با عرض سلام و تشکر بابت سایت خوبتون
من امسال دارم برای کنکور میخونم می خواستم برای رسیدن به هدفم و موفقیت در کنکور از راهنمایی های شما در مورد نحوه ی مطالعه ،زمان خواب،برنامه ریزی استفاده کنم..اگه پاسختون بر اساس احادیث باشه ممنونم..آخه مشکلم اینه که گیج شدم هر مشاوری یه چیز میگه هر روانشناسی یه چیز دیگه بعد دوباره علم میاد ثابت میکنه نه اون اشتباست..مثلا من نفهمیدم شب تا دیر وقت درس بخونم یا نه؟روانشناس میگه هر جور میتونی درس بخون بعد دین اسلام میگه نه شب زود بخواب صبح زود بیدارشو!!!واقعا از شما میخوام یه برنامه خوب بدید که من کی بیدار شم؟ظهرها بخوابم یا نه؟سوالم فقط درباره خواب نیست..در مورد غلبه بر اضطراب،تغذیه اگه میشه با ذکر احادیث و راهنمایی های خوبتون منو یاری کنید...تشکرفراوان
با سلام و تشکر به خاطر ارتباط تان با اين مرکز
در پاسخ به مسائلی که مطرح کرده اید، مطالبی را در قالب نکات زیر تقدیم حضورتان می کنیم:
الف) از آن جا که دين مقدس اسلام، بر اساس فطرت و خلقت و مصلحت زندگي انسانهاست و خداوند که بهتر از هر کس ساختمان فطري انسان را ميشناسد، از روي محبت و به خاطر خود ما احکامی را وضع نموده که با فطرت و خلقت ما تناسب و هماهنگی دارد، مسلماً اگر جایی مطلبی را بیان کند حتی اگر علم امروز نتواند فلسفه و حکمت آن را مشخص کند، آن مطلب درست بوده و بهتر است اجرا گردد ، ولی چون شیوه دین بیان کلیات بوده و بنا نداشته که به همه جزئیات اشاره کند و در بسیاری موارد، دستیابی به جزئیات را بر عهده خود بشر قرار داده است، انسان ها باید به دنبال کسب دانش و تجربه باشند تا زندگی بهتری را برای خود رقم بزنند.
ب) بسیاری از یافته های علمی و روانشناسی بر اساس تحقیقات و آزمایش و تجربه به دست آمده است . این طور نیست که کاملاً اشتباه و به درد نخور باشند، بلکه ممکن است چون انسان به همه رموز آفرینش و علوم اشراف ندارد، در پاره ای از تحقیقات اشتباه کند، ولی این ارزش علوم کسب شده را زیر سؤال نمی برد.
ج) برای کسب اطلاعات بیش تر، راهبرد و روش مطالعه مؤثر را در زیر بیان می کنیم:
يکي از دانشمندان مي¬گويد: آنچه را ميتوان بعد از بيست سال تجربه آموخت، مطالعه صحيح در يک ساعت به ما مي آموزد. مونتسکيو ميگويد: کتاب، عمر دوباره است که مي توان با مقداري پول تجربه تمام عمر بزرگ ترين عقلاي عالم را تصرف کرد.
همیشه قبل از مطالعه اين دعا را بخوانيد:
اللّهم اخرجني من ظلمات الوهم و اكرمني بنور الفهم. اللّهم افتح علينا ابواب رحمتك و انشر علينا خزائن علومك. برحمتك يا ارحم الرّاحمين.
