راهنمایی

پرسشگر گرامی با سلام سپاس از ارتباط تان با این مرکز
از این که تصمیم گرفته اید در مسیر معنویت قدم بردارید، خوشحالیم . برای تان از خدای بزرگ توفیق مسئلت می کنیم. هدف و آرمان شما بسیار والا و البته دست یافتنی است . در حدیثی از پیامبر(ص) می‏خوانیم:
لولا تکثیر فی کلامکم و تمریج فی قلوبکم لرأیتم ما أری و لسمعتم ما اسمع؛
اگر سخنان زیادی و آشفتگی دل‏های شما نبود، آنچه را من می‏دیدم می‏دیدید . آنچه را می‏شنیدم می‏شنیدید(1 ).
در روایتی دیگر از پیامبر آمده است:
لولا ان الشیاطین یحومون حول قلوب بنی آدم، لررأوا ملکوت السموات و الارض؛
اگر شیطان‏ها بر گرد حریم دل‏های فرزندان آدم(ع) گردش نمی‏کردند، باطن آسمان‏ها و زمین را می‏دیدند.(2)
بنابر آنچه از روايات به دست مي آيد عمل به واجبات و ترك محرمات سلامتي و هنجار در دنيا و دوري از جهنم و ورود به بهشت را براي ما زمينه سازي مي كند. اما اگر علاوه بر آن به نوافل و رعايت تقوا بيش از حد معمول موفق شويم. به بيش از آنچه ديگران از جهت معنوي دست يافته اند ، خواهيم رسيد كه از آن به چشم برزخي تعبير مي شود و حقايق را فراتر از وقايع مي توان ديد.
چشم دل در اثر عادت و انس به طبيعت و عالم ملكي كم سو شده و توان ديدن حقايق را ندارد. تنها راه چاره روشن نمودن آن از طريق اطاعت خداوند (انجام واجبات و ترك محرمات) مي‏باشد كه آن هم به مرور زمان و بتدريج به دست مي‏آيد، چنان كه كند شدنش نيز به تدريج و در طول زمان متمادي بوده است، از طرفي حقايق زندگي نيز همان حقايق هستي و خلقت است كه براي كشف آن حقايق پيامبران الهي مبعوث شده و عقل ما را به آن راهنمايي و دلالت مي‏كند، از جمله حقايق زندگي فاني بودن حيات دنيوي و كوتاه بودن مدت آن و دل نبستن بدان است كه هر شخص عاقلي با اندك تامل و دقتي آن را تأييد و تصديق مي‏نمايد. عاقل ، دنياي كوتاه مدت را بسان مزرعه و كشتزاري مي‏داند كه بايد محصول مورد نياز را در آن كاشته تا پس از كمال آن را در دنياي ديگر برداشت كند.(3) چنين شخصي در سايه فرقان و بصيرت معنوي آن ديدگاه و برداشت عرفي از زندگي و هدف هاي آن را از ذهن خود دور ساخته و خود را به خاطر افكار و عقايد بي پايه در وادي هلاكت نمي‏اندازد، چرا كه تمام عمرش را - كه از مدت دقيق آن هم بي اطلاع است - براي رسيدن به هدف بلند باز هم كوتاه مي‏داند. از تمام ساعات و...... عمرش براي ذخيره ثواب و بالا بردن درجاتش در بهشت تلاش مي‏كند .
تصميم شما در مورد برنامه‌ريزي بسيار مهم و ضروري است . كار بي‌برنامه يا پيشرفتي ندارد و يا پيشرفت آن بسيار كند و خسته كننده‌، خواهد بود. در اين مورد مطالعه دربارة اهميت برنامه‌ريزي شما را ياري خواهد كرد تا در اين راه استوارتر قدم برداريد و بر مشكلات آن فايق آييد.
دربارة اهميت نظم شما را به وصيت امير مؤمنان علي‌ توجه مي‌دهم كه در بستر شهادت به امام حسن و امام حسين‌فرمود:
"شما ، و تمام فرزندان و خاندانم و كساني را كه وصيّت به آن‌ها مي‌رسد، به ترس از خدا و نظم در امور زندگي و ايجاد صلح و آشتي در ميان شان سفارش مي‌كنم‌.(4)
آنچه مولا در بستر شهادت به عنوان وصيت مطرح فرمود ـ كه بخشي از آن نقل شد ـ جدولي است از اصول ارزش‌هاي اسلامي . چنان كه به وضوح ديده مي‌شود، نظم در رأس اين جدول و در كنار تقوا و اتحاد، قرار دارد.
