توبه

با سلام و تشکر به خاطر ارتباط تان با این مرکز.
ناراحتی درونی تان از گناه دلیل بر روشن بودن چراغ «ایمان»در قلب شما است.
این درگه ما درگه نومیدی نیست صد بار اگر توبه شکستی باز آی
در استغفار و توبه و بازگشت به درگاه پروردگار همیشه باز است. حتی اگر شخصی چند بار توبه را شکسته و هر بار مرتکب گناه یا گناهان کبیره شده باشد.
اگر توبه ،حقیقی باشد، یعنی شخص واقعا از گناه و نافرمانی خدا ناراحت و پشیمان است و تصمیم جدی و قطعی گرفته که دیگر گناه نکند ، به آن نزدیک نشود و با اسغفار و جبران گذشته ها ، ظلمت و تاریکی ایجاد شده در درون دلش را بزداید ، نور عبادت و اطاعت و ترک گناه را جایگزین آن سازد، باز همه گناهانش آمرزیده می شود ، همانند آن روزی می شود که از مادر متولد شده بود، اگر چه نماز حضرت علی علیه السلام یا نماز های مستحبی مانند آن را نخواند .
افزون بر آن توبه کننده حقیقی محبوب خدا می گردد ، کسی که محبوب خدا شود، مورد عنایت و لطف و محبت اوست ، حاجاتش اگر مشروع باشد و با آداب و مقدمات خاص آن خوانده شود ، دیر یا زود بر آورده می گردد ،
شیطان سوگند یاد کرده تا زنده است ،هرگز از دشمنی با انسان و وسوسه کردن و تحریک و ترغیب نمودن او به گناه کوتاه نیاید و عقب‌نشینی نکند،‌بلکه پیوسته برای گمراهی و سیه‌روزی انسان طرح و نقشه می‌کشد تا از هر راهی و به وسیله هر گناهی شد. حتى از راه علم و عرفان نماز و عبادت و مانند آن انسان را از سعادت و خوشبختی و محور بندگی خدا دور کند.
البته هر چه آگاهی و معرفت، ایمان و پایبندی به دین در انسان بیش تر باشد، شیطان بیش تر در زحمت می افتد . هرچه میزان معرفت دینی، ایمان و پایبندی‌ انسان به احکام و تعالیم دینی کم تر باشد، شیطان از آنان راضی‌تر و زحمتش نیز کم تر است . عده زیادی به دلیل همفکری و همگامی و همراهی‌شان با شیطان، شیطان آنان را رها کرده ، وقت خود را برای آنان هزینه نمی‌کند ، چون آنان را همکار و هم‌ جهت خود می‌بیند. تنها کسانی که شیطان زور و قدرتش به آنان نمی‌رسد، کسانی اند که به مقام بندگی خالصانه خدا نایل شده‌اند.بنابر این تا انسان به مقام بندگی خالصانه نرسد و همه کارها و نیت‌ها و انگیزه‌ها برای خدا نباشد، گرفتار وسوسه‌های شیطان خواهد بود.به همین جهت است که بیدار شدگان از خواب غفلت و رهسپاران کوی احدیّت، هنگامی که توبه می‌کنند و می‌خواهند جز رضای خدا نگویند و نپویند و نیندیشند. شیطان آنان را رها نمی‌کند ، بلکه دشمنی و کینه و حسادت خود را افزون می‌سازد ، تا آنان از کنترلش خارج نشوند . از این رو کسانی که توبه می کنند ، همانند بچه‌هایی که تازه راه رفتن را می‌آموزد، افت و خیز دارند. اگر بچه‌ای پس از چند بار ایستادن و افتادن، دیگر نخواهد برخیزد، هرگز قادر به راه رفتن نخواهد شد، پس باید او را به ایستادگی، مقاومت و تداوم کار تشویق و ترغیب نمود تا به تدریج راه رفتن را بیاموزد، از آن لذت ببرد و در راه رفتن استواری و استقامت داشته باشد. انسانی که به بیداری قلبی و درونی رسیده و می‌خواهد از نفوذ شیطان خلاص شود و از دام او رها گردد، باید بداند که افت و خیزها وجود دارد. مهم آن است که افت و خیزها اولاً عمدی نباشد .
دوم: دوباره زود با توبه بلند شود و خود را از اسارت شیطان نجات دهد.
راهکارهای عملی
تثبیت و تحکیم توبه به زمان و تمرین و تداوم نیاز دارد. افزون بر آن باید به راهکارهای زیر توسل جست و از آن ها کمک گرفت:
1ـ تقویت خداشناسی:
با مطالعه کتاب‌هایی که در حوزه خداشناسی توسط افراد معتبر همانند شهید مطهری، بهشتی، باهنر، هاشمی‌نژاد یا بزرگانی مثل علامه طباطبایی، و یا علامه سید محمدحسین طباطبایی تهرانی نوشته شده ، معرفت به خدا را در خودتان باید تقویت کنید.
هر کجا و در هر حال و وضعیتی باشیم، خدا ما را می‌بیند، صدای ما را می‌شنود، از تصمیمات قلبی و آن چه در دل ما خطوری می‌کند، آگاه است زیرا «أبصرالناظرین» تیزترین و زیرک‌ترین بیننده‌ها و اسمع السامعین، شنواترین شنوندگان است . کسی است که «یعلم ما فی ضمیر الصامتین؛ می‌داند آنچه را در دل افراد ساکت خطور می‌کند».
2ـ تقویت ایمان و تقوا:
با مطالعه کتاب‌های اخلاقی مثل «معراج السعاده» و ترجمه «جامع السعادات» نراقی که توسط سید جلال‌الدین مجتبوی با نام «علم اخلاق اسلامی» ترجمه شده ،به تقویت علمی، ایمان و تقوا بپردازید.
