خمس

پرسش: خمس شرح : باسلام من دو سوال دارم اول اينكه بنده وامي از بانك مسكن گرفتم به ميزان 18 ميليون تومان كه بايد طي 12 سال بازپرداخت كنم كه جمعا بايد 32 ميليون بپردازم آيا پس از انداز من با توجه به طلب به بانك شامل خمس ميشود ؟ دوما اينكه اگر پولي را قبل از سال شرعي به همسرم هديه بدهم شامل خمس ميشود؟
پاسخ :

با سلام و تشکر از ارتباط شما با این مرکز!
در رابطه با خمس، نکاتی را خدمت شما عرض می کنیم :
به وام، خمس تعلق نمی گیرد؛ مگر آن مقداری که اقساط آن پرداخت شده و تا سر سال خمسی، در مخارج زندگی خرج نشده باشد.(1)
پولی که انسان پس انداز می کند، اگر متعلق خمس باشد (یعنی مالی است که خمس به آن تعلق می گیرد، مانند پول درآمد وسط سال) سر سال خمسی، پرداخت خمس آن لازم است.(2)
بدهکاری(قسط) که انسان دارد، در همان سال اول (همان سالی که وام گرفته است) می تواند از درآمد خود کم کند؛ بنابراین اگر شما تا سر سال خمسی، اقساط خود را پرداخت نکرده باشید، می توانید به میزان اقساط همان سال از درآمد خود کسر کنید و خمس باقی مانده را پرداخت کنید.(3)
اما در رابطه با هدیه:
در صورتی که بخشش مناسب با شأن انسان نباشد، راه فرار از خمس نمی باشد و باید خمس آن را بدهد و همچنین است اگر بخشش به عنوان حیله ای برای فرار از خمس باشد؛ مثل اینکه مال خود را به کسی ببخشد و با او قرار بگذارد که بعد از فرارسیدن سال خمسی، مال را به صاحب مال ببخشد. (4)
ولی در صورتی که واقعا بخشش باشد و مناسب با شأن باشد، با توجه به اینکه هدیه داده است، بر هدیه دهنده خمس واجب نیست.
پی نوشت ها :
1. آیت الله فاضل، جامع المسائل، ج1، 843 .
2. همان، 256.
3. توضیح المسائل، م 1832.
4. جامع المسائل، ج1، 830.