يکي از روش هاي موفق بهبود مطالعه و يادگيري روش پس ختام است. پس ختام از حروف اول شش مرحله آن تشکيل يافته است:
1. پيش خواني2 . سؤال کردن 3. خواندن تفصيلي 4. تفکر 5. از حفظ گفتن 6. مرور کردن
در زير مراحل را توضيح مي دهيم:
1. پيش خواني:
اگر مي خواهيد مطالب کتابي را ياد بگيريد، نخست تمام آن کتاب را يک بار از رو بخوانيد تا يک برداشت کلي از موضوع ها و قسمت هاي مهم آن کسب نماييد. خواندن اجمالي يا پيشخواني مي تواند شما را در سازمان دهي به مطالب، مثلاً ايجاد نوعي ساخت سلسله مراتبي براي آن ها، کمک نمايد. مطالبي که لازم است در پيش خواني فصل هاي يک کتاب مورد توجه قرار گيرند، عبارتند از مقدمه يا توضيحات مقدماتي، هدف-ها، تيترهاي اصلي و فرعي، خلاصه، و جملات مقدماتي يا جملات موضوعي پاراگراف ها.
2. سؤال کردن:
براي هر قسمت يا فصل از کتاب که مي خوانيد ،در رابطه با هدفي که از مطالعه داريد، سؤال هايي را طرح نماييد. يکي از راه هاي انجام اين کار اين است که عناوين را به سؤال تبديل کنيد. سؤال هاي خود را با کلمات چگونه، چه کسي، چرا، چه چيزي بسازيد.
3. خواندن تفصيلي:
در اين مرحله، مطلب يا موضوع را مفصل بخوانيد. به هنگام مطالعه سعي کنيد سؤال هايي را که مطرح کرده ايد جواب دهيد. توجه خود را به انديشه هاي اصلي، جزئيات مؤيد انديشه هاي اصلي، ساير اطلاعاتي که به هدف هاي خواندن شما مربوط اند معطوف سازيد. در صورت لزوم، سرعت خواندن خود را متناسب با سهولت و پيچيدگي متن تغيير دهيد.
4. تفکر:
سعي کنيد با تفکر درباره مطالبي که مي خوانيد آن ها را بفهميد و به آن ها معني دهيد. براي اين منظور مي توانيد کارهاي زير را انجام دهيد:
• آنچه را که مي خوانيد ،با مطالبي که از قبل ياد گرفته ايد ربط دهيد.
• نکات فرعي را به مطالب اصلي پيوند دهيد.
• بکوشيد تا تناقضات موجود را حل نماييد.
• با استفاده از اطلاعاتي که مي خوانيد مسائل طرح شده را جواب دهيد.
5. از حفظ گفتن:
پس از خواندن هر قسمت، سعي کنيد مطالب مهم آن را به ياد آوريد و براي خود بازگو کنيد. ضمن اين کار به سؤال¬هايي که طرح کرده¬ايد پاسخ دهيد. از حفظ گفتن به شما کمک مي¬کند تا بر درک خود نظارت کنيد . از اين طريق به شما معلوم مي¬گردد که چه قسمت هايي را خوب ياد نگرفته ايد و بايد آن ها را از نو بخوانيد.
6. مرور کردن:
وقتي که خواندن تمام کتاب يا کل مطلب را به پايان رسانيديد، آن را مرور يا بازبيني کنيد. بهترين راه مرور کردن اين است که بکوشيد تا، بدون مراجعه به متن، سؤال هاي مهم را جواب دهيد. قسمت هايي را که نتوانستيد به سؤال هاي آن ها جواب دهيد ، دوباره بخوانيد. دوباره خواندن نوعي مرور کردن است. اما اين کار براي همه کتاب ضروري نيست، سعي در جواب دادن به سؤال هاي اساسي بهترين راه مرور کردن است. راهبرد از حفظ گفتن را براي فصل¬هاي کتاب و راهبرد مرور کردن را براي کل کتاب به کار بنديد.
به 3 شيوه مي¬توانيد به مرور مطالب بپردازيد:
اول آن که خلاصه اي از نکات کليدي را در 4-3 جمله بنويسيد.
راه ديگر، از حفظ گفتن نکات اساسي هر عنوان يا بخش بدون نگاه کردن به متن است. مرور، همچنين مي تواند از طريق پاسخگويي به سؤالاتي که در پايان فصل آمده است يا شما، آن ها را طرح کرده ايد، انجام شود. بنابراين:
مرور، روخواني دوباره مطالب نيست، بلکه پس دادن درس، بدون کمک گرفتن از کتاب است. یادگیری در مرحله اول و دوم صورت می¬گیرد . مرحله مرور در چندین نوبت صورت می¬گیرد. اهمیت آن در افزایش زمان پایداری مطالب در حافظه است. در دو مرحله یادگیری 100 % مطالب فراگرفته شده در حافظه کوتاه مدت قرار می گیرد، اما برای ثبت و پایداری دایمی مطالب در حافظه، نیاز به انتقال آن ها از حافظه کوتاه مدت به حافظه بلند مدت است که این امر از راه « مرور» انجام می گیرد.
در چند نوبت مي توان اين مرور را انجام داد که عبارتند از: مرور اول، یک روز پس از مطالعه مرور دوم، ده روز پس از مرور اول مرور سوم، یک ماه پس از مرور دوم.
د) بهترین زمان برای خواب
هميشه از قديم شنيدهايم كه بايد شبها زود خوابيد و صبح زود بيدار شد. حتي در تعليمات مذهبي نيز به خواب شب توصيه شده است. مثلاً خداوند در قرآن ميفرمايد كه شب را براي استراحت شما قرار دادم يا حتي به حضرت محمد(ص) ميفرمايد: «قسمتي از شب را بخواب و قسمتي از آن را بيدار باش.»
راستي چرا كساني كه شبها بيدار ميمانند، از نظر عصبي به هم ريخته هستند و زود رنج و كم طاقت ميشوند؟ چرا دير خوابيدن در شب باعث بياشتهايي و كاهش رشد بدن ميشود؟ چرا وقتي ساعتهاي زيادي در روز ميخوابيم به جاي سرحال شدن و شادابي بعد از بيدار شدن احساس خستگي و بيماري ميكنيم؟
از نظر علمي پاسخ اين سؤالها به شرح زير است:
در بدن ما از غده هيپوفيز، هورمونهاي مختلفي براي رشد قسمتهاي مختلف بدن ترشح ميشود كه هورمون (GH) يكي از آنها است . براي رشد تمامي سلولهاي بدن به خصوص رشد استخوانها موثر است.
پس اين هورمون در سن نوجواني باعث افزايش قد ميشود . چون روي بقيه سلولهاي بدن نيز موثر است به فعاليت آنها كمك ميكند.
طبق بررسيهاي انجام شده، ميزان ترشح هورمون رشد طي خواب عميق شبانه افزايش مييابد. پس حدود نيم ساعت تا يك ساعت بعد از شروع خواب ترشح هورمون رشد شروع به افزايش خواهد داشت كه حدود دو ساعت اين افزايش ترشح ادامه مييابد و بعداً كاهش مييابد.
پس اگر فردي ساعت9 يا10 شب بخوابد، وقت كافي براي خواب عميق شبانه دارد كه هورمون رشد به افزايش ترشح خود برسد، ولي اگر ساعت يك يا 2 نيمه شب بخوابد، خواب شبانه كاهش مييابد و هورمون رشد به اندازه كافي ترشح نميشود، بنابراين در طول روز احساس خستگي ميكند حتي اگر در سن نوجواني باشد، روي رشد قد او نيز اثر كاهنده خواهد داشت.
جالب توجه است كه ترشح هورمون كورتيزول كه به هورمون جنگ و ستيز نيز معروف است. با طلوع خورشيد افزايش مييابد و با افزايش آن ترشح هورمون رشد كاهش مييابد، بنابراين وقتي فردي روز ميخوابد، مقدار ترشح هورمون كورتيزول در بدنش افزايش و ترشح هورمون رشد كاهش مييابد.
بدن آماده فعاليت است . چون اين هورمون اجازه افزايش به ترشح هورمون رشد را نميدهد، فرد از خواب روز احساس خستگي و حتي سردرد ميكند.
ـ پس شبها زودتر بخوابيد تا رشد بدني و عصبي خوبي داشته باشيد و احساس خستگی نکنید.
خواب به اندازه غذا، هوا و آب برای انسان ضروری می باشد. یعنی به همان اندازه که اگر غذا به بدن انسان نرسد مشکلاتی را برای او فراهم می آورد، خواب هم در صورتی که به اندازه و با کیفیت نباشد، مشکلاتی را برای فرد به وجود خواهد آورد. اگر بدن در شرایط بهینه و بدون استرس باشد ، در سنین جوانی و میانسالی حدوداً 6 الی 7 ساعت نیازمند خواب می باشد. هر چه این کیفیت خواب بیش تر باشد ، کسلی و خستگی فرد در روز بعد، کم تر خواهد بود.
بنابراین بهتر است خواب شب بین 10 تا 2 شب باشد تا مغز خوب استراحت کند؛ گفتنی است که حدود 85 درصد خواب، باید در شب باشد . فقط 15 درصد آن در روز؛ زیرا خواب روز هرگز نمی تواند کیفیت خواب در شب را داشته باشد . همان طور که خواب قیلوله هم در اسلام آمده است، در طول روز هم در حدود30 تا 45 دقیقه بخوابید.
خواب نيمروز، باعث بهبود هوشياري تا 10 ساعت مي شود . سرعت حافظه را تقويت می كند. نتايج تحقيقي انجام شده در دانشگاه هاروارد نشان داد که چرت زدن به مدت 45 دقيقه در روز توانايي يادگيري و به خاطر سپردن را افزايش ميدهد . فشارهاي روحي را کم ميکند. خطر حمله قلبي و سکته، ديابت و افزايش وزن را کاهش ميدهد . باعث ميشود تا منطقي تر، سالم تر و ايمن تر باشيد.
بهترين خواب نيمروز :
اگر تمايل داريد تا صبح زود مانند ساعت 6 از خواب برخيزيد و حوالي ساعت 21 تا 22 به بستر رويد، بهترين زمان خواب روزانه شما ساعت 13 تا 30/13 است. اما اگر دوست داريد تا پاسي بعد از نيمه شب بيدار باشيد و حوالي ساعت 8 تا 9 صبح بيدار شويد، دروازه خواب روزانه شما اندکي ديرتر باز مي شود، يعني حوالي ساعت 30/14 تا 15.
و) برای تغذیه مناسب برای رشد بیش تر جسم و فکر:
از مواد غذايي متنوع و طبيعي و سالم به ويژه ميوه ها و مواد غذايي ويتامين دار و داراي مواد قندي به جاي مواد غذايي پروتئيني و يا پرچربي استفاده كنيد، زيرا اين قبيل مواد غذايي به دليل جذب آسان و سبكي معده فرصت بيش تري را به جريان خون براي رفتن به مغز و كمك به فعاليت هاي فكري مي دهند.
برای افزایش انرژی و رفع خستگی: گوشت قرمز، سبزیجات با برگ های سبز تیره، سبزی، حبوبات، مرغ و ماکیان بخورید.
گوشت قرمز، سبزیجات برگ دار و سبزی، همه حاوی مقدار قابل توجهی آهن هستند، معدنی معدنی مهمی که باعث می شود سلول های خونی قرمز اکسیژن کافی به مغز و بافت های بدن برسانند . هوشیاری ذهنی را به همین ترتیب افزایش دهد. کمبود آهن ممکن است باعث تنبلی، کندی، خستگی و کم خونی شود . مقاومت بدن را در برابر استرس و بیماری ها کاهش دهد. غذاهایی که حاوی میزان زیادی آهن هستند، باید همراه با غذاهایی استفاده شوند که حاوی ویتامین Cمرکبات هستند ، چون این ویتامین به جذب آهن در بدن کمک می کند.
گوشت قرمز، مرغ و حبوبات انرژی بدن را بالا می برند ،چون حاوی مقدار زیادی پروتئین هستند . ذخیره تیروسین (ماده شیمیایی که در پیام رسانی به مغز دخیل است و هوشیاری، تحرک و تیزفهمی بر عهده اوست) را در بدن بالا می برند.
