنترل و درمان این گونه افکار مزاحم، همکاری صمیمانه و نزدیک شماست؛ بنابراین باید با تمام قدرت و توان و انجام دستور عمل های ارائه شده تدریجا بر آن مسلط شوید و از نفوذ آن افکار جلوگیری کنید. نباید گمان کرد که با اولین قدم و بدون پی‏گیری مستمر، می‏توان یک شبه، همه‏ی آن افکار را از ذهن خود دور کرد.
اغلب مبتلایان به وسواس فکرى، افکار بیهوده یا وحشتناکى در ذهن خود به وجود مى‏آورند که این افکار در چرخه‏اى بى پایان، مرتب تکرار مى‏شود.
بعضى از مبتلایان، مشکل خود را پنهان نگه مى‏دارند . گاهى دور از چشم دیگران چندین ساعت را صرف افکار خود مى‏نمایند ، اما خوشبختانه شما با ارسال نامه به طرح موضوع پرداخته‏اید . در واقع با شناخت درد و تصمیم به حل و درمان آن نصف راه را رفته ای، پس راهکارهایى را که ارائه مى‏شود، با دقت مورد توجه قرار دهید . ارزیابى و نتیجه آن، نیز میزان پیشرفت خود در مهار وسواس را در مکاتبه بعدى مشخص فرمایید.
نوشته اید : با براهین بعضی از چیزها را اثبات می کنم ،ولی نمی دانم چرا یقین قلبی پیدا نمی کنم . نمی توانم به خاطر عدم یقین شروع به خواندن علوم نقلی مثل اخلاق کنم . باید چه کنم ؟
با توجه به آن چه نوشته اید ، به نظر می رسد (شاید)ناراحتى شما وسواس فکرى است . قطعاً به ضررهاى وسواس فکرى آگاهید، که عبارتند از: اتلاف وقت، عدم توانایى در تمرکز حواس، بازماندن از کارهاى اصلى، خسته شدن ذهن، عدم تعادل روانى، بى حوصله شدن براى فکر کردن درباره موضوعات مهم و اساسى زندگى و تحصیلى.
نیازى به شرح و بسط این پیامدها نیست، پس هر چه زودتر باید به راهکارهاى عملى جهت مقابله با وسواس فکرى بیندیشید که عبارتند از:
1 - بازسازى شناختى:
درمان وسواس فکرى به تصمیم و همت شما بستگى دارد. در این جهت کسى جز خودتان نمى‏تواند به شما کمکى بنماید. امام على(ع) مى‏فرماید: «کسى که در اصلاح خود کمک نکند، دیگرى نه مانع بروز مشکلات او مى‏شود و نه او را به سوى رشد و خیر مى‏کشاند».(2)
باید کمر همت را ببندید . با اتکا به توانایى‏هاى خود وارد عمل شوید . نسبت به درمان بیمارى خویش امیدوار باشید.
2 - شفاف کردن افکار:
براى مقابله با افکار انحرافى باید اندیشه خود را پالایش کنید و ابهام زدایى نمایید. امام على(ع) مى‏فرماید: «به دلیل شفافیت افکار ملائکه، آنان به وسواس فکرى مبتلا نمى‏شوند».(3)
اگر شبهه و سؤالى در ذهن خود نسبت به اصل وجود خدا،صفات او و یا .... دارید، بدون واهمه آن‏ها را مطرح نمایید . از راه اندیشیدن یا مطالعه کردن و یا مکاتبه نمودن با ما در پی یافتن پاسخی رضایت بخش جهت پرسش های خود باشید.
3 - متمرکز شدن بر افکار مطلوب:
براى رهایى از افکار ناخواسته، لازم است افکار خوشایند را جایگزین کنید. توجه به افکار معقول و تقویت و تمرکز آن به وسیله تکرار زبانى، شما را از افکار مخرّب و آزاردهنده باز مى‏دارد. پیامبر اکرم(ص) مى‏فرماید: «کسى که مبتلا به وسواس فکرى درباره خدا است، سه بار ایمان به خدا و رسول را به زبان تکرار کند (آمنت بالله و رسوله) که آن وسواسى از بین مى‏رود».(4)
4 - ذکر زبانى:
شخصى از امام صادق(ع) در مورد وسواس و شک سؤال کرد، حضرت فرمود: «لا شى فیها، تقول لا اله الا الله؛ این وسواس و شک مشکلى ندارد. هر گاه به وسواس فکرى مبتلا شدى، لا اله الا الله بگو».(5) با این ذکر و تغییر حالت دادن، از فکر تکراى رهایى مى‏یابید.
5 - تقویت اعتقادات مذهبى:
«کول جى آر» با مرور بر زندگى «مارتین لوتر» رهبر مذهبى شهیرى که مبتلا به وسواس فکرى بود، اظهار داشت که اعتقادات مذهبى «لوتر» نقش بسیار مهمى در کنار آمدن او با نگرانى‏ها و ناراحتى‏هاى درونى ناشى از وسواس داشته است.
6 - ورود افکار منحرف را به ذهن دراختیار خود بگیرید تا این افکار ناخواسته به ذهن شما وارد نشود. به این منظور براى فکر در این امور، ساعت خاصى تعیین کنید، یعنى با خود عهد ببندید که زمان فکر کردن درباره موضوع وسواس، ساعت خاصى باشد.
در طول روز هرگاه اوهام و افکار وارد ذهن تان شد، به خود بگویید: زمان فکر کردن فلان ساعت است. در زمان مقرر مدتى را به فکر کردن در باره آن موضوع اختصاص دهید، تا در طول روز ذهن تان مشغول آن نشود. البته زمان اختصاصى را به تدریج در طى (مثلاً سى روز) روزى یک دقیقه کم کنید تا به صفر برسد.
7 - هر روز به خود تلقین کنید : قادرم افکار ناخواسته را کنار بگذارم. تلقین یکى از راه‏هاى مبارزه با افکار منفى است.
از افکار ناخواسته و مزاحم، احساس وحشت و نگرانى نکنید . بدانید که آن‏ها موجب کفر نمى شود . اصلاً گناه نیست، بلکه یک نوع بیمارى است که باید درمان شود. پس اثر وضعى (نجاست) و اثر تکلیفى (گناه و کفر) ندارد.
دفاتر شهریه مراجع عموما گرفتن شهریه را برای کسی که مشغول تحصیل است ، مجاز می دانند ، مگر این که کسی قصد ادامه تحصیل در حوزه را نداشته باشد. بنابراین تا زمانی که در حوزه مشغول تحصیل باشید، گرفتن شهریه اشکالی ندارد.

پى‏نوشت ‏ها:
1. دکتر شکوه نابى نژاد، رفتارهاى بهنجار و ناهنجار، انتشارات اولیا و مربیان ، چاپ ششم ، 1377، ص 162.
2. نهج البلاغه، فیض الاسلام، خطبه 89 .
3 . همان، خطبه 90.
4 . رضى الدين حسن بن فضل طبرسى، مكارم الأخلاق، انتشارات شريف رضى قم، 1412 هجرى قمرى، ص 377 .
5 . ثقة الاسلام كلينى، الكافي، دار الكتب الإسلامية تهران، 1365 هجرى شمسى ، ج‏2، ص 424.