3ـ تقویت آگاهی از مسایل مربوط به بهشت و جهنم و امور مربوط به عالم برزخ و معاد. در این زمینه می‌توانید از کتاب ارزشمند «معادشناسی» علامه محمدحسین تهرانی، «منازل الاخره» مرحوم حاج شیخ عباس قمی» و «معاد» شهید دستغیب بهره ببرید.
4ـ آگاهی بیش تر از آثار و عواقب گناه سبب تقویت انگیزه برای پاکدامنی و رعایت تقوا می گردد و از تکرار گناه جلو گیری می کند . مطالعه کتاب‌های «گناه‌شناسی» آقای محسن قرائتی و «کیفر گناه» آقای سید هاشم رسولی محلاتی را توصیه می‌کنیم.
5ـ انس بیش تر با قرآن به صورت خواندن و تلاوت کردن :
تدبّر و تفکر در معانی و مفاهیم آیات ، به ویژه آیاتی که از جهنم و عذاب‌های دنیوی یا اخروی سخنی می‌گوید و یا آیاتی که به بهشت و نعمت‌های مادی و معنوی مربوط است . در این گونه آیات تأمل کنید .از جهنم و عذاب ‌آن به خدا پناه ببرید و بگویید: خدایا ،از گناه و انجام هر کاری که سرانجامش به جهنم و عذاب و غضب تو منتهی می‌شود، به تو پناه می‌برم، مرا از این لغزش‌ها حفظ کن.
در مورد نعمت‌ها نیز بگوید: خدایا مرا اهل بهشت و هم‌نشین چهارده معصوم، انبیا، اولیا و شهدا و صالحان قرار ده. روح و جسم و فکر و ذهنم را در مسیری که آنان قدم نهاده‌اند، هدایت فرما. این گونه تأمل کردن و تلقین نمودن سبب می شود به دام شیطان گرفتار نشوید .
6ـ تقیّد و پایبندی به خواندن نمازهای پنج‌گانه در اول وقت.
7ـ خواندن نماز شب و بهره‌بردن از برکات بی‌بدیل سحرگاهان.
8ـ سجده شکر و مناجات با خدا در حال سجده ، هم‌ چنین راز و نیاز و برقرار کردن ارتباط قلبی با پروردگار از طریق دعاهای معتبری که از معصومین علیهم السلام روایت شده است، مثل دعای کمیل، مناجات شعبانیه، دعای یستشیر، ابو حمزه ثمالی، مناجات خمس عشره امام سجاد علیه السلام، و دعاهای ارزشمند صحیفه سجادیه.
9ـ خواندن دعای عهد در هر روز صبح و تجدید عهد و پیمان با امام زمان علیه السلام در هر روز و سپردن تعهد به حضرت در هر صبحگاه مبنی بر اینکه قول می‌دهم در جهت رضایت شما حرکت کنم، اما به دستگیری و دعای شما نیازمندم. این دعا در مفاتیح بعد از دعای ندبه ذکر شده است.
10ـ ارتباط قلبی با پیامبر اکرم(ص) و حضرت صدیقه طاهره و ائمه علیهم السلام . آنان به دلیل تقرّب و نزدیکی به خدا،‌زنده و مرده آنان یکسان است. هر کجا هر کاری انجام دهیم و هر تصمیمی بگیریم ، به اذن خدا از آن آگاهند. هنگامی که کارکردهای روزانه ما را خدمت پیامبر و سایر ائمه می‌برند، اگر کارهای بدی انجام دادیم، از ما رنجیده خاطر می‌شوند. اگر کارهای خوبی انجام دادیم، خوشحال و مسرور می‌گردند . در حق ما دعا می‌کنند. با توجه به این گونه حقایق هر گاه با گناهی مواجه شدید، خود را در محضر آنان ببنید ،همان گونه که خود را در محضر خدا می‌بینید .
11- هر شب پیش از خواب، حسابرسی کنید که امروز چه کارهایی انجام داده‌اید . اگر گناهی بود ، از خداوند طلب توبه کنید .اگر کار خیری بود ، خدا را شکر کنید، و توفیق بیش تر بخواهید.
12-کسی که خواهان رشد و تکامل معنوی است، باید مراقب اعمال خود باشد و هر روز خودش را محاسبه کند تا کاستی‌های خود را جبران و نقاط قوتش را تقویت کند. مردی خدمت حضرت حسین(ع) رسیده و عرض کرد: گناهکارم و صبر بر معصیت (استقامت در برابر آن) ندارم، مرا موعظه فرما. حضرت فرمود: «پنج عمل انجام ده، آن گاه هر گونه که خواستی گناه کن:
1ـ روزی خدا را نخور و هر چه می‌خواهی گناه کن.
2ـ از ولایت خدا بیرون رو و هر چه خواستی گناه کن.
3ـ در جایی گناه کن که خدا تو را نبیند.
4ـ به هنگام مرگ نگذار حضرت عزرائیل جانت را بگیرد و هر چه خواستی گناه کن.
5ـ وقتی مالک دوزخ تو را به آتش می‌اندازد، داخل آتش نرو، آن وقت هر گناهی خواستی انجام ده».(1)
در این حدیث حضرت می‌خواهد بگوید: تو که بر هیچ یک از این پنج چیز قادر نیستی، پس چگونه گناه انجام می‌دهی و خود را بدبخت می‌کنی؟!
پی‌نوشت‌:
1. آثار الصادقین، ج 6 ص 349، شماره 8789.