برای تقویت حافظه: گل کلم، زرده ی تخم مرغ، سیب، آوکادو، کلم بروکلی، گوجه فرنگی، میگو بخورید.
گل کلم و زرده تخم مرغ هر دو حاوی کولین هستند که یکی از مواد مغذی مهم است که به تولید انتقال دهنده عصبی استیل کولین نقشی مهم در ارتباطات سلول های عصبی دارد . بیماران آلزایمری از کمبود این ماده رنج می برند کمک می کند. افزایش استیل کولین قدرت تمرکز شما را بالا برده و حافظه تان را تقویت می کند. سیب، آوکادو و کلم بروکلی حاوی مقدار زیادی بور هستند که ماده معدنی مهم در تمرکز و تقویت حافظه کوتاه مدت است. گوجه فرنگی و میگو منابع خوبی از آنتی اکسیدان سلنیوم و لیکوپن هستند. آنتی اکسیدان ها در نگهدری حافظه نقشی اساسی دارند، چون به خنثی کردن رادیکال های آزاد که باعث از بین رفتن حافظه و اختلالات حافظه می شوند کمک می کنند.
ی) اضطراب و استرس در زندگی روزمره، امری عادی است . گاه میتواند نتایج مثبتی داشته باشد؛ اما هنگامی که جنبه مرضی پیدا کند و به صورت نگرانی و اضطراب دائم درآید و افکار و اعمال انسان را تحت تأثیر قرار دهد، میتواند خطرناک باشد. میزان اضطراب در افراد گوناگون، متفاوت است. ممکن است موقعیتی که برای فردی بسیار نگران کننده است برای دیگری اصلاً استرس زا نباشد و برعکس.
راه های زیادی برای غلبه بر اضطراب وجود دارد، اما باید راهکار مناسبی را که با شخصیت شما متناسب است، بیابید و به کار ببرید. به خاطر داشته باشید بعضی از این مهارتها نیاز به تمرین مستمر دارند تا ثمر بخش شوند. درست مثل دوچرخه سواری و یا شنا که نیاز به تمرین مداوم دارند، این مهارت نیز با تمرین مداوم، پرورش مییابد . به زودی میتوانید احساس نگرانی خود را به راحتی کنترل کنید.
۱- نفس عمیق بکشید. وقتی مضطرب هستید، نمی توانید به راحتی نفس بکشید و این مسأله به خودی خود تولید استرس میکند. ممکن است حتی بدون آن که متوجه باشید نفس خود را در سینه حبس کنید. میزان اکسیژن در خون کاهش مییابد . عضلات شما منقبض میشوند. ممکن است احساس سردرد کنید و یا نگرانی شما افزایش یابد. بعد از این هرگاه احساس نگرانی کردید، نفس عمیق بکشید. چند ثانیه هوا را در ریه های خود نگه دارید. سپس به آرامی تا ۱۰ بشمارید و هوا را آزاد کنید.
۲- برای انجام کارهای خود برنامه ریزی کنید. یکی از عوامل استرس زا استفاده نادرست از زمان و نداشتن برنامه ریزی مناسب میباشد. لیستی از وظایف روزانه خود تهیه کنید . بر اساس درجه اهمیت آن ها را تنظیم کنید. سعی کنید کارهای مهم تر را زودتر انجام دهید. بعد از انجام هر کار، آن را از لیست برنامه خود خط بزنید. صبح قبل از هر چیز کارهای را انجام دهید که علاقه چندانی به آن ها ندارید، اما مجبورید انجام دهید. به این ترتیب، بقیه روز احساس نگرانی کم تری خواهید کرد.
۳- با اطرافیان خود ارتباط برقرار کنید. سعی کنید دوستان بیش تری پیدا کنید. هرگاه احساس تنهایی و یا نگرانی کردید ،به دیدار یکی از دوستان خود بروید و با او صحبت کنید.
