در این ایه به مومنین دستور میدهد که کلمه راعنا را نگویید و بجای ان انظرنا گفته شود. من تفسیر المیزان و نمونه را خواندم ولی قانع نشدم. ما که اعتقاد داریم قران برای تمام عالم و تمام اعصار نازل شده چگونه این ایه تفسیر میشود؟ در حالیکه در دنیا صدها زبان و صدها فرهنگ وجود دارد و این عبارات را بکار نمیبرند. با تشکر
پرسشگر گرامی با سلام سپاس از ارتباط تان با این مرکز
درباره اين گونه دستورات و توصيه هاي خداوند متعال بايد بگوييم كه گرچه خصوص مورد مذكور در قرآن ممكن است براي برخي افراد كاربرد نداشته باشد. اما مشابه آن مسئله امكان وقوع بر همه مسلمانان دارد . قرآن كريم در صدد بيان حكم همان مورد خاص نيست. بلكه آن مورد خاص را به عنوان نمونه بيان مي كند تا مسلمان ها در امور مشابه با توجه به قاعده كلي و عمومی كه از خصوص آن مورد استفاده مي كنند رفتار نمايند.
در مورد مسئله مذكور در سؤال هم همين نكته را بايد مد نظر داشت ،يعني گرچه مسلمانان غير عرب از كلمه «راعنا» استفاده نمي كنند. اما ممكن است در گفتار خود از عباراتي استفاده كنند كه مورد سوء استفاده دشمن قرار بگيرد. قاعده كلي كه از اين آيه به خوبى استفاده مىشود ،اين است كه مسلمانان بايد در برنامههاى خود مراقب باشند كه هرگز بهانه به دست دشمن ندهند، حتى از يك جمله كوتاه كه ممكن است سوژهاى براى سوء استفاده دشمنان گردد، دوری جويند. قرآن با صراحت براى جلوگيرى از سوء استفاده مخالفان به مؤمنان توصيه مىكند كه حتى از گفتن يك كلمه مشترك كه ممكن است دشمن از آن معناى ديگرى قصد كند و به تضعيف روحيه مؤمنان بپردازد ،پرهيز كنند.
وقتى اسلام تا اين اندازه اجازه نمىدهد بهانه به دست دشمنان داده شود، تكليف مسلمانان در مسائل بزرگ تر روشن است. اكنون گاهى اعمالى از ما سر مىزند كه از سوى دشمنان داخلى، يا محافل بينالمللى سبب تفسيرهاى سوء و بهرهگيرى بلندگو هاى تبليغاتى آنان مىشود. وظيفه ما اين است كه از اين كارها جدا بپرهيزيم . بى جهت بهانه به دست مفسدان داخلى و خارجى ندهيم.(1)
خلاصه :
1 .توجّه به انعكاس حرفها داشته باشيد. «لا تَقُولُوا راعِنا» ممكن است افرادى با حسن نيّت سخن بگويند، ولى بايد بازتاب آن را نيز در نظر داشته باشند.
2 .دشمن، تمام حركات و حتّى كلمات ما را زير نظر دارد . از هر فرصتى كه بتواند مىخواهد بهره برده و ضربه بزند. «لا تَقُولُوا راعِنا» .
3 .اسلام، به انتخاب واژههاى مناسب، بيان سنجيده و نحوه طرح و ارائه مطلب توجّه دارد. «وَ قُولُوا انْظُرْنا».
4 .بايد در سخن گفتن با بزرگان و معلّم، ادب در گفتار رعايت شود. «لا تَقُولُوا راعِنا وَ قُولُوا».
5 .اگر ديگران را سفارش به مراعات ادب مىكنيم، بايد ابتدا خودمان در سخن با مردم، رعايت ادب را بكنيم. «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا» خطاب محترمانه است.
6 .اگر از چيزى نهى مىشود، بايد جايگزين مناسب آن معرّفى شود. «لا تَقُولُوا راعِنا وَ قُولُوا انْظُرْنا» (2)
پي نوشت ها:
1. تفسير نمونه، ج1، ص 385.
2. تفسير نور ،ج1 ،ص 174.
