سلام. برخی از سکولارها، میگویند «سیاست یعنی حقه بازی و اگر بخواهیم دین را از سیاست جدا نکنیم، شأن دین پایین میاید»
در پاسخ به این شبهه چه پاسخی وجود دارد؟
با سلام و قدردانی از ارتباطتان با این مرکز
طرفداران جدایی دین از سیاست - موسوم به سکولار - ا نگیزه های مختلفي از طرح جدایی دین از سیاست دارند؛ اما یکی از عواملي اینکه برخی از اینان سیاست را از دین جدا می دانند، این است که سیاست را درست تعریف نکرده و بین اقسام سیاست خلط کرده نوده اند . طبیعی است وقت سیاست به معنای غدعه و نیرنگ تعریف شود ، دین نه تنها با آن ارتباط ندارد؛ بلکه با آن تضاد دارد ، بدینسان باید به سکولار ها گفت: شما نخست تعریف صحیح از سیاست ارائه و به تقسم بندی سیاست و دلایل رابطه دین و سیاست دقت نمایید ، متوجه خواهید شد که اسلام با سیاست رابطه داشته و این ارتباط با قداست اسلام منافات ندارد .
در این جا شایسته است جهت روشن شدن بحث به مطالب زیر اشاره شود:
1. معنای سیاست:
در باره سیاست تعاریف متعدی ارائه شده است. شاید جامعترین آن این تعریف باشد :سیاست یعنی اقدام برای سامان دادن چیزی به وسیله اموری که آن را اصلاح کند. برخی سیاست را به معنای حکمرانی، ، روش صحیح زندگی و اداره امور مملکت معنا کردهاند.(1)
2. اقسام سیاست:
به یک اعتبار سیاست را میتوان به دو قسم مشروع و غیر مشروع تقسیم نمود. سیاست غیر مشروع، یعنی خدعه، نیرنگ و فریب. متأسفانه هر گاه واژه سیاست بکار برده می شود- بیشتر - همین معنا به ذهن تبادرمی کند.
امام خمینی (ره) فرمود:
وقتی که ما در حبس بودیم...، رئیس امنیت آن وقت گفت: آقا! سیاست عبارت است از دروغگویی، خدعه، فریب، پدر سوختگی! این را بگذارید برای ما. من به او گفتم: این سیاست مال شما است. (2)
اما سیاست مشروع، سیاست اصولی و منطقی است که جهت اصلاح جامعه و حفظ نظم از آن بهره گرفته میشود.
امام راحل می فرماید :
سیاست به معنای این است که جامعه را هدایت کند و به آن جایی که صلاح جامعه و افراد است، حرکت بدهد. سیاست به این معنا در روایات برای پیامبر ثابت شده است.(3) انبیا هم شغلشان سیاست است و دیانت همان سیاستی است که مردم را از این جا حرکت میدهد و به تمام چیزهایی که به صلاح ملت و مردم است هدایت کند.(4)
3. رابطه دین و سیاست
درخصوص رابطه دین و سیاست، دو دیدگاه عمده وجود دارد:
الف) جدایی : برخی عقیده دارند که دین با سیاست ارتباط ندارد، زیرا دین آمده است که پاسخگوی نیازهای معنوی انسان باشد و در امور دنیا دخالت نمیکند. اما سیاست به امور دنیایی میپردازد.
ب) پیوستگی: اکثر دانشمندان اسلامی عقیده دارند که دین با سیاست همگرایی دارد. طرفداران این دیدگاه معتقدند که دین به صورت مجموعه قوانین الهی، بر اساس نیازهای دنیوی و اخروی انسان تشریع شده است. اگر دین نتواند نیازهای دنیا و آخرت انسانها را تأمین کند، ناقص است. جملات «دین ما عین سیاست ماست و سیاست ما عین دیانت است» ناظر به دیدگاه دوم است -که مرحوم سید حسن مدرس این جملات را بیان کرد-.
سیاست به معنای مشروع آن با دین همگرایی دارد. سیاست به معنای مشروع را اندیشمندان از ضروریات زندگی دانستهاند و اولیای خدا از آن بهره میگرفتند، برخی عقیده دارند که نسبت دین و سیاست مانند روح و بدن است. شهید مطهری فرمود: تنها در یک صورت است که میتوان مسئله حکومت را از دین در آیین اسلام جدا کرد و آن هنگامی است که بتوان پیوند جسم را از روح آدمی گسست به طوري كه او زنده و منشأ اثر هم باشد!(5)
بزرگان با توجه به خلط سیاست ، بین سیاست مشروع و غیر مشروع، مرزبندی مي کردند و هیچ گاه از سیاست غیر مشروع بهره میگرفتند. امام علی (ع)در دوران حکومت خود از سیاست غيرمشروع بهره نگرفت.(6)
دلائل و شواهد نیز مؤید آن است که دین با سیاست همگرایی دارد. از این رو امام خمینی عقیده دارد که شعار جدایی دین از سیاست، تز، استعمارگران میباشد.
ايشان مي فرمايند:آن کس که خیال میکند دین از سیاست جداست، او ناآگاه است. او نه اسلام را شناخته و نه سیاست را.(7)
تشکیل حکومت توسط پیامبر اسلام (ص) و امام علی (ع) بهترین دلیل بر همگرایی دین و سیاست است. اگر این با قداست دین منافات داشت، چرا پیامبر (ص) و علی (ع) حکومت تشکیل دادند؟! امام خمینی فرمود: سنت و رویه پیامبر اکرم (ص)دلیل بر لزوم تشکیل حکومت است، زیرا خودآنها تشکیل حکومت داده و به اجرای قوانین و برقراری نظامات اسلام پرداخته و به اداره جامعه برخاست، ايشان والی به اطراف فرستاده... و قاضی نصب مینمود».(8)
سیاست به معنای غدعه و فریب با دین ارتباط ندارد . این همان سیاست غیر مشروع است که سیاست مداران ظالم از آن بهره گرفتند و فضای بدبینی نسبت به سیاست و حکومت را به وجود آوردند . برخی از سکولار ها سیاست به معنای غیر مشروع آن را در نظر گرفته و نتیجه گرفتند که قداست دین با آن منافات دارد. بله اگر سیاست به این معنا باشد ما هم می گویم دین با آن ار تباط ندارد.
اما سیاست به معنای مشروع آن با دين رابطه داشته و با قداست دین هم منافاتي ندارد.
پینوشتها:
1. عبدالوهاب فراتی، رهیافت بر علم سیاست، ص 23.
2. صحیفه امام، ج 9، ص 505، موسسه نشر و تنظیم آثار امام خمینی.
3. روزنامه جمهوری اسلامی، 1373/5/10، ص 15.
4. رساله نوین، عبد الکریم بی آزار شیرازی، ج 4، ص 46، بی نام .
5. امامت و رهبری، مرتضی مطهری، ص 32، صد را ، قم، 1364.
6. مرتضی مطهری، سیری در سیره ائمه (ع) ،ص 28.
7. تحریرالوسیله، ج 1، ص 234.
8. ولایت فقیه، امام خمینی، ص 26-24، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