۴- به ذهن خود استراحت بدهید. تجسم یک منظره زیبا میتواند ذهن شما را از یک موقعیت استرس زا دور کند. هر گاه فرصت کردید، چشم های خود را ببندید . مکانی آرام و زیبا را در ذهن خود مجسم کنید. سعی کنید تمام جزئیات آن مکان را احساس کنید. ( نوای دلنشین، منظره زیبا، عطر دل انگیز و … ) همچنین میتوانید با خواندن یک کتاب و یا گوش کردن به یک موسیقی آرام و دلنشین، اضطراب را از خود برانید.
۵- فعال باشید. فعالیت های بدنی نقش مهمی در کاهش اضطراب دارد. شما با ورزش کردن و سایر فعالیت های بدنی میتوانید فشارهای روانی ناشی از اضطراب را کاهش دهید. سرگرمی مورد علاقه خود را پیدا کنید و به طور منظم به انجام آن بپردازید. ورزش، کارهای هنری، رسیدگی به گلها و باغچه و … در زمانی که مضطرب هستید ،میتواند شما را آرام کند و انرژی بیش تری به شما بدهد. به خاطر داشته باشید که جسم و روح جدایی ناپذیرند.
۶- مراقب سلامتی خود باشید. شرط داشتن جسم و روحی سالم، تغذیه مناسب و استراحت کافی میباشد. بدن سالم و قوی برای غلبه بر استرس آمادگی بیش تری دارد. درست مثل یک ماشین که بدون بنزین از حرکت میایستد، بدن شما نیز بدون تغذیه مناسب و خواب کافی قدرت خود را از دست داده و به راحتی تسلیم موقعیت های استرس زا میشود. پس مراقب خواب و خوراک خود باشید.
۷- خندیدن را فراموش نکنید. خنده بهترین راه برای غلبه بر استرس میباشد. گاه گاهی فیلمی کمدی نگاه کنید و یا جمله طنزی بخوانید تا حس شادی و نشاط در شما زنده شود.
۸- خوش بین باشید. وقتی که مضطرب هستید اغلب به همه چیز با دید منفی نگاه میکنید. برخی افراد به این مسئله عادت کرده اند و در واقع همیشه نیمه خالی لیوان را میبینند. اگر شما جزو این دسته افراد هستید، سعی کنید این عادت را ترک کنید. به نقاط روشن و زیبای زندگی فکر کنید و خوش بین باشید. بعد از این به دنبال نکات مثبت یک مسأله باشید، نه نکات منفی. خنده یک کودک، دیدن یک دوست قدیمی، آواز یک پرنده، طلوع خورشید، سلامتی، شادابی، جوانی و…. نمونه هایی از نکات مثبت و روشن زندگی میباشند. ممکن است این نکات بسیار ساده و ناچیز به نظر آیند، اما به تدریج همین نکات ناچیز میتوانند دید شما را نسبت به زندگی تغییر دهند و از اضطراب شما بکاهند.
۹- به خدا توکل کنید. آخرین و مهم ترین نکته آن که در همه حال به خدا توکل کنید . از او یاری بخواهید تا همواره در آرامش به سر ببرید. ایمان و اعتقاد قلبی به خداوند، آرامش بیش تر را در همه امور زندگی به ارمغان خواهد آورد
درس خواندن، کنکور، و همه فعالیتهای دیگر با فلسفه زندگی ارتباط دارند. یاد خدا اگر همراه با یک فلسفه زندگی روشن و آگاهانه باشد، به طور حتم در آرامش انسان مؤثر خواهد بود. انسان خدامدار، افق زندگی بسیارگسترده و وسیعی دارد . اهداف زندگی را در امور کوچک و گذرا خلاصه نمیکند. برای او هم شکست و هم پیروزی معنای خاصی دارد. آنان که ایمان آوردهاند و دلهایشان به یاد خدا آرام میگیرد، آگاه باشید که یاد خدا آرامشبخش دلها است. (سوره رعد، آیه ۲۸)
همواره موفق و پیروز باشید