ايشان در جايي ديگري دربارة تقسيم ساعت‌هاي شبانه‌روز فرمود:
"در برنامة زندگي مؤمن‌، سه زمان مشخص است‌:
زماني كه در نيايش با پروردگارش مي‌گذرد;
زماني را كه در ترميم گذران خويش به سر مي‌برد و در تأمين هزينه زندگي‌اش مي‌كوشد;
زماني كه نفس را با لذات آن در قلمروي كه مشروع و زيباست‌، تنها و آزاد مي‌گذارد. خردمندان را نيز نسزد كه جز در يكي از اين سه مورد به صحنه آيند:
سامان دادن به زندگي و تلاش اقتصادي‌;
برداشتن گامي در راه معاد;
لذت بردني بي‌ارتكاب گناه‌"(5 )
نماز های قضای خود را به تدریج قضا کنید .بدون افراط و تفریط با صبر و حوصله مراحل خودسازی را پشت سر بگذارید.
براي خودسازي موفق توجه به چند نكته در برنامه ريزي ضروري است.بايد بسيار دقيق و حساب شده عمل نمود و امور زير را در نظر داشت:
1. واقع گرايي:
برنامه بايد متناسب با توان واقعي باشد. بسياري از اوقات شكست در اجراي برنامه‏ها به خاطر آن است كه بيش از حد سنگين و توان فرساست.
2. جذابيت:
در برنامه‏ريزي به كيفيت بيش از كميت بايد اهتمام داشت ؛ مثلا به جاي آن كه انسان تصميم بگيرد همه روزه صبحگاهان يك جزء قرآن بخواند ،مي‏تواند آن را حتي به يك صفحه کاهش دهد. ولي كوشش كند آن را با حال و توجه كامل و تدبر در معاني تلاوت نمايد. هم‏ چنين بكوشد نمازهاي خود را با حضور قلب و توجه بخواند و... .
3. تدريج:
در برنامه‏ريزي بهتر است انسان از حداقل آغاز كند، ولي در انديشه گسترش و افزون سازي آهسته و آرام آرام باشد؛ مثلا اگر از اول خواندن نماز شب بر او سخت و دشوار مي‏نمايد، بنا داشته باشد كه فقط يك ركعت وتر را بخواند . پس از يك هفته دو ركعت شفع را هم اضافه نمايد . پس از مدتي 8 ركعت ديگر نافله شب را.
4. رعايت مراتب و مراحل:
در روند خودسازي بايد مرتبه به مرتبه به پيش رفت . از آغاز نمي‏توان همه مدارج كمال را يك مرتبه سير نمود؛ مثلا بهتر است انسان ابتدا از انجام واجبات و مراقبت بر شرايط و جزئيات آن ها شروع كند . در كنار آن ها به ترك محرمات بپردازد. همواره بر نيفتادن در دام هواهاي نفساني جديت كند . پس از مدتي كه اقاليم سبعه عالم ملك خويش (اعضاي بدني) را تحت قانون شرع در آورد ،به انجام مستحبات و ترك مكروهات بپردازد. نيز پس از مدتي به ملكوت وجود خويش نظر افكنده و سعي در ريشه كن ساختن ملكات رذيله و تخليه وجود از خبائث كند . پس از آن عبادات ظاهري رابه قلب سرايت دهد. با حضور قلب نماز بخواند و در آن درجات گوناگون حضور را سپري كند.
5. عزم و استواري:
پس از تنظيم برنامه با ملاحظات فوق با اراده قاطع بر انجام آن ها ايستادگي كنید .نفس خود را از طفره رفتن و كسالت ورزيدن با جديت تمام باز دارید.
6. استعانت و توسل:
براي موفقيت از خداوند بزرگ همواره استمداد جويید و به ائمه اطهار(ع) متوسل شوید.
پی نوشت ها:
1. علامه حسینی طهرانی ،رساله لب اللباب، انتشارات حکمت، ص 42،
2.همان.
3. كليني، كافي،دار الكتب الإسلامية - طهران، 1365 ه. ش ،ج 2، ص 352.
4.نهج البلاغه‌، نامة شماره 47.
5.نهج البلاغه‌، ترجمه محمد دشتي‌، حكمت 39، انتشارات مشهور، چ دوم‌، قم 